ଅନ୍ନମ୍ ଅଶ୍ନନ୍ତି ଯେ ଦେଵାଃ ଶରୀରସ୍ଥା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁର୍ ଆକାଶମ୍ ଆପୋ ଜ୍ଯୋତିର୍ ମନସ୍ ତଥା
ଶରୀରରେ ବସିଥିବା ଦେବତାମାନେ, ଓ ଦ୍ବିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି — ପୃଥିବୀ, ପବନ, ଆକାଶ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ମନ ମଧ୍ୟ।
ତତସ୍ ତୃପ୍ତେଷୁ ଭୋ ଵିପ୍ରାସ୍ ତେଷୁ ଭୂତେଷୁ ପଞ୍ଚସୁ ମନଃଷଷ୍ଠେଷୁ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ରେତଃ ସଂପଦ୍ଯତେ ମହତ୍
ଏହି ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ଓ ଷଷ୍ଠ ମନ ଯେତେବେଳେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଶୁଧ୍ଧ ଆତ୍ମାରୁ ବଡ଼ ରେତସ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ତତୋ ଗର୍ଭଃ ସଂଭଵତି ଶ୍ଲେଷ୍ମା ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସଯୋର୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ଏତଦ୍ ଵଃ ସର୍ଵମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛଥ
ଏହାପରେ ନରୀ ଓ ପୁରୁଷର ଶ୍ଳେଷ୍ମାରୁ ଗର୍ଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଦ୍ବିଜମାନେ; ଏହି ସବୁ କଥା ଆପଣମାନେ ପାଇଁ କହିଦେଲି — ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?
ଆଖ୍ଯାତଂ ନୋ ଭଗଵତା ଗର୍ଭଃ ସଂଜାଯତେ ଯଥା ଯଥା ଜାତସ୍ ତୁ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତାମ୍
ଭଗବାନ୍ ଆମକୁ ଗର୍ଭ କେମିତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହା ବୁଝାଇଛନ୍ତି; ଏବେ କହନ୍ତୁ, ଜଣେ ଲୋକ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ କଣ ପାଉଛି?
ଆସନ୍ନମାତ୍ରପୁରୁଷସ୍ ତୈର୍ ଭୂତୈର୍ ଅଭିଭୂଯତେ ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତସ୍ ତୁ ତୈର୍ ଭୂତୈଃ ପୁନର୍ ଯାତ୍ଯ୍ ଅପରାଂ ଗତିମ୍
ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ଏହି ଭୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହୁଏ; ଏହି ଭୂତମାନେ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ଅନ୍ୟ ଦଶାକୁ ଯାଏ।
ସ ଚ ଭୂତସମାଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଜୀଵମ୍ ଏଵ ହି ତତୋ ଽସ୍ଯ କର୍ମ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଶୁଭଂ ଵା ଯଦି ଵାଶୁଭମ୍ ଦେଵତାଃ ପଞ୍ଚଭୂତସ୍ଥାଃ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛଥ
ଏହି ଭୂତମାନେ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ, ସେ ଜୀବନ ପାଏ; ତାପରେ ପାଞ୍ଚ ଭୂତରେ ବସିଥିବା ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ କର୍ମ — ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ — ଦେଖନ୍ତି; ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?
ତ୍ଵଗ୍ ଅସ୍ଥି ମାଂସମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ତୈସ୍ ତୁ ଭୂତୈର୍ ଵିଵର୍ଜିତଃ ଜୀଵଃ ସ ଭଗଵନ୍ କ୍ଵସ୍ଥଃ ସୁଖଦୁଃଖେ ସମଶ୍ନୁତେ
ଚର୍ମ, ହାଡ଼, ମାଂସ ଛାଡ଼ି, ଏହି ଭୂତମାନେ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ଭଗବାନ୍, ସେ ଜୀବ କେଉଁଠି ଯାଏ, ଏବଂ କେମିତି ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ?
