ଗଣ୍ଡୂଷାଯ ହ୍ଯ୍ ଅପୁତ୍ରାଯ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋ ଦଦୌ ସୁତାନ୍ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଂ ସୁଦେଷ୍ଣଂ ଚ ପଞ୍ଚାଲଂ କୃତଲକ୍ଷଣମ୍
ଗଣ୍ଡୂଷ ନିରସନ୍ତାନ ଥିଲେ, ବିଶ୍ୱକ୍ସେନ ତାଙ୍କୁ ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଦେଷ୍ଣ ଓ ପଞ୍ଚାଳ ନାମକ ଶୁଭଲକ୍ଷଣ ଥିବା ପୁଅମାନେ ଦେଇଥିଲେ।
ଅସଂଗ୍ରାମେଣ ଯୋ ଵୀରୋ ନାଵର୍ତତ କଦାଚନ ରୌକ୍ମିଣେଯୋ ମହାବାହୁଃ କନୀଯାନ୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଯିଏ କେବେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ଫେରିନଥିଲେ, ସେହି ବୀର ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ବଳଶାଳୀ ଓ ସବୁଠୁ ଛୋଟ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵାଯସାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଯଂ ଯାନ୍ତଂ ପୃଷ୍ଠତୋ ଽନ୍ଵଯୁଃ ଚାରୂନ୍ ଅଦ୍ଯୋପଭୋକ୍ଷ୍ଯାମଶ୍ ଚାରୁଦେଷ୍ଣହତାନ୍ ଇତି
ହଜାର ହଜାର କାଉଁଆ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, କହୁଥିଲେ, 'ଆଜି ଆମେ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଙ୍କ ହସ୍ତରେ ହତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଖାଇବୁ।'
ତନ୍ତ୍ରିଜସ୍ ତନ୍ତ୍ରିପାଲଶ୍ ଚ ସୁତୌ କନଵକସ୍ଯ ତୌ ଵୀରୁଶ୍ ଚାଶ୍ଵହନୁଶ୍ ଚୈଵ ଵୀରୌ ତାଵ୍ ଅଥ ଗୃଞ୍ଜିମୌ
କନବକଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ—ତନ୍ତ୍ରିଜ ଓ ତନ୍ତ୍ରିପାଳ; ଗୃଞ୍ଜିମଙ୍କର ଦୁଇ ବଳଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ—ବୀରୁ ଓ ଅଶ୍ୱହନୁ।
ଶ୍ଯାମପୁତ୍ରଃ ଶମୀକସ୍ ତୁ ଶମୀକୋ ରାଜ୍ଯମ୍ ଆଵହତ୍ ଜୁଗୁପ୍ସମାନୋ ଭୋଜତ୍ଵାଦ୍ ରାଜସୂଯମ୍ ଅଵାପ ସଃ
ଶ୍ୟାମଙ୍କର ପୁଅ ଶମୀକ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ; ବୋଝମାନେ ଭୋଜବଂଶକୁ ଅପମାନ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଅଜାତଶତ୍ରୁଃ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଜଜ୍ଞେ ତସ୍ଯ ଵିନାଶନଃ ଵସୁଦେଵସୁତାନ୍ ଵୀରାନ୍ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅତଃ ପରମ୍
ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମିଲେ; ବସୁଦେବଙ୍କ ବଳଶାଳୀ ପୁଅମାନଙ୍କ କଥା ଏବେ କହିବି।
ଵୃଷ୍ଣେସ୍ ତ୍ରିଵିଧମ୍ ଏଵଂ ତୁ ବହୁଶାଖଂ ମହୌଜସମ୍ ଧାରଯନ୍ ଵିପୁଲଂ ଵଂଶଂ ନାନର୍ଥୈର୍ ଇହ ଯୁଜ୍ଯତେ
ଏହିପରି ଭାବେ ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବହୁଶାଖା ବଂଶକୁ ତିନିପ୍ରକାର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; ଏଠି ବଡ଼ ବଂଶ ରଖିବା ଅନାବଶ୍ୟକ।
ଯାଃ ପତ୍ନ୍ଯୋ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଚତୁର୍ଦଶ ଵରାଙ୍ଗନାଃ ପୌରଵୀ ରୋହିଣୀ ନାମ ମଦିରାଦିତଥାଵରା
ବସୁଦେବଙ୍କ ଚଉଦ ଜଣ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ—ପୌରବୀ, ରୋହିଣୀ, ମଦିରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ରୂପବତୀ।
