ସା ପ୍ରୋଵାଚ ପିତୄନ୍ ଦେଵାନ୍ କଲା ଚାନ୍ଦ୍ରମସୀତି ହ ପ୍ରଭୁତ୍ଵେ ଭଵତାମ୍ ଏଵ ଵରଯାମି ଯଦୀଚ୍ଛଥ
ସେ ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ କଳା, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା। ଯଦି ଆପଣମାନେ ଚାହାନ୍ତି, ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ବାଛିଲି।'
ଊର୍ଜା ନାମାସ୍ତି ପ୍ରଥମଂ ସ୍ଵଧା ଚ ତଦନନ୍ତରମ୍ ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ ଚାଦ୍ଯୈଵ କୃତଂ ନାମ କୋକେତି ଭାଵିତମ୍
'ଉର୍ଜା ମୋର ପ୍ରଥମ ନାମ, ପରେ ସ୍ୱଧା। ଆଜି ଆପଣମାନେ ମୋତେ କୋକା ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି।'
ତେ ହି ତସ୍ଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପିତରୋ ଦିଵ୍ଯମାନୁଷାଃ ତସ୍ଯା ମୁଖଂ ନିରୀକ୍ଷନ୍ତୋ ନ ତୃପ୍ତିମ୍ ଅଧିଜଗ୍ମିରେ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବତା ଓ ମାନବ ପିତୃଗଣ ତାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖି ଦେଖି, କେବେ ତୃପ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଶ୍ ଚ ତାଞ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କନ୍ଯାମୁଖନିରୀକ୍ଷକାନ୍ ଯୋଗଚ୍ଯୁତାନ୍ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ଵିହାଯ ତ୍ରିଦିଵଂ ଗତାଃ
ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ପିତୃମାନେ ସେଇ କନ୍ୟାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି। ସେମାନେ ସେଠାରୁ ଛାଡ଼ି ଦେବଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଭଗଵାନ୍ ଅପି ଶୀତାଂଶୁର୍ ଊର୍ଜାଂ ନାପଶ୍ଯଦ୍ ଆତ୍ମଜାମ୍ ସମାକୁଲମନା ଦଧ୍ଯୌ କ୍ଵ ଗତେତି ମହାଯଶାଃ
ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଊର୍ଜାକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମନେ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ ଏବଂ ଭାବିଲେ—'ସେ କେଉଁଠି ଗଲେ?'
ସ ଵିଵେଦ ତଦା ସୋମଃ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ପିତୄଂଶ୍ ଚ କାମତଃ ତୈଶ୍ ଚାଵଲୋକିତାଂ ହାର୍ଦାତ୍ ସ୍ଵୀକୃତାଂ ଚ ତପୋବଲାତ୍
ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ, ପିତୃମାନେ ଆସକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ହୃଦୟରେ ରଖିଛନ୍ତି।
ତତଃ କ୍ରୋଧପରୀତାତ୍ମା ପିତୄଞ୍ ଶଶଧରୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଶଶାପ ନିପତିଷ୍ଯଧ୍ଵଂ ଯୋଗଭ୍ରଷ୍ଟା ଵିଚେତସଃ
ତାପରେ, ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ପିତୃମାନେଠାରେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଧ୍ୟାନ ଭଙ୍ଗ କରିଛ, ମନ ହାରିଛ; ଏବେ ତୁମେ ତଳକୁ ପଡ଼ିବ।'
ଯସ୍ମାଦ୍ ଅଦତ୍ତାଂ ମତ୍କନ୍ଯାଂ କାମଯଧ୍ଵଂ ସୁବାଲିଶାଃ ଯସ୍ମାଦ୍ ଧୃତଵତୀ ଚେଯଂ ପତୀନ୍ ପିତୃମତୀ ସତୀ
ଯେହେତୁ ତୁମେ, ମୂଢ଼ମନେ, ମୋ କନ୍ୟାକୁ ଅପ୍ରାପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆକାଂକ୍ଷା କରିଛ, ଏବଂ ଏହି ସତୀ କନ୍ୟା ପିତା ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ପତିମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି—
ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରା ଧର୍ମମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ ଭଵତୁ ନିମ୍ନଗା କୋକେତି ପ୍ରଥିତା ଲୋକେ ଶିଶିରାଦ୍ରିସମାଶ୍ରିତା
ସେ ନିଜ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି, ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇ, ଏବେ ଜଗତରେ 'କୋକା' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ପ୍ରବାହମାନ ନଦୀ ହେଉ, ଯାହା ହିମପର୍ବତର ଛାୟାରେ ରହିଛି।
ଇତ୍ଥଂ ଶପ୍ତାଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରମସା ପିତରୋ ଦିଵ୍ଯମାନୁଷାଃ ଯୋଗଭ୍ରଷ୍ଟା ନିପତିତା ହିମଵତ୍ପାଦଭୂତଲେ
ଏଭଳି ଭାବେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ଶାପରେ, ଦେବ ଓ ମାନବ ପିତୃମାନେ ଧ୍ୟାନ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ହିମବନ୍ତ ପାଦପୀଠରେ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ।
ଊର୍ଜା ତତ୍ରୈଵ ପତିତା ଗିରିରାଜସ୍ଯ ଵିସ୍ତୃତେ ପ୍ରସ୍ଥେ ତୀର୍ଥଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସପ୍ତସାମୁଦ୍ରମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ଉର୍ଜା ସେଠାରେ, ପର୍ବତର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରସ୍ଥରେ ପଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ସପ୍ତ ସାଗର ଥିବା ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
କୋକା ନାମ ତତୋ ଵେଗାନ୍ ନଦୀ ତୀର୍ଥଶତାକୁଲା ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୀ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗଂ ସର୍ପଣାତ୍ ତୁ ସରିତ୍ ସ୍ମୃତା
ସେଠାରୁ, 'କୋକା' ନାମର ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହ ନଦୀ, ଶତଶଃ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପର୍ବତର ଶୃଙ୍ଗକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେଲା; ପ୍ରବାହିତ ହେବାରୁ ସେ ନଦୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଅଥ ତେ ପିତରୋ ଵିପ୍ରା ଯୋଗହୀନା ମହାନଦୀମ୍ ଦଦୃଶୁଃ ଶୀତସଲିଲାଂ ନ ଵିଦୁସ୍ ତାଂ ସୁଲୋଚନାମ୍
ତାପରେ, ସେ ପିତୃମାନେ ଧ୍ୟାନ ହୀନ ହୋଇ, ଶୀତଳ ଜଳର ଏହି ବଡ଼ ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ, ମୁନିବରମାନେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସୁନୟନୀକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତସ୍ ତୁ ଗିରିରାଡ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତୄଂସ୍ ତାଂସ୍ ତୁ କ୍ଷୁଧାର୍ଦିତାନ୍ ବଦରୀମ୍ ଆଦିଦେଶାଥ ଧେନୁଂ ଚୈକାଂ ମଧୁସ୍ରଵାମ୍
ତାପରେ ପର୍ବତରାଜ ଦେଖିଲେ ଯେ, ପିତୃମାନେ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେ ଏକ ବଦରି ଗଛ ଓ ଏକ ମଧୁ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈକୁ ଦେଖାଇଲେ।
କ୍ଷୀରଂ ମଧୁ ଚ ତଦ୍ ଦିଵ୍ଯଂ କୋକାମ୍ଭୋ ବଦରୀଫଲମ୍ ଇଦଂ ଗିରିଵରେଣୈଷାଂ ପୋଷଣାଯ ନିରୂପିତମ୍
ଦୁଧ, ମଧୁ, କୋକା ନଦୀର ଜଳ ଓ ବଦରି ଫଳ—ଏହି ସବୁ ପର୍ବତରାଜ ତାଙ୍କର ପୋଷଣ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ।
ତଯା ଵୃତ୍ତ୍ଯା ତୁ ଵସତାଂ ପିତୄଣାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଯଯୁର୍ ଏକମ୍ ଅହୋ ଯଥା
