ଅସୂଯକୋ ନରଶ୍ ଚାପି ମୃତୋ ଜାଯେତ ଶାର୍ଙ୍ଗକଃ ଵିଶ୍ଵାସହର୍ତା ଚ ନରୋ ମୀନୋ ଜାଯେତ ଦୁର୍ମତିଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମାଦାର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ମନେ, ସେମାନେ ମାଛ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଭୂତ୍ଵା ମୀନୋ ଽଷ୍ଟ ଵର୍ଷାଣି ମୃଗୋ ଜାଯେତ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ମୃଗସ୍ ତୁ ଚତୁରୋ ମାସାଂସ୍ ତତଶ୍ ଛାଗଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ମାଛ ଆଠ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ତାପରେ ହରିଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ହରିଣ ଚାରି ମାସ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ତାପରେ ଛାଗ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଛାଗସ୍ ତୁ ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପୂର୍ଣେ ସଂଵତ୍ସରେ ତତଃ କୀଟଃ ସଂଜାଯତେ ଜନ୍ତୁସ୍ ତତୋ ଜାଯେତ ମାନୁଷଃ
ଛାଗ ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ମରିଯାଏ, ତାପରେ କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ପରେ ସେ ପ୍ରାଣୀ ପୁଣି ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଧାନ୍ଯାନ୍ ଯଵାଂସ୍ ତିଲାନ୍ ମାଷାନ୍ କୁଲିତ୍ଥାନ୍ ସର୍ଷପାଂଶ୍ ଚଣାନ୍ କଲାଯାନ୍ ଅଥ ମୁଦ୍ଗାଂଶ୍ ଚ ଗୋଧୂମାନ୍ ଅତସୀସ୍ ତଥା
ଯେଉଁମାନେ ଧାନ, ଯବ, ତିଳ, ବୁଟ, କୁଳିଥ, ସୋରିଷ, ଚଣା, କଳାଇ, ମୁଗ, ଗହୁଁ, ଆଉ ତିଲି ଚୋରାନ୍ତି—
ସସ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯାନି ହର୍ତା ଚ ମର୍ତ୍ଯୋ ମୋହାଦ୍ ଅଚେତନଃ ସଂଜାଯତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ମୂଷିକୋ ନିରପତ୍ରପଃ
—କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୃଷି ଉତ୍ପାଦ ଚୋରାନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଅବିବେକୀ ଏବଂ ଲଜ୍ଜାହୀନ ମୁଷା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ତତଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ମୃତୋ ଜାଯେତ ଶୂକରଃ ଶୂକରୋ ଜାତମାତ୍ରସ୍ ତୁ ରୋଗେଣ ମ୍ରିଯତେ ପୁନଃ
ତାପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ମରି ପୁଣି ଶୁଅର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଶୁଅର ଜନ୍ମ ନେଇ ସାଥିକିଏ ରୋଗରେ ମରିଯାଏ।
ଶ୍ଵା ତତୋ ଜାଯତେ ମୂକଃ କର୍ମଣା ତେନ ମାନଵଃ ଭୂତ୍ଵା ଶ୍ଵା ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ତତୋ ଜାଯେତ ମାନଵଃ
ତାପରେ ସେ ଗୁଙ୍ଗା କୁକୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହି କର୍ମର ଫଳରେ ପୁଣି ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। କୁକୁର ଭାବେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ରହି, ତାପରେ ପୁଣି ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ପରଦାରାଭିମର୍ଶଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ଜାଯେତ ଵୈ ଵୃକଃ ଶ୍ଵା ଶୃଗାଲସ୍ ତତୋ ଗୃଧ୍ରୋ ଵ୍ଯାଲଃ କଙ୍କୋ ବକସ୍ ତଥା
ଅନ୍ୟର ଜଣେ ଜଣାଣୀ ସହ ଅନେତି କଲେ, ସେ ପ୍ରଥମେ ବଘ, ତାପରେ କୁକୁର, ଶିଆଳ, ଗୃଧ୍ର, ସାପ, ମାଦାର ଏବଂ କଂକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଭ୍ରାତୁର୍ ଭାର୍ଯାଂ ତୁ ପାପାତ୍ମା ଯୋ ଧର୍ଷଯତି ମୋହିତଃ ପୁଂସ୍କୋକିଲତ୍ଵମ୍ ଆପ୍ନୋତି ସୋ ଽପି ସଂଵତ୍ସରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁ ପାପୀ ଭ୍ରାତାଙ୍କ ଜଣାଣୀ ସହ ମୋହରେ ଅନେତି କରେ, ସେ ଏକ ବର୍ଷ ପୁଂକୋଇଲି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ସଖିଭାର୍ଯାଂ ଗୁରୋର୍ ଭାର୍ଯାଂ ରାଜଭାର୍ଯାଂ ତଥୈଵ ଚ ପ୍ରଧର୍ଷଯିତ୍ଵା କାମାତ୍ମା ମୃତୋ ଜାଯେତ ଶୂକରଃ
ଯେଉଁମାନେ ମିତ୍ର, ଗୁରୁ କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଜଣାଣୀ ସହ ଅନେତି କରନ୍ତି, ଅଭିଲାଷାରେ ଏହା କଲେ, ସେମାନେ ମରି ପୁଣି ଶୁଅର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଶୂକରଃ ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ଦଶ ଵର୍ଷାଣି ଵୈ ବକଃ ପିପୀଲିକସ୍ ତୁ ମାସାଂସ୍ ତ୍ରୀନ୍ କୀଟଃ ସ୍ଯାନ୍ ମାସମ୍ ଏଵ ଚ
