ଯସ୍ ତୁ ଚୋରଯତେ ତୈଲଂ ନରୋ ମୋହସମନ୍ଵିତଃ ସୋ ଽପି ଵିପ୍ରା ମୃତୋ ଜନ୍ତୁସ୍ ତୈଲପାଯୀ ପ୍ରଜାଯତେ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ମୂଢ଼ତାରେ ତେଲ ଚୋରି କରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତେଲପିଆ ପଶୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଅଶସ୍ତ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ହତ୍ଵା ସଶସ୍ତ୍ରଃ ପୁରୁଷାଧମଃ ଅର୍ଥାର୍ଥଂ ଯଦି ଵା ଵୈରୀ ମୃତୋ ଜାଯେତ ଵୈ ଖରଃ
ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟ ଅଶସ୍ତ୍ରଧାରୀକୁ ଧନ ବା ଶତ୍ରୁତା ପାଇଁ ମାରିଦେଉଛି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଗଧା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଖରୋ ଜୀଵତି ଵର୍ଷେ ଦ୍ଵେ ତତଃ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ଵଧ୍ଯତେ ସ ମୃତୋ ମୃଗଯୋନୌ ତୁ ନିତ୍ଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନୋ ଽଭିଜାଯତେ
ସେ ଗଧା ଦୁଇ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ତାପରେ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଏ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ମୃଗ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ଏବଂ ସଦା ଚିନ୍ତିତ ରହିଥାଏ।
ମୃଗୋ ଵିଧ୍ଯେତ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ଗତେ ସଂଵତ୍ସରେ ତତଃ ହତୋ ମୃଗସ୍ ତତୋ ମୀନଃ ସୋ ଽପି ଜାଲେନ ବଧ୍ଯତେ
ମୃଗ ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଏ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ମାଛ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ଜାଲରେ ଧରାଯାଏ।
ମାସେ ଚତୁର୍ଥେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଶ୍ଵାପଦଃ ସଂପ୍ରଜାଯତେ ଶ୍ଵାପଦୋ ଦଶ ଵର୍ଷାଣି ଦ୍ଵୀପୀ ଵର୍ଷାଣି ପଞ୍ଚ ଚ
ଚାରି ମାସ ପରେ ସେ ମୃଗମୂଳ ପଶୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହିପରି, ଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ୱାପଦ ଭାବେ ଓ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିତାଳ ପଶୁ ଭାବେ ବଞ୍ଚିଥାଏ।
ତତସ୍ ତୁ ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ କାଲପର୍ଯାଯଚୋଦିତଃ ଅଧର୍ମସ୍ଯ କ୍ଷଯଂ କୃତ୍ଵା ମାନୁଷତ୍ଵମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ତାପରେ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ଅଧର୍ମର ଫଳ ଶେଷ ହେଲା ପରେ ସେ ପୁଣି ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଵାଦ୍ଯଂ ହୃତ୍ଵା ତୁ ପୁରୁଷୋ ଲୋମଶଃ ସଂପ୍ରଜାଯତେ ତଥା ପିଣ୍ଯାକସଂମିଶ୍ରମ୍ ଅନ୍ନଂ ଯଶ୍ ଚୋରଯେନ୍ ନରଃ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଚୋରି କରେ, ସେ ଲୋମଶ ପଶୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହିପରି, ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ପିଣ୍ୟାକ ମିଶିତ ଖାଦ୍ୟ ଚୋରି କରେ—
ସ ଜାଯତେ ବଭ୍ରୁସଟୋ ଦାରୁଣୋ ମୂଷିକୋ ନରଃ ଦଶନ୍ ଵୈ ମାନୁଷାନ୍ ନିତ୍ଯଂ ପାପାତ୍ମା ସ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ ଦାରୁଣ, କାଠବର୍ଣ୍ଣ ସାଠିଆ ଉଠା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ। ସେ ସଦା ମନୁଷ୍ୟମାନେକୁ କଟିଥାଏ ଏବଂ ପାପୀ ଆତ୍ମା ଥାଏ।
ଘୃତଂ ହୃତ୍ଵା ତୁ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଃ କାକୋ ମଦ୍ଗୁଃ ପ୍ରଜାଯତେ ମତ୍ସ୍ଯମାଂସମ୍ ଅଥୋ ହୃତ୍ଵା କାକୋ ଜାଯେତ ମାନଵଃ
ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟ ମନେ ଘିଅ ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ କାଉଁ ଅଥବା ଜଳପାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଯଦି ମାଛ ମାଂସ ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣି ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଲଵଣଂ ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ ଚିରିକାକଃ ପ୍ରଜାଯତେ ଵିଶ୍ଵାସେନ ତୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଯୋ ଽପନିହ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ଯେଉଁଠି ଲୁଣ ଚୋରି କରାଯାଏ, ସେଠି ଚୋର କାଉଁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯିଏ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇ ରଖାଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ଚୁପେଚାପ ନେଇଯାଏ, ସେ ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ସ ଗତାଯୁର୍ ନରସ୍ ତେନ ମତ୍ସ୍ଯଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ମତ୍ସ୍ଯଯୋନିମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ଯ ମୃତୋ ଜାଯେତ ମାନୁଷଃ