ଵୈଶାଖୀ ଚ ତଥା ଭଦ୍ରା ସୁନାମ୍ନୀ ଚୈଵ ପଞ୍ଚମୀ ସହଦେଵା ଶାନ୍ତିଦେଵା ଶ୍ରୀଦେଵୀ ଦେଵରକ୍ଷିତା
ଭଳି ଭାବେ ବୈଶାଖୀ, ଭଦ୍ରା, ସୁନାମ୍ନୀ ପଞ୍ଚମୀ, ସହଦେବା, ଶାନ୍ତିଦେବା, ଶ୍ରୀଦେବୀ ଓ ଦେବରକ୍ଷିତା।
ଵୃକଦେଵ୍ଯ୍ ଉପଦେଵୀ ଚ ଦେଵକୀ ଚୈଵ ସପ୍ତମୀ ସୁତନୁର୍ ଵଡଵା ଚୈଵ ଦ୍ଵେ ଏତେ ପରିଚାରିକେ
ବୃକଦେବୀ, ଉପଦେବୀ ଓ ସପ୍ତମୀ ହିସାବରେ ଦେବକୀ; ସୁତନୂ ଓ ବଡ଼ବା, ଏହି ଦୁଇଜଣେ ପରିଚାରିକା ଥିଲେ।
ପୌରଵୀ ରୋହିଣୀ ନାମ ବାହ୍ଲିକସ୍ଯାତ୍ମଜାଭଵତ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ପତ୍ନୀ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦଯିତାନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ
ପୌରବୀ ଯାହାଙ୍କୁ ରୋହିଣୀ ବୋଲାଯାଏ, ସେ ବାହ୍ଲିକଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ; ସେ ବସୁଦେବଙ୍କ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପ୍ରିୟା ଥିଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଲେଭେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ସୁତଂ ରାମଂ ଶରଣ୍ଯଂ ଶଠମ୍ ଏଵ ଚ ଦୁର୍ଦମଂ ଦମନଂ ଶୁଭ୍ରଂ ପିଣ୍ଡାରକମ୍ ଉଶୀନରମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଏବଂ ଶଠ, ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ଦମନ, ଶୁଭ୍ର, ପିଣ୍ଡାରକ ଓ ଉଶୀନରଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ।
ଚିତ୍ରା ନାମ କୁମାରୀ ଚ ରୋହିଣୀତନଯା ନଵ ଚିତ୍ରା ସୁଭଦ୍ରେତି ପୁନର୍ ଵିଖ୍ଯାତା ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଚିତ୍ରା ନାମକ ଜଣେ କୁମାରୀ ଥିଲେ, ସେ ରୋହିଣୀଙ୍କର ଝିଅ। ଏହି ଚିତ୍ରାଙ୍କୁ ପୁନି ସୁଭଦ୍ରା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନାଯାଏ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।
ଵସୁଦେଵାଚ୍ ଚ ଦେଵକ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ଶୌରିର୍ ମହାଯଶାଃ ରାମାଚ୍ ଚ ନିଶଠୋ ଜଜ୍ଞେ ରେଵତ୍ଯାଂ ଦଯିତଃ ସୁତଃ
ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କଠାରୁ ଶୌରି ନାମକ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ରାମ ଓ ରେବତୀଙ୍କଠାରୁ ନିଶଠ ନାମକ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ସୁଭଦ୍ରାଯାଂ ରଥୀ ପାର୍ଥାଦ୍ ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ ଅଜାଯତ ଅକ୍ରୂରାତ୍ କାଶିକନ୍ଯାଯାଂ ସତ୍ଯକେତୁର୍ ଅଜାଯତ
ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପାର୍ଥଙ୍କ ପୁଅ ରଥୀ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଅକୃର ଓ କାଶୀ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କଠାରୁ ସତ୍ୟକେତୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯାସୁ ମହାଭାଗାସୁ ସପ୍ତସୁ ଯେ ପୁତ୍ରା ଜଜ୍ଞିରେ ଶୂରାଃ ସମସ୍ତାଂସ୍ ତାନ୍ ନିବୋଧତ
ବସୁଦେବଙ୍କ ସାତିଜଣ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ତି ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ଭୋଜଶ୍ ଚ ଵିଜଯଶ୍ ଚୈଵ ଶାନ୍ତିଦେଵାସୁତାଵ୍ ଉଭୌ ଵୃକଦେଵଃ ସୁନାମାଯାଂ ଗଦଶ୍ ଚାସ୍ତାଂ ସୁତାଵ୍ ଉଭୌ