ଶୁଅର ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ବକ ଦଶ ବର୍ଷ ଯାଏଁ, ପିପିଲିକା ତିନି ମାସ ଯାଏଁ, ଏବଂ କୀଟ ମାତ୍ର ଏକ ମାସ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ।
ଏତାନ୍ ଆସାଦ୍ଯ ସଂସାରାନ୍ କୃମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ତତ୍ର ଜୀଵତି ମାସାଂସ୍ ତୁ କୃମିଯୋନୌ ଚତୁର୍ଦଶ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଅନୁଭବ କରି, ସେ କୀଟ ପ୍ରଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏଠାରେ ସେ ଚୌଦ ମାସ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ।
ନରୋ ଽଧର୍ମକ୍ଷଯଂ କୃତ୍ଵା ତତୋ ଜାଯେତ ମାନୁଷଃ ପୂର୍ଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯଃ କନ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଧର୍ମର ଅବନତି କରେ, ସେ ପୁଣି ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରାଇଦେଇଛି, ପରେ ତାକୁ ପୁନି ବିବାହ କରାଇବାକୁ ଚାହେ—
ସୋ ଽପି ଵିପ୍ରା ମୃତୋ ଜନ୍ତୁଃ କ୍ରିମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ତତ୍ର ଜୀଵତି ଵର୍ଷାଣି ତ୍ରଯୋଦଶ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ ଲୋକଟିଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କୀଟ ପ୍ରଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ଏବଂ ସେଠାରେ ତେର ଦିନ ବଞ୍ଚିଥାଏ।
ଅଧର୍ମସଂକ୍ଷଯେ ମୁକ୍ତସ୍ ତତୋ ଜାଯେତ ମାନୁଷଃ ଦେଵକାର୍ଯମ୍ ଅକୃତ୍ଵା ତୁ ପିତୃକାର୍ଯମ୍ ଅଥାପି ଵା
ଅଧର୍ମ ଶେଷ ହେଲେ ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିନଥିଲେ—
ଅନିର୍ଵାପ୍ଯ ପିତୄନ୍ ଦେଵାନ୍ ମୃତୋ ଜାଯେତ ଵାଯସଃ ଵାଯସଃ ଶତଵର୍ଷାଣି ତତୋ ଜାଯେତ କୁକ୍କୁଟଃ
ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିନଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ କାଉଁଁ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଉଁଁ ହୋଇ ରହିଥାଏ, ତାପରେ କୁକୁଡ଼ି ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଜାଯତେ ଵ୍ଯାଲକଶ୍ ଚାପି ମାସଂ ତସ୍ମାତ୍ ତୁ ମାନୁଷଃ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ପିତୃସମଂ ଚାପି ଭ୍ରାତରଂ ଯୋ ଽଵମନ୍ଯତେ
ସେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାପ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ତାପରେ ପୁଣି ମନୁଷ୍ୟ ହୁଏ। ଯିଏ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ କିମ୍ବା ପିତା ସମାନ ଭାଇଙ୍କୁ ଅବମାନ କରେ—
ସୋ ଽପି ମୃତ୍ଯୁମ୍ ଉପାଗମ୍ଯ କ୍ରୌଞ୍ଚଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ କ୍ରୌଞ୍ଚୋ ଜୀଵତି ଵର୍ଷାଣି ଦଶ ଜାଯେତ ଜୀଵକଃ
ସେ ଲୋକଟିଏ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କଉଁଚ ପକ୍ଷୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। କଉଁଚ ପକ୍ଷୀ ଦଶ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ତାପରେ ଜୀବକ ପକ୍ଷୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତତୋ ନିଧନମ୍ ଆପ୍ନୋତି ମାନୁଷତ୍ଵମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଵୃଷଲୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଗତ୍ଵା କୃମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ
ତାପରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଯେ ଶୂଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାତିର ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ କୀଟ ପ୍ରଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତତଃ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ନିଧନଂ ଜାଯତେ ଶୂକରଃ ପୁନଃ ଶୂକରୋ ଜାତମାତ୍ରସ୍ ତୁ ରୋଗେଣ ମ୍ରିଯତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୁଣି ଶୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହି ଶୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମୟରେ ରୋଗରେ ମରିଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଶ୍ଵା ଚ ଵୈ ଜାଯତେ ମୂଢଃ କର୍ମଣା ତେନ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଶ୍ଵା ଭୂତ୍ଵା କୃତକର୍ମାସୌ ଜାଯତେ ମାନୁଷସ୍ ତତଃ
