ଗୋପାଲୀ ଚାପ୍ସରାସ୍ ତସ୍ଯ ଗୋପସ୍ତ୍ରୀଵେଷଧାରିଣୀ ଧାରଯାମ୍ ଆସ ଗାର୍ଗ୍ଯସ୍ଯ ଗର୍ଭଂ ଦୁର୍ଧରମ୍ ଅଚ୍ଯୁତମ୍
ଗୋପାଳୀ ନାମକ ଏକ ଅପ୍ସରା, ଗୋପବଧୁ ଭାବରେ ଛଳନା କରି, ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଓ ଅଜୟ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କଲେ।
ମାନୁଷ୍ଯାଂ ଗର୍ଗଭାର୍ଯାଯାଂ ନିଯୋଗାଚ୍ ଛୂଲପାଣିନଃ ସ କାଲଯଵନୋ ନାମ ଜଜ୍ଞେ ରାଜା ମହାବଲଃ
ଶୂଳପାଣିଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ ଗର୍ଗଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଗର୍ଭରେ ଏକ ମାନବ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ନାମ ହେଲେ କାଳୟବନ, ଏକ ମହାବଳୀ ରାଜା।
ଵୃତ୍ତପୂର୍ଵାର୍ଧକାଯସ୍ ତୁ ସିଂହସଂହନନୋ ଯୁଵା ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ସ ରାଜ୍ଞସ୍ ତୁ ଵଵୃଧେ ଽନ୍ତଃପୁରେ ଶିଶୁଃ
ସିଂହ ସମାନ ଶରୀର ଓ ଭଲ ଗଠିତ ପୂର୍ବାର୍ଧ ଥିବା ଏହି ଯୁବକ ଶିଶୁ, ପୁଅ ନଥିବା ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଯଵନସ୍ଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସ କାଲଯଵନୋ ଽଭଵତ୍ ଆଯୁଧ୍ଯମାନୋ ନୃପତିଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦ୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ କାଳୟବନ ଯବନ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ, ରାଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକକୁଲଂ ତସ୍ଯ ନାରଦୋ ଽକଥଯଦ୍ ଵିଭୁଃ ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯା ତୁ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମଥୁରାମ୍ ଅଭ୍ଯଯାତ୍ ତଦା
ନାରଦ ମହାମୁନି ତାଙ୍କୁ ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ଅନ୍ଧକ କୁଳ ବିଷୟରେ କହିଲେ। ପରେ, ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ସେ ମଥୁରାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଦୂତଂ ସଂପ୍ରେଷଯାମ୍ ଆସ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକନିଵେଶନମ୍ ତତୋ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକାଃ କୃଷ୍ଣଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମହାମତିମ୍
ସେ ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ଅନ୍ଧକମାନେ ବସୁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଦୂତ ପଠାଇଲେ। ତାପରେ, ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ଅନ୍ଧକମାନେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି,
ସମେତା ମନ୍ତ୍ରଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଯଵନସ୍ଯ ଭଯାତ୍ ତଦା କୃତ୍ଵା ଵିନିଶ୍ଚଯଂ ସର୍ଵେ ପଲାଯନମ୍ ଅରୋଚଯନ୍
ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ଯବନଙ୍କ ଭୟରେ ଆଲୋଚନା କଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମତ ହେଲା, ପଳାଇଯିବା ଉଚିତ।
ଵିହାଯ ମଥୁରାଂ ରମ୍ଯାଂ ମାନଯନ୍ତଃ ପିନାକିନମ୍ କୁଶସ୍ଥଲୀଂ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ନିଵେଶଯିତୁମ୍ ଈପ୍ସଵଃ
ସେମାନେ ଶୋଭାମୟ ମଥୁରାକୁ ଛାଡ଼ି, ପିନାକୀନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, କୁଶସ୍ଥଳୀ ଦ୍ୱାରାବତୀରେ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଇତି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଜନ୍ମେଦଂ ଯଃ ଶୁଚିର୍ ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ପର୍ଵସୁ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଅନୃଣଃ ସ ସୁଖୀ ଭଵେତ୍
ଏହିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟମିତ ଥାଇ, ପର୍ବଦିନରେ ପାଠ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଋଣମୁକ୍ତ ଓ ସୁଖୀ ହୁଏ।
କ୍ରୋଷ୍ଟୋର୍ ଅଥାଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୋ ଵୃଜିନୀଵାନ୍ ମହାଯଶାଃ ଵାର୍ଜିନୀଵତମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତି ସ୍ଵାହିଂ ସ୍ଵାହାକୃତାଂ ଵରମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ବୃଜିନୀବାନ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେମାନେ ସ୍ୱାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାର୍ଜିନୀବତ୍କୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ସ୍ଵାହିପୁତ୍ରୋ ଽଭଵଦ୍ ରାଜା ଉଷଦ୍ଗୁର୍ ଵଦତାଂ ଵରଃ ମହାକ୍ରତୁଭିର୍ ଈଜେ ଯୋ ଵିଵିଧୈର୍ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣୈଃ
ସ୍ୱଯଂ ପୁତ୍ର ରାଜା ହେଲେ, ଉଷଦଗୁ ନାମର, ଯିଏ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ଥିଲେ। ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମହାଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ବହୁ ପରିମାଣ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସୂତିମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ ଵୈ ଉଷଦ୍ଗୁଃ ସୋ ଽଗ୍ର୍ଯମ୍ ଆତ୍ମଜମ୍ ଜଜ୍ଞେ ଚିତ୍ରରଥସ୍ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ କର୍ମଭିର୍ ଅନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ, ସନ୍ତାନ ଆଶା କରି, ଉଷଦଗୁ ତାଙ୍କର ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଚିତ୍ରରଥ, ଯିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ।
ଆସୀଚ୍ ଚୈତ୍ରରଥିର୍ ଵୀରୋ ଯଜ୍ଵା ଵିପୁଲଦକ୍ଷିଣଃ ଶଶବିନ୍ଦୁଃ ପରଂ ଵୃତ୍ତଂ ରାଜର୍ଷୀଣାମ୍ ଅନୁଷ୍ଠିତଃ
ଚିତ୍ରରଥଙ୍କର ସେ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଶଶବିନ୍ଦୁ, ଯିଏ ଶୂର ଓ ମହାଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ବହୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ରାଜାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରକୁ ଅତିଶୟ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ପୃଥୁଶ୍ରଵାଃ ପୃଥୁଯଶା ରାଜାସୀଚ୍ ଛାଶିବିନ୍ଦଵଃ ଶଂସନ୍ତି ଚ ପୁରାଣଜ୍ଞାଃ ପାର୍ଥଶ୍ରଵସମ୍ ଅନ୍ତରମ୍
ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କ ବଂଶରେ ପୃଥୁଶ୍ରବା ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପୃଥୁୟଶାସ ଭିଁ ଡାକାଯାଏ। ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାର୍ଥଶ୍ରବସଙ୍କୁ ଏକ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ବନ୍ଧନ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି।
ଅନ୍ତରସ୍ଯ ସୁଯଜ୍ଞସ୍ ତୁ ସୁଯଜ୍ଞତନଯୋ ଽଭଵତ୍ ଉଷତୋ ଯଜ୍ଞମ୍ ଅଖିଲଂ ସ୍ଵଧର୍ମେ ଚ କୃତାଦରଃ
ସେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ପାର୍ଥଶ୍ରବସଙ୍କୁ ସୁୟଜ୍ଞ ନାମକ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ ଉଷତ। ଉଷତ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅତି ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ।
ଶିନେଯୁର୍ ଅଭଵତ୍ ପୁତ୍ର ଉଷତଃ ଶତ୍ରୁତାପନଃ ମରୁତସ୍ ତସ୍ଯ ତନଯୋ ରାଜର୍ଷିର୍ ଅଭଵନ୍ ନୃପଃ
ଉଷତଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ ଶିନେୟୁ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମରୁତ ଥିଲେ, ଯିଏ ରାଜା ଓ ରାଜାର୍ଷି ହେଲେ।
ମରୁତୋ ଽଲଭତ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ସୁତଂ କମ୍ବଲବର୍ହିଷମ୍ ଚଚାର ଵିପୁଲଂ ଧର୍ମମ୍ ଅମର୍ଷାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯଭାଗ୍ ଅପି
ମରୁତଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ହେଲେ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ, ଯିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ସମକ୍ଷମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ସ ସତ୍ପ୍ରସୂତିମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ ଵୈ ସୁତଂ କମ୍ବଲବର୍ହିଷଃ ବଭୂଵ ରୁକ୍ମକଵଚଃ ଶତପ୍ରସଵତଃ ସୁତଃ
କମ୍ବଳବର୍ହିଷ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଆଶା କରି, ଶତପ୍ରସବଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ରୁକ୍ମକବଚ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ନିହତ୍ଯ ରୁକ୍ମକଵଚଃ ଶତଂ କଵଚିନାଂ ରଣେ ଧନ୍ଵିନାଂ ନିଶିତୈର୍ ବାଣୈର୍ ଅଵାପ ଶ୍ରିଯମ୍ ଉତ୍ତମାମ୍