ଏହିପରି ମଣିଷ ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ହରାଇ ମାଛର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ମାଛ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମରିଗଲେ, ପୁଣି ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ମାନୁଷତ୍ଵମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଷୀଣାଯୁର୍ ଉପଜାଯତେ ପାପାନି ତୁ ନରଃ କୃତ୍ଵା ତିର୍ଯଗ୍ ଜାଯେତ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ କମିଯାଏ; ଯଦି ପାପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପଶୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ନ ଚାତ୍ମନଃ ପ୍ରମାଣଂ ତୁ ଧର୍ମଂ ଜାନାତି କିଂଚନ ଯେ ପାପାନି ନରାଃ କୃତ୍ଵା ନିରସ୍ଯନ୍ତି ଵ୍ରତୈଃ ସଦା
ସେ ନିଜ ପରିମାଣ କିମ୍ବା ଧର୍ମ କିଛି ଜାଣିନଥାଏ; ଯେମାନେ ପାପ କରିବା ପରେ ସଦା ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି।
ସୁଖଦୁଃଖସମାଯୁକ୍ତା ଵ୍ଯାଧିମନ୍ତୋ ଭଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଉତ ଅସଂଵୀତାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଶ୍ ଚାପି ନ ସଂଶଯଃ
ସେମାନେ ସୁଖ ଦୁଃଖ ଦୁହିଁରେ ଏକସାଥି ଭୋଗ କରନ୍ତି, ରୋଗରେ ପଡନ୍ତି; ଅବସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ମ୍ଲେଛ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ନରାଃ ପାପସମାଚାରା ଲୋଭମୋହସମନ୍ଵିତାଃ ଵର୍ଜଯନ୍ତି ହି ପାପାନି ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ଯେ ନରାଃ
ଯେମାନେ ପାପ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଭରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ଜନ୍ମ ଠାରୁ ପାପକୁ ଦୂରେଇ ରଖନ୍ତି।
ଅରୋଗା ରୂପଵନ୍ତଶ୍ ଚ ଧନିନସ୍ ତେ ଭଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଉତ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଏତେନ କଲ୍ପେନ କୃତ୍ଵା ପାପମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯୁଃ
ସେମାନେ ସୁସ୍ଥ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଧନୀ ହୁଅନ୍ତି; ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମରେ, ପାପ କରିଲେ, ଏପରି ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଏତେଷାମ୍ ଏଵ ପାପାନାଂ ଭାର୍ଯାତ୍ଵମ୍ ଉପଯାନ୍ତି ତାଃ ପ୍ରାଯେଣ ହରଣେ ଦୋଷାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଏହି ପାପୀମାନଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଜଣାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ଚୋରି କଥାରେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଏତଦ୍ ଵୈ ଲେଶମାତ୍ରେଣ କଥିତଂ ଵୋ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ ଅପରସ୍ମିନ୍ କଥାଯୋଗେ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋଷ୍ଯଥ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସାରଂଶ ଭାବେ କହିଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ; ଅନ୍ୟ କଥାରେ ପୁଣି ଅଧିକ କଥା ଶୁଣିପାରିବ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଏତନ୍ ମଯା ମହାଭାଗା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଦତଃ ପୁରା ସୁରର୍ଷୀଣାଂ ଶ୍ରୁତଂ ମଧ୍ଯେ ପୃଷ୍ଟଂ ଚାପି ଯଥା ତଥା
ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଦେବ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କହିବାବେଳେ ଶୁଣିଥିଲି, ଯେପରି ପଚାରାଯାଇଥିଲା।
ମଯାପି ତୁଭ୍ଯଂ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଯଥାଵଦ୍ ଅନୁଵର୍ଣିତମ୍ ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଧର୍ମେ କୁରୁତ ମାନସମ୍
ମୁଁ ଏହି କଥାକୁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହିଛି; ଏହା ଶୁଣି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମରେ ମନ ଲଗାଅ।
ଅଧର୍ମସ୍ଯ ଗତିର୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କଥିତା ନସ୍ ତ୍ଵଯାନଘ ଧର୍ମସ୍ଯ ଚ ଗତିଂ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମୋ ଵଦତାଂ ଵର
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଆପଣ ଆମକୁ ଅଧର୍ମର ଗତି କହିଛନ୍ତି; ଏବେ ଆମେ ଧର୍ମର ଗତି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା।
କୃତ୍ଵା ପାପାନି କର୍ମାଣି କଥଂ ଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଶୁଭାଂ ଗତିମ୍ କର୍ମଣା ଚ କୃତେନେହ କେନ ଯାନ୍ତି ଶୁଭାଂ ଗତିମ୍
ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପରେ, କିପରି ଲୋକେ ଅଶୁଭ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି? ଏଠି କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଗତିକୁ ପାଇପାରନ୍ତି?