ସେ ଅବିବେକୀ କୁକୁର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏହି କର୍ମର ଫଳରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ। କୁକୁର ଭାବରେ ଥିବାବେଳେ କର୍ମ କରି, ପରେ ପୁଣି ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତତ୍ରାପତ୍ଯଂ ସମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ମୃତୋ ଜାଯେତ ମୂଷିକଃ କୃତଘ୍ନସ୍ ତୁ ମୃତୋ ଵିପ୍ରା ଯମସ୍ଯ ଵିଷଯଂ ଗତଃ
ସେଠାରେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମାଇ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଉଠି ଉଠି ଉନ୍ଧାର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ କୃତଘ୍ନ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯମର ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଯମସ୍ଯ ଵିଷଯେ କ୍ରୂରୈର୍ ବଦ୍ଧଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵେଦନାମ୍ ଦଣ୍ଡକଂ ମୁଦ୍ଗରଂ ଶୂଲମ୍ ଅଗ୍ନିଦଣ୍ଡଂ ଚ ଦାରୁଣମ୍
ଯମର ଲୋକରେ କ୍ରୁର ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାକୁ ବାନ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡ, ମୁସଳ, ଶୂଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରିଥାଏ।
ଅସିପତ୍ତ୍ରଵନଂ ଘୋରଂ ଵାଲୁକାଂ କୂଟଶାଲ୍ମଲୀମ୍ ଏତାଶ୍ ଚାନ୍ଯାଶ୍ ଚ ବହଵୋ ଯମସ୍ଯ ଵିଷଯଂ ଗତାଃ
ଘୋର ତଳୱନ, ଗରମ ବାଲି, କାଁଟା ଲଗା ଶାଲମଳି ଗଛ—ଏମିତି ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଯମର ଲୋକରେ ଅଛି।
ଯାତନାଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଘୋରାସ୍ ତୁ ତତୋ ଯାତି ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ସଂସାରଚକ୍ରମ୍ ଆସାଦ୍ଯ କ୍ରିମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରି, ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ପୁଣି ସଂସାର ଚକ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି କୀଟ ପ୍ରଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
କ୍ରିମିର୍ ଭଵତି ଵର୍ଷାଣି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ତତୋ ଗର୍ଭଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ମ୍ରିଯତେ ନରଃ
ସେ ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୀଟ ଭାବରେ ରହିଥାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ। ତାପରେ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ମରିଯାଏ।
ତତୋ ଗର୍ଭଶତୈର୍ ଜନ୍ତୁର୍ ବହୁଶଃ ସଂପ୍ରପଦ୍ଯତେ ସଂସାରାନ୍ ସୁବହୂନ୍ ଗତ୍ଵା ତତସ୍ ତିର୍ଯକ୍ ପ୍ରଜାଯତେ
ତାପରେ ଶତଶତ ଗର୍ଭ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଅନେକ ଥର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଅନେକ ପ୍ରକାର ସଂସାର ଅନୁଭବ କରି, ପରେ ପଶୁ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତତୋ ଦୁଃଖମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ଯ ବହୁଵର୍ଷଗଣାନି ଵୈ ସ ପୁନର୍ଭଵସଂଯୁକ୍ତସ୍ ତତଃ କୂର୍ମଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ତାପରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରି, ସେ ପୁଣି ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ ବନ୍ଧି ରହିଥାଏ। ତାପରେ କଛୁଆ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଦଧି ହୃତ୍ଵା ବକଶ୍ ଚାପି ପ୍ଲଵୋ ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ ଅସଂସ୍କୃତାନ୍ ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ ମଧୁଦଂଶଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ଦହି ଚୋରି କଲେ, କଉଁଚ କିମ୍ବା ମାଛ ଚୋରି କଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିଲେ, ସେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଫଲଂ ଵା ମୂଲକଂ ହୃତ୍ଵା ପୂପଂ ଵାପି ପିପୀଲିକଃ ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ ନିଷ୍ପାଵଂ ଜାଯତେ ଫଲମୂଷକଃ
ଫଳ କିମ୍ବା ମୂଳ କିମ୍ବା ପିଠା ଚୋରି କଲେ, ସେ ପିପିଲିକା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଶିମି ଚୋରି କଲେ, ସେ ଫଳ ଖାଉଥିବା ଉନ୍ଧାର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।