ଏହି ଉପାୟରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତୃମାନେ ସେଠାରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଲେ, ଯେପରି ଏକ ଦିନ ହେଉ।
ଏଵଂ ଲୋକେ ଵିପିତରି ତଥୈଵ ଵିଗତସ୍ଵଧେ ଦୈତ୍ଯା ବଭୂଵୁର୍ ବଲିନୋ ଯାତୁଧାନାଶ୍ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ପିତୃମାନେ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ ଓ ସ୍ୱଧା ନାଷ୍ଟ ହେଲା, ତେବେ ଦୈତ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯାତୁଧାନ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ତେ ତାନ୍ ପିତୃଗଣାନ୍ ଦୈତ୍ଯା ଯାତୁଧାନାଶ୍ ଚ ଵେଗିତାଃ ଵିଶ୍ଵୈର୍ ଦେଵୈର୍ ଵିରହିତାନ୍ ସର୍ଵତଃ ସମୁପାଦ୍ରଵନ୍
ସେଇ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଯାତୁଧାନମାନେ, ତୀବ୍ର ଓ ଦ୍ରୁତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ପିତୃମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଦୈତେଯାନ୍ ଯାତୁଧାନାଂଶ୍ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵାପତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ କୋକାତଟସ୍ଥାମ୍ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗାଂ ଶିଲାଂ ତେ ଜଗୃହୂ ରୁଷା
ଦୈତ୍ୟ ଓ ଯାତୁଧାନମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ପିତୃମାନେ କ୍ରୋଧରେ, କୋକା ନଦୀର କୂଳରେ ଥିବା ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଧରିଲେ।
ଗୃହୀତାଯାଂ ଶିଲାଯାଂ ତୁ କୋକା ଵେଗଵତୀ ପିତୄନ୍ ଛାଦଯାମ୍ ଆସ ତୋଯେନ ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୀ ହିମାଚଲମ୍
ସେମାନେ ଶିଳା ଧରିଥିବାବେଳେ, ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହ ଥିବା କୋକା ନଦୀ ତାଙ୍କୁ ଜଳରେ ଢାକିଦେଲା, ହିମାଳୟ ପର୍ବତକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେଲା।
ପିତୄନ୍ ଅନ୍ତର୍ହିତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୈତେଯା ରାକ୍ଷସାସ୍ ତଥା ଵିଭୀତକଂ ସମାରୁହ୍ଯ ନିରାହାରାସ୍ ତିରୋହିତାଃ
ପିତୃମାନେ ଲୁଚିଯାଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦାଇତ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ନିରାହାର ରହି, ବିଭୀତକ ଗଛରେ ଚଢ଼ି ଲୁଚିଗଲେ।
ସଲିଲେନ ଵିଷୀଦନ୍ତଃ ପିତରଃ କ୍ଷୁଦ୍ଭ୍ରମାତୁରାଃ ଵିଷୀଦମାନମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସଲିଲାଶଯାଃ ଜଗୁର୍ ଜନାର୍ଦନଂ ଦେଵଂ ପିତରଃ ଶରଣଂ ହରିମ୍
ପିତୃମାନେ ଜଳରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ, ନିଜ ଦୁଃଖକୁ ଅନୁଭବ କରି, ଜଳରେ ବସି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ଜଯସ୍ଵ ଗୋଵିନ୍ଦ ଜଗନ୍ନିଵାସ ଜଯୋ ଽସ୍ତୁ ନଃ କେଶଵ ତେ ପ୍ରସାଦାତ୍ ଜନାର୍ଦନାସ୍ମାନ୍ ସଲିଲାନ୍ତରସ୍ଥାନ୍ ଉଦ୍ଧର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସ୍ଯ୍ ଅନଘପ୍ରତାପ
ଗୋବିନ୍ଦ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ତୁମକୁ ବିଜୟ ହେଉ। ଆମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିଜୟ ହେଉ, କେଶବ। ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମ ଦୟାରେ, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଜଳରେ ଡୁବିଛୁ, ସେମାନେ ଉଠାଇବାକୁ ତୁମେ ସମର୍ଥ।