କୃତ୍ଵା ପାପାନି କର୍ମାଣି ତ୍ଵ୍ ଅଧର୍ମଵଶମ୍ ଆଗତଃ ମନସା ଵିପରୀତେନ ନିରଯଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଅଧର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ଆସି, ମନରେ ବିପରୀତ ଭାବ ରଖିଥାଏ, ସେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ମୋହାଦ୍ ଅଧର୍ମଂ ଯଃ କୃତ୍ଵା ପୁନଃ ସମନୁତପ୍ଯତେ ମନଃସମାଧିସଂଯୁକ୍ତୋ ନ ସ ସେଵେତ ଦୁଷ୍କୃତମ୍
ଯିଏ ମୋହରେ ପଡି ଅଧର୍ମ କରିଥାଏ ଓ ପରେ ତାହାକୁ ଅନୁତାପ କରେ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।
ଯଦି ଵିପ୍ରାଃ କଥଯତେ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଧର୍ମଵାଦିନାମ୍ ତତୋ ଽଧର୍ମକୃତାତ୍ କ୍ଷିପ୍ରମ୍ ଅପରାଧାତ୍ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମର ପାଳନ କରନ୍ତି, କଥା କହନ୍ତି, ତେବେ ଅଧର୍ମ କରିଥିବା ଅପରାଧରୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଯଥା ଯଥା ନରଃ ସମ୍ଯଗ୍ ଅଧର୍ମମ୍ ଅନୁଭାଷତେ ସମାହିତେନ ମନସା ଵିମୁଞ୍ଚତି ତଥା ତଥା
ଯେପରି ମଣିଷ ନିଜ ଅଧର୍ମକୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ କହିଥାଏ, ସେପରି ତାହାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଯଥା ଯଥା ମନସ୍ ତସ୍ଯ ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ ଗର୍ହତେ ତଥା ତଥା ଶରୀରଂ ତୁ ତେନାଧର୍ମେଣ ମୁଚ୍ଯତେ
ଯେପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ମନ ତାଙ୍କର କୁକର୍ମକୁ ନିଜେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେପରି ତାହାର ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଶରୀର ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଭୁଜଂଗ ଇଵ ନିର୍ମୋକାନ୍ ପୂର୍ଵଭୁକ୍ତାଞ୍ ଜହାତି ତାନ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଦାନାନି ଵିଵିଧାନି ସମାହିତଃ
ଯେପରି ସାପ ତାହାର ପୁରୁଣା ଚାମ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେପରି ଜଣେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଦେଇ ପୂର୍ବରୁ ଉପଭୋଗ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଭୋଗକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ।
ମନଃସମାଧିସଂଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ ଦାନାନି ତୁ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯାନି ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଯିଏ ମନ ଏକାଗ୍ର କରିଥାଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏବେ ମୁଁ କହିବି କେଉଁ ଦାନ ଦେଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ଏହି ଫଳ ମିଳେ।
ନରଃ କୃତ୍ଵାପ୍ଯ୍ ଅକାର୍ଯାଣି ତତୋ ଧର୍ମେଣ ଯୁଜ୍ଯତେ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏଵ ଦାନାନାମ୍ ଅନ୍ନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମ୍ ଉଦାହୃତମ୍
ଏକ ମଣିଷ ଯଦି ଅନୁଚିତ କାମ କରିଥାଏ ମଧ୍ୟ, ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମରେ ଲଗିଯାଏ। ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ନ ଦାନକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।