ଭୋଜ ଓ ବିଜୟ, ଏହି ଦୁଇଜଣେ ଶାନ୍ତିଦେବଙ୍କ ପୁଅ। ବୃକଦେବ, ସୁନାମାଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଏବଂ ଗଦା, ଏହି ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ସୁନାମାଙ୍କ ପୁଅ।
ଅଗାଵହଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଵୃକଦେଵୀ ଵ୍ଯଜାଯତ କନ୍ଯା ତ୍ରିଗର୍ତରାଜସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଵୈ ଶିଶିରାଯଣେଃ
ବୃକଦେବୀ ଅଗାବହ ନାମକ ମହାତ୍ମା ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତରାଜଙ୍କ ଝିଅ ଶିଶିରାୟଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ।
ଜିଜ୍ଞାସାଂ ପୌରୁଷେ ଚକ୍ରେ ନ ଚସ୍କନ୍ଦେ ଚ ପୌରୁଷମ୍ କୃଷ୍ଣାଯସସମପ୍ରଖ୍ଯୋ ଵର୍ଷେ ଦ୍ଵାଦଶମେ ତଥା
ସେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଉଦ୍ଭବ ହେଲାନି। ସେ କୃଷ୍ଣାୟସ ସମାନ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ, ଏହିପରି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷରେ ଘଟିଲା।
ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତୋ ଗାର୍ଗ୍ଯସ୍ ତୁ ମନ୍ଯୁନାତିସମୀରିତଃ ଘୋଷକନ୍ଯାମ୍ ଉପାଦାଯ ମୈଥୁନାଯୋପଚକ୍ରମେ
ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଅତିରିକ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ସେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ। ଘୋଷଙ୍କ ଝିଅକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ସଂଯୋଗ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଗୋପାଲୀ ଚାପ୍ସରାସ୍ ତସ୍ଯ ଗୋପସ୍ତ୍ରୀଵେଷଧାରିଣୀ ଧାରଯାମ୍ ଆସ ଗାର୍ଗ୍ଯସ୍ଯ ଗର୍ଭଂ ଦୁର୍ଧରମ୍ ଅଚ୍ଯୁତମ୍
ଗୋପାଳୀ ନାମକ ଏକ ଅପ୍ସରା, ଗୋପବଧୁ ଭାବରେ ଛଳନା କରି, ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଓ ଅଜୟ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କଲେ।
ମାନୁଷ୍ଯାଂ ଗର୍ଗଭାର୍ଯାଯାଂ ନିଯୋଗାଚ୍ ଛୂଲପାଣିନଃ ସ କାଲଯଵନୋ ନାମ ଜଜ୍ଞେ ରାଜା ମହାବଲଃ
ଶୂଳପାଣିଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ ଗର୍ଗଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଗର୍ଭରେ ଏକ ମାନବ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ନାମ ହେଲେ କାଳୟବନ, ଏକ ମହାବଳୀ ରାଜା।
ଵୃତ୍ତପୂର୍ଵାର୍ଧକାଯସ୍ ତୁ ସିଂହସଂହନନୋ ଯୁଵା ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ସ ରାଜ୍ଞସ୍ ତୁ ଵଵୃଧେ ଽନ୍ତଃପୁରେ ଶିଶୁଃ
ସିଂହ ସମାନ ଶରୀର ଓ ଭଲ ଗଠିତ ପୂର୍ବାର୍ଧ ଥିବା ଏହି ଯୁବକ ଶିଶୁ, ପୁଅ ନଥିବା ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଯଵନସ୍ଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସ କାଲଯଵନୋ ଽଭଵତ୍ ଆଯୁଧ୍ଯମାନୋ ନୃପତିଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦ୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ କାଳୟବନ ଯବନ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ, ରାଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକକୁଲଂ ତସ୍ଯ ନାରଦୋ ଽକଥଯଦ୍ ଵିଭୁଃ ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯା ତୁ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମଥୁରାମ୍ ଅଭ୍ଯଯାତ୍ ତଦା