ନିଶାଚରୈର୍ ଦାରୁଣଦର୍ଶନୈଃ ପ୍ରଭୋ ଵରେଣ୍ଯ ଵୈକୁଣ୍ଠ ଵରାହ ଵିଷ୍ଣୋ ନାରାଯଣାଶେଷମହେଶ୍ଵରେଶ ପ୍ରଯାହି ଭୀତାଞ୍ ଜଯ ପଦ୍ମନାଭ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୈକୁଣ୍ଠ, ବରାହ, ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମହାଶ୍ୱର, ଭୟଭୀତମାନେଠାରେ ଯାଅ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୁଷ୍ଟମାନେଠାରୁ ରକ୍ଷା କର, ପଦ୍ମନାଭ।
ଉପେନ୍ଦ୍ର ଯୋଗିନ୍ ମଧୁକୈଟଭଘ୍ନ ଵିଷ୍ଣୋ ଅନନ୍ତାଚ୍ଯୁତ ଵାସୁଦେଵ ଶ୍ରୀଶାର୍ଙ୍ଗଚକ୍ରାମ୍ବୁଜଶଙ୍ଖପାଣେ ରକ୍ଷସ୍ଵ ଦେଵେଶ୍ଵର ରାକ୍ଷସେଭ୍ଯଃ
ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଯୋଗୀ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନାଶକ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅନନ୍ତ, ଅଚ୍ୟୁତ, ବାସୁଦେବ, ଧନୁଷ, ଚକ୍ର, ପଦ୍ମ ଓ ଶଂଖଧାରୀ, ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ତ୍ଵଂ ପିତା ଜଗତଃ ଶଂଭୋ ନାନ୍ଯଃ ଶକ୍ତଃ ପ୍ରବାଧିତୁମ୍ ନିଶାଚରଗଣଂ ଭୀମମ୍ ଅତସ୍ ତ୍ଵାଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ
ହେ ଶମ୍ଭୁ, ତୁମେ ଏହି ଜଗତର ପିତା। ଭୟଙ୍କର ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଦମନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।
ତ୍ଵନ୍ନାମସଂକୀର୍ତନତୋ ନିଶାଚରା ଦ୍ରଵନ୍ତି ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଅପଯାନ୍ତି ଚାରଯଃ ନାଶଂ ତଥା ସଂପ୍ରତି ଯାନ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋ ଧର୍ମାଦି ସତ୍ଯଂ ଭଵତୀହ ମୁଖ୍ଯମ୍
ତୁମର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ଭୂତମାନେ ଦୂରେଇଯାନ୍ତି, ବାଧାବିପଦ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏଭଳି, ବିଷ୍ଣୁ, ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ଏଠାରେ ପ୍ରମୁଖ ହୋଇଯାଏ।
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ତୁତଃ ସ ପିତୃଭିର୍ ଧରଣୀଧରସ୍ ତୁ ତୁଷ୍ଟସ୍ ତଦାଵିଷ୍କୃତଦିଵ୍ଯମୂର୍ତିଃ କୋକାମୁଖେ ପିତୃଗଣଂ ସଲିଲେ ନିମଗ୍ନଂ ଦେଵୋ ଦଦର୍ଶ ଶିରସାଥ ଶିଲାଂ ଵହନ୍ତମ୍
ଏଭଳି ପିତୃମାନେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ହୋଇ, ଧରଣୀଧର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କଲେ। କୋକା ନଦୀର ମୁହାଣିରେ, ଦେବତା ପିତୃମାନେ ଜଳରେ ଡୁବିଥିବା, ମୁଣ୍ଡରେ ପାଥର ଧରିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଲିଲେ ମଗ୍ନଂ କ୍ରୋଡରୂପୀ ଜନାର୍ଦନଃ ଭୀତଂ ପିତୃଗଣଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଉଦ୍ଧର୍ତୁଂ ମତିର୍ ଆଦଧେ
ସେମାନେ ଜଳରେ ଡୁବିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କୁଏଁସା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭୟଭୀତ ପିତୃମାନେକୁ ଉଠାଇବାକୁ ମନସ୍କଲେ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରେଣ ସମାହତ୍ଯ ଶିଲାଂ ଚିକ୍ଷେପ ଶୂକରଃ ପିତୄନ୍ ଆଦାଯ ଚ ଵିଭୁର୍ ଉଜ୍ଜହାର ଶିଲାତଲାତ୍
ଶୂକର ତାଙ୍କର ଦାଂତର ଆଗରେ ପାଥରକୁ ଘାତ କରି ଦୂରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ପିତୃମାନେକୁ ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେଇ ପାଥର ଉପରୁ ଉଠାଇଲେ।