ଜୀଵଃ କର୍ମସମାଯୁକ୍ତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ରେତଃସମାଗତଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପୁଷ୍ପଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତତଃ କାଲେନ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଜୀବ କର୍ମ ସହିତ ଯୋଗ ହେଇ, ଶୀଘ୍ର ରେତସ୍ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୁଏ; ନାରୀମାନଙ୍କର ପୁଷ୍ପକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମୟ ଅନୁସାରେ, ଦ୍ବିଜମାନେ—
ଯମସ୍ଯ ପୁରୁଷୈଃ କ୍ଲେଶୋ ଯମସ୍ଯ ପୁରୁଷୈର୍ ଵଧଃ ଦୁଃଖଂ ସଂସାରଚକ୍ରଂ ଚ ନରଃ କ୍ଲେଶଂ ଚ ଵିନ୍ଦତି
ଯମର ସେବକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ହନନ ହୁଏ; ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖ, ସଂସାର ଚକ୍ର ଓ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରେ।
ଇହ ଲୋକେ ସ ତୁ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ସୁକୃତଂ କର୍ମ ଵୈ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଧର୍ମସ୍ଯ ଫଲମ୍ ଆଶ୍ରିତଃ
ଏହି ଜଗତରେ, ଦ୍ବିଜମାନେ, ଜନ୍ମ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରାଣୀ ଧର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ, ଶୁଭ କର୍ମରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ।
ଯଦି ଧର୍ମଂ ସମାଯୁଜ୍ଯ ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ସେଵତେ ତତଃ ସ ପୁରୁଷୋ ଭୂତ୍ଵା ସେଵତେ ନିତ୍ଯଦା ସୁଖମ୍
ଯଦି ଜନ୍ମ ଠାରୁ ଧର୍ମରେ ଯୋଗ ରଖି, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ହୋଇ, ସଦା ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଅଥାନ୍ତରାନ୍ତରଂ ଧର୍ମମ୍ ଅଧର୍ମମ୍ ଉପସେଵତେ ସୁଖସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ଦୁଃଖଂ ସ ଜୀଵୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଧିଗଚ୍ଛତି
କିନ୍ତୁ ମଧ୍ୟମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କଲେ, ସୁଖ ପରେ ସେ ଜୀବ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ପାଏ।
ଅଧର୍ମେଣ ସମାଯୁକ୍ତୋ ଯମସ୍ଯ ଵିଷଯଂ ଗତଃ ମହାଦୁଃଖଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ
ଅଧର୍ମ ସହିତ ଯୋଗ ହେଇ, ଯମର ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ ଓ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇ।
କର୍ମଣା ଯେନ ଯେନେହ ଯସ୍ଯାଂ ଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ଜୀଵୋ ମୋହସମାଯୁକ୍ତସ୍ ତନ୍ ମେ ଶୃଣୁତ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଯେ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁ ଯୋନିରେ ଏହି ଜୀବ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ମୋହରେ ଯୋଗ ହୋଇ — ଏହା ଏବେ ମୋତେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଯଦ୍ ଏତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଶାସ୍ତ୍ରୈଃ ସେତିହାସୈଶ୍ ଚ ଛନ୍ଦସି ଯମସ୍ଯ ଵିଷଯଂ ଘୋରଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯେଉଁ କଥା ଶାସ୍ତ୍ର, ଇତିହାସ ଓ ଚନ୍ଦରେ କହାଯାଇଛି — ଯମର ଭୟଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳ, ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଇହ ସ୍ଥାନାନି ପୁଣ୍ଯାନି ଦେଵତୁଲ୍ଯାନି ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯତିରିକ୍ତାନି ଗତିମନ୍ତି ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଏଠାରେ, ଦ୍ବିଜମାନେ, ଦେବତା ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ପଶୁ ଯୋନି ଛଡ଼ା, ସବୁର ନିଜ ଗତି ଅଛି।
ଯମସ୍ଯ ଭଵନେ ଦିଵ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକସମେ ଗୁଣୈଃ କର୍ମଭିର୍ ନିଯତୈର୍ ବଦ୍ଧୋ ଜନ୍ତୁର୍ ଦୁଃଖାନ୍ଯ୍ ଉପାଶ୍ନୁତେ
ଯମଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଗୃହ, ଯାହା ଗୁଣରେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ସମାନ, ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ କର୍ମରେ ବନ୍ଧା ପ୍ରାଣୀ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ।
ଯେନ ଯେନ ହି ଭାଵେନ ଯେନ ଵୈ କର୍ମଣା ଗତିମ୍ ପ୍ରଯାତି ପୁରୁଷୋ ଘୋରାଂ ତଥା ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅତଃ ପରମ୍
ମନେ ଯେପରି ଭାବ ଓ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ଲୋକ ଯେଉଁ ପଥକୁ ଯାଏ, ଏବେ ମୁଁ ସେହି ଭୟଙ୍କର ଫଳ ବିବରଣା କରିବି।
ଅଧୀତ୍ଯ ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ ଦ୍ଵିଜୋ ମୋହସମନ୍ଵିତଃ ପତିତାତ୍ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାଥ ଖରଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ
ଯିଏ ଚାରିଟି ବେଦ ପଢିଛି, କିନ୍ତୁ ଭ୍ରମରେ ଅଟୁଟ, ଏବଂ ପତିତଙ୍କଠୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ସେ ଗଧାର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଖରୋ ଜୀଵତି ଵର୍ଷାଣି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଖରୋ ମୃତୋ ବଲୀଵର୍ଦଃ ସପ୍ତ ଵର୍ଷାଣି ଜୀଵତି
ଗଧା ଦଶ ଓ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଜୀବନ କରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଗଧା ବଳଦ ହୁଏ, ବଳଦ ସାତ ବର୍ଷ ଜୀବନ କରେ।
ବଲୀଵର୍ଦୋ ମୃତଶ୍ ଚାପି ଜାଯତେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସଃ ବ୍ରହ୍ମରକ୍ଷସ୍ ତୁ ମାସାଂସ୍ ତ୍ରୀଂସ୍ ତତୋ ଜାଯେତ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ
ବଳଦ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ହୁଏ, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ତିନି ମାସ ଜୀବନ କରି, ପରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ।
ପତିତଂ ଯାଜଯିତ୍ଵା ତୁ କୃମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ତତ୍ର ଜୀଵତି ଵର୍ଷାଣି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ପତିତଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ, କୃମିର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ସେଠାରେ ଦଶ ଓ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଜୀବନ କରେ।
କ୍ରିମିଭାଵାଦ୍ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତସ୍ ତତୋ ଜାଯେତ ଗର୍ଦଭଃ ଗର୍ଦଭଃ ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ଶୂକରଃ
କୃମି ହେବାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ପରେ ଗଧା ହୁଏ; ଗଧା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଜୀବନ କରେ, ଶୁଅ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଜୀବନ କରେ।
କୁକ୍କୁଟଃ ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ଜମ୍ବୁକଃ ଶ୍ଵା ଵର୍ଷମ୍ ଏକଂ ଭଵତି ତତୋ ଜାଯେତ ମାନଵଃ
କୁକୁଡି ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଜୀବନ କରେ, ଜମ୍ବୁକ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଜୀବନ କରେ; କୁକୁର ଏକ ବର୍ଷ ଜୀବନ କରି, ପରେ ମନୁଷ୍ୟ ହୁଏ।
ଉପାଧ୍ଯାଯସ୍ଯ ଯଃ ପାପଂ ଶିଷ୍ଯଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଅବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସ ଜନ୍ମାନୀହ ସଂସାରେ ତ୍ରୀନ୍ ଆପ୍ନୋତି ନ ସଂଶଯଃ
ଯିଏ ଅବୁଦ୍ଧିରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଅପରାଧ କରେ, ସେ ଏହି ସଂସାରରେ ତିନି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପ୍ରାକ୍ ଶ୍ଵା ଭଵତି ଭୋ ଵିପ୍ରାସ୍ ତତଃ କ୍ରଵ୍ଯାତ୍ ତତଃ ଖରଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚ ପରିକ୍ଲିଷ୍ଟେଷୁ ପଶ୍ଚାଜ୍ ଜାଯେତ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ
ପ୍ରଥମେ ସେ କୁକୁର ହୁଏ, ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପରେ ମାଂସଭୋଜୀ, ତାପରେ ଗଧା; ସେହି କଷ୍ଟଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ।
ମନସାପି ଗୁରୋର୍ ଭାର୍ଯାଂ ଯଃ ଶିଷ୍ଯୋ ଯାତି ପାପକୃତ୍ ଉଦଗ୍ରାନ୍ ପ୍ରୈତି ସଂସାରାନ୍ ଅଧର୍ମେଣେହ ଚେତସା
ଯିଏ ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ଜନାନୀକୁ ମନରେ ଚାହେ, ଅଧର୍ମରେ ଏହି ଜଗତରେ ଉଚ୍ଚ ସଂସାର ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଶ୍ଵଯୋନୌ ତୁ ସ ସଂଭୂତସ୍ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ଜୀଵତି ତତ୍ରାପି ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ କ୍ରିମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ
କୁକୁରର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ହେଇ, ତିନି ବର୍ଷ ଜୀବନ କରେ; ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କୃମିର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ।
କୃମିଭାଵମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଵର୍ଷମ୍ ଏକଂ ତୁ ଜୀଵତି ତତସ୍ ତୁ ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ
କୃମି ହେଇ ଏକ ବର୍ଷ ଜୀବନ କରେ; ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ।
ଯଦି ପୁତ୍ରସମଂ ଶିଷ୍ଯଂ ଗୁରୁର୍ ହନ୍ଯାଦ୍ ଅକାରଣମ୍ ଆତ୍ମନଃ କାମକାରେଣ ସୋ ଽପି ହିଂସ୍ରଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ଯଦି ଶିକ୍ଷକ ନିଜ ପୁତ୍ର ସମାନ ଶିଷ୍ୟକୁ କାରଣ ବିନା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମାରିଦେଇ, ସେ ମଧ୍ୟ ହିଂସ୍ର ପ୍ରାଣୀ ହିସାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।