ନାରଦ ମହାମୁନି ତାଙ୍କୁ ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ଅନ୍ଧକ କୁଳ ବିଷୟରେ କହିଲେ। ପରେ, ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ସେ ମଥୁରାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଦୂତଂ ସଂପ୍ରେଷଯାମ୍ ଆସ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକନିଵେଶନମ୍ ତତୋ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକାଃ କୃଷ୍ଣଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମହାମତିମ୍
ସେ ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ଅନ୍ଧକମାନେ ବସୁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଦୂତ ପଠାଇଲେ। ତାପରେ, ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ଅନ୍ଧକମାନେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି,
ସମେତା ମନ୍ତ୍ରଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଯଵନସ୍ଯ ଭଯାତ୍ ତଦା କୃତ୍ଵା ଵିନିଶ୍ଚଯଂ ସର୍ଵେ ପଲାଯନମ୍ ଅରୋଚଯନ୍
ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ଯବନଙ୍କ ଭୟରେ ଆଲୋଚନା କଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମତ ହେଲା, ପଳାଇଯିବା ଉଚିତ।
ଵିହାଯ ମଥୁରାଂ ରମ୍ଯାଂ ମାନଯନ୍ତଃ ପିନାକିନମ୍ କୁଶସ୍ଥଲୀଂ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ନିଵେଶଯିତୁମ୍ ଈପ୍ସଵଃ
ସେମାନେ ଶୋଭାମୟ ମଥୁରାକୁ ଛାଡ଼ି, ପିନାକୀନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, କୁଶସ୍ଥଳୀ ଦ୍ୱାରାବତୀରେ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଇତି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଜନ୍ମେଦଂ ଯଃ ଶୁଚିର୍ ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ପର୍ଵସୁ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଅନୃଣଃ ସ ସୁଖୀ ଭଵେତ୍
ଏହିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟମିତ ଥାଇ, ପର୍ବଦିନରେ ପାଠ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଋଣମୁକ୍ତ ଓ ସୁଖୀ ହୁଏ।
କ୍ରୋଷ୍ଟୋର୍ ଅଥାଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୋ ଵୃଜିନୀଵାନ୍ ମହାଯଶାଃ ଵାର୍ଜିନୀଵତମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତି ସ୍ଵାହିଂ ସ୍ଵାହାକୃତାଂ ଵରମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ବୃଜିନୀବାନ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେମାନେ ସ୍ୱାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାର୍ଜିନୀବତ୍କୁ ଆଶା କରନ୍ତି।