ରୁକ୍ମକବଚ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ କବଚଧାରୀ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବଧ କରି, ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଜଜ୍ଞେ ଚ ରୁକ୍ମକଵଚାତ୍ ପରଜିତ୍ ପରଵୀରହା ଜଜ୍ଞିରେ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରାସ୍ ତୁ ମହାଵୀର୍ଯାଃ ପରାଜିତାଃ
ରୁକ୍ମକବଚଙ୍କୁ ପରାଜିତ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିଲେ। ପରାଜିତଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ରୁକ୍ମେଷୁଃ ପୃଥୁରୁକ୍ମଶ୍ ଚ ଜ୍ଯାମଘଃ ପାଲିତୋ ହରିଃ ପାଲିତଂ ଚ ହରିଂ ଚୈଵ ଵିଦେହେଭ୍ଯଃ ପିତା ଦଦୌ
ରୁକ୍ମେଷୁ, ପୃଥୁରୁକ୍ମ, ଜ୍ୟାମଘ, ପାଳିତ ଓ ହରି—ପାଳିତ ଓ ହରିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଭିଦେହ ରାଜାମାନେଠାରେ ଦେଇଥିଲେ।
ରୁକ୍ମେଷୁର୍ ଅଭଵଦ୍ ରାଜା ପୃଥୁରୁକ୍ମସ୍ଯ ସଂଶ୍ରଯାତ୍ ତାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତୋ ରାଜା ଜ୍ଯାମଘୋ ଽଵସଦ୍ ଆଶ୍ରମେ
ରୁକ୍ମେଷୁ ପୃଥୁରୁକ୍ମଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ରାଜା ହେଲେ। ତେବେ ଜ୍ୟାମଘ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇ ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ବସିଥିଲେ।
ପ୍ରଶାନ୍ତଶ୍ ଚ ତଦା ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ ଚାଵବୋଧିତଃ ଜଗାମ ଧନୁର୍ ଆଦାଯ ଦେଶମ୍ ଅନ୍ଯଂ ଧ୍ଵଜୀ ରଥୀ
ସେ ସମୟରେ ରାଜା ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଧନୁ ନେଇ, ଝଣ୍ଡା ଲାଗିଥିବା ରଥରେ ଚଢି, ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ନର୍ମଦାକୂଲମ୍ ଏକାକୀମ୍ ଏକଲାଂ ମୃତ୍ତିକାଵତୀମ୍ ଋକ୍ଷଵନ୍ତଂ ଗିରିଂ ଜିତ୍ଵା ଶୁକ୍ତିମତ୍ଯାମ୍ ଉଵାସ ସଃ
ସେ ଏକା ନର୍ମଦା ତୀରରେ ମାଟି ଘରରେ ବସିଥିଲେ, ଋକ୍ଷବତ ପାହାଡ଼କୁ ଜୟ କରି, ଶୁକ୍ତିମତ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଥିଲେ।
ଜ୍ଯାମଘସ୍ଯାଭଵଦ୍ ଭାର୍ଯା ଶୈବ୍ଯା ବଲଵତୀ ସତୀ ଅପୁତ୍ରୋ ଽପି ସ ରାଜା ଵୈ ନାନ୍ଯାଂ ଭାର୍ଯାମ୍ ଅଵିନ୍ଦତ
ଜ୍ୟାମଘଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଶୈବ୍ୟା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପବିତ୍ର। ରାଜା ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନେନାହାନ୍ତି।
ତସ୍ଯାସୀଦ୍ ଵିଜଯୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତତ୍ର କନ୍ଯାମ୍ ଅଵାପ ସଃ ଭାର୍ଯାମ୍ ଉଵାଚ ସଂତ୍ରସ୍ତଃ ସ୍ନୁଷେତି ସ ଜନେଶ୍ଵରଃ
ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଲାଭ କରି, ଏକ କନ୍ୟା ପାଇଲେ। ଲୋକମାନ୍ୟ ରାଜା ଭୟଭିତ ହୋଇ, ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ 'ସ୍ନୁଷା' ଭାବେ ଡାକିଥିଲେ।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵାବ୍ରଵୀଦ୍ ଦେଵୀ କସ୍ଯ ଦେଵ ସ୍ନୁଷେତି ଵୈ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତଦ୍ ଉପଶ୍ରୁତ୍ଯ ଜ୍ଯାମଘୋ ରାଜସତ୍ତମଃ
ଏହା ଶୁଣି ରାଣୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, କାହାର ସ୍ନୁଷା?' ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ଜ୍ୟାମଘ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ଯସ୍ ତେ ଜନିଷ୍ଯତେ ପୁତ୍ରସ୍ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯୋପପାଦିତା
'ତୁମେ ଯାହା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେବେ, ସେହି ପୁତ୍ରଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଏହି କନ୍ୟା ଆସିଛି।'
ଉଗ୍ରେଣ ତପସା ତସ୍ଯାଃ କନ୍ଯାଯାଃ ସା ଵ୍ଯଜାଯତ ପୁତ୍ରଂ ଵିଦର୍ଭଂ ସୁଭାଗା ଶୈବ୍ଯା ପରିଣତା ସତୀ
ତା କନ୍ୟା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କ ଥିଲେ । ତିନି ତାପସ୍ୟାରେ ଉଗ୍ର ଉଦ୍ୟମ କରି, ଏକ ପୁଅ, ବିଦର୍ଭ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାଂ ତୁ ଵିଦ୍ଵାଂସୌ ସ୍ନୁଷାଯାଂ କ୍ରଥକୈଶିକୌ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଵିଦର୍ଭୋ ଽଜନଯଚ୍ ଛୂରୌ ରଣଵିଶାରଦୌ
ପରେ, ବିଦର୍ଭ ରାଜପୁତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ସ୍ନୁଷା ଉପରେ ଦୁଇଟି ପୁଅ, କ୍ରଥ ଓ କୈଶିକ, ଦେଲେ । ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ ।