ଵଜ୍ରେନ୍ଦ୍ରନୀଲଵୈଦୂର୍ଯମୁକ୍ତାଫଲଵିଭୂଷିତମ୍ ଗୀତନୃତ୍ଯୈଃ ସମାକୀର୍ଣଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣୈଃ
ଏହି ସହର ବଜ୍ରମଣି, ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ, ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ଗୀତ-ନୃତ୍ୟ ଦଳ ରହିଥିଲେ।
ପ୍ରଵେଶସ୍ ତେନ ଦେଵାନାମ୍ ଋଷୀଣାଂ ଯୋଗିନାଂ ତଥା ଗନ୍ଧର୍ଵସିଦ୍ଧଯକ୍ଷାଣାଂ ଵିଦ୍ଯାଧରଵିସର୍ପିଣାମ୍
ସେହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ଋଷି, ଯୋଗୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ସର୍ପମାନେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ।
ଉତ୍ତରଂ ନଗରଦ୍ଵାରଂ ଘଣ୍ଟାଚାମରଭୂଷିତମ୍ ଛତ୍ତ୍ରଚାମରଵିନ୍ଯାସଂ ନାନାରତ୍ନୈର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ଉତ୍ତର ନଗର ଦ୍ୱାର ଘଣ୍ଟା ଓ ଚାମରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଛତ୍ର ଓ ଚାମର ଲଗାଯାଇଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା।
ଵୀଣାରେଣୁରଵୈ ରମ୍ଯୈର୍ ଗୀତମଙ୍ଗଲନାଦିତୈଃ ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମନିର୍ଘୋଷୈର୍ ମୁନିଵୃନ୍ଦସମାକୁଲମ୍
ଏହି ଦ୍ୱାର ଭିତରେ ବିଣା ଓ ଅନ୍ୟ ଦଳର ମଧୁର ଧ୍ୱନି, ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ନାଦ, ଏବଂ ଋକ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ବେଦର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ମୁନିମାନଙ୍କର ଭିଡ଼ ଥିଲା।
ଵିଶନ୍ତି ଯେନ ଧର୍ମଜ୍ଞାଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତପରାଯଣାଃ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଵାରିପ୍ରଦା ଯେ ଚ ଶୀତେ ଚାଗ୍ନିପ୍ରଦା ନରାଃ
ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଜଣା, ସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଜଳ ଓ ଶୀତରେ ଅଗ୍ନି ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଶ୍ରାନ୍ତସଂଵାହକା ଯେ ଚ ପ୍ରିଯଵାଦରତାଶ୍ ଚ ଯେ ଯେ ଚ ଦାନରତାଃ ଶୂରା ମାତାପିତୃପରାଶ୍ ଚ ଯେ
ଯେମାନେ କ୍ଲାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ମିଷ୍ଟି କଥା କହିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଦାନରେ ରତ, ସୂରବୀର ଓ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି।
ଦ୍ଵିଜଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ଯୁକ୍ତା ନିତ୍ଯଂ ଯେ ଽତିଥିପୂଜକାଃ ପଶ୍ଚିମଂ ତୁ ମହାଦ୍ଵାରଂ ପୁର୍ଯା ରତ୍ନୈର୍ ଵିଭୂଷିତମ୍
ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ସଦା ଅତିଥିମାନେ ପ୍ରତି ଆଦର ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ମହାଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଵିଚିତ୍ରମଣିସୋପାନଂ ତୋମରୈଃ ସମଲଂକୃତମ୍ ଭେରୀମୃଦଙ୍ଗସଂନାଦୈଃ ଶଙ୍ଖକାହଲନାଦିତମ୍
ତାହାର ସିଢ଼ି ବିଭିନ୍ନ ମଣିରେ ତିଆରି ଓ ତଳୱାରରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଶଂଖ, କାହଳ ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା।
ସିଦ୍ଧଵୃନ୍ଦୈଃ ସଦା ହୃଷ୍ଟୈର୍ ମଙ୍ଗଲୈଃ ପ୍ରଣିନାଦିତମ୍ ପ୍ରଵେଶସ୍ ତେନ ହୃଷ୍ଟାନାଂ ଶିଵଭକ୍ତିମତାଂ ନୃଣାମ୍
ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି ସଦା ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶିବଭକ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵତୀର୍ଥପ୍ଲୁତା ଯେ ଚ ପଞ୍ଚାଗ୍ନେର୍ ଯେ ଚ ସେଵକାଃ ପ୍ରସ୍ଥାନେ ଯେ ମୃତା ଵୀରା ମୃତାଃ କାଲଞ୍ଜରେ ଗିରୌ
ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି, ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସେବା କରନ୍ତି, ଯାତ୍ରାରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି, କାଳଞ୍ଜର ପାହାଡ଼ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ବୀରମାନେ—
ଅଗ୍ନୌ ଵିପନ୍ନା ଯେ ଵୀରାଃ ସାଧିତଂ ଯୈର୍ ଅନାଶକମ୍ ଯେ ସ୍ଵାମିମିତ୍ରଲୋକାର୍ଥେ ଗୋଗ୍ରହେ ସଂକୁଲେ ହତାଃ
ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରାଣ ଦେଇଥିବା ବୀରମାନେ, ଅବିନାଶୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିଥିବା, ନିଜ ସ୍ୱାମୀ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଧନ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନେ—
ତେ ଵିଶନ୍ତି ନରାଃ ଶୂରାଃ ପଶ୍ଚିମେନ ତପୋଧନାଃ ପୁର୍ଯାଂ ତସ୍ଯା ମହାଘୋରଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଭଯଂକରମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଶୂରବୀର ତପସ୍ଵୀମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ହାହାକାରସମାକ୍ରୁଷ୍ଟଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ଦ୍ଵାରମ୍ ଈଦୃଶମ୍ ଅନ୍ଧକାରସମାଯୁକ୍ତଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଶୃଙ୍ଗୈଃ ସମନ୍ଵିତମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ହାହାକାର ଧ୍ୱନିରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କାଂଟା ଲଗାଯାଇଥିଲା।
କଣ୍ଟକୈର୍ ଵୃଶ୍ଚିକୈଃ ସର୍ପୈର୍ ଵଜ୍ରକୀଟୈଃ ସୁଦୁର୍ଗମୈଃ ଵିଲୁମ୍ପଦ୍ଭିର୍ ଵୃକୈର୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରୈର୍ ଋକ୍ଷୈଃ ସିଂହୈଃ ସଜମ୍ବୁକୈଃ
ଏହି ଦ୍ୱାର କାଂଟା, ବିଛା, ସର୍ପ ଓ ହୀରା ଦେହି କୀଟରେ ଅଗମ୍ୟ ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ ନିରନ୍ତର ନରସିଂହ, ବାଘ, ଭାଲୁ, ସିଂହ ଓ ଶିଆଳମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଲୁଟିବାକୁ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଶ୍ଵାନମାର୍ଜାରଗୃଧ୍ରୈଶ୍ ଚ ସଜ୍ଵାଲକଵଲୈର୍ ମୁଖୈଃ ପ୍ରଵେଶସ୍ ତେନ ଵୈ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଅପକାରିଣାମ୍
ଏଠାରେ କୁକୁର, ବିଲେଇ ଓ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଜ୍ୱାଳାମୁଖରେ ମାଂସ ଖାଉଥିଲେ। ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ସଦା ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଯେ ଘାତଯନ୍ତି ଵିପ୍ରାନ୍ ଗା ବାଲଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ତଥାତୁରମ୍ ଶରଣାଗତଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ମିତ୍ରଂ ନିରାଯୁଧମ୍
ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ଶରଣାଗତ, ଭରସାକରିଥିବା, ଜଣାଣୀ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ନିରାୟୁଧ ଲୋକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି—
ଯେ ଽଗମ୍ଯାଗାମିନୋ ମୂଢାଃ ପରଦ୍ରଵ୍ଯାପହାରିଣଃ ନିକ୍ଷେପସ୍ଯାପହର୍ତାରୋ ଵିଷଵହ୍ନିପ୍ରଦାଶ୍ ଚ ଯେ
ଯେମାନେ ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ମୂଢ଼ ଅଟଳା, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଇନ୍ତି, ଯେମାନେ ଭରସା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ନେଇନ୍ତି, ଓ ଯେମାନେ ବିଷ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ଦିଅନ୍ତି—
ପରଭୂମିଂ ଗୃହଂ ଶଯ୍ଯାଂ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରହାରିଣଃ ପରରନ୍ଧ୍ରେଷୁ ଯେ କ୍ରୂରା ଯେ ସଦାନୃତଵାଦିନଃ
ଯେମାନେ ଅନ୍ୟର ଜମି, ଘର, ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା, କପଡ଼ା କିମ୍ବା ଗହଣା ଚୋରାନ୍ତି; ଯେମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ କାମରେ କ୍ରୁରତା କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ସବୁବେଳେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି—
ଗ୍ରାମରାଷ୍ଟ୍ରପୁରସ୍ଥାନେ ମହାଦୁଃଖପ୍ରଦା ହି ଯେ କୂଟସାକ୍ଷିପ୍ରଦାତାରଃ କନ୍ଯାଵିକ୍ରଯକାରକାଃ
ଯେମାନେ ଗାଁ, ରାଜ୍ୟ, ସହର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଯେମାନେ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଦିଅନ୍ତି; ଯେମାନେ ଝିଅମାନେକୁ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି—
ଅଭକ୍ଷ୍ଯଭକ୍ଷଣରତା ଯେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସୁତାଂ ସ୍ନୁଷାମ୍ ମାତରଂ ପିତରଂ ଚୈଵ ଯେ ଵଦନ୍ତି ଚ ପୌରୁଷମ୍
ଯେମାନେ ଖାଇବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷ ଖାଇବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି; ଯେମାନେ ନିଜ ପୁଅ, ବୁହା, ମାଆ କିମ୍ବା ବାପାଙ୍କୁ ଅପ୍ରାପ୍ତ ସମ୍ପର୍କରେ ଯାଆନ୍ତି; ଯେମାନେ ଲଜ୍ଜାଜନକ କଥା କହନ୍ତି—
ଅନ୍ଯେ ଯେ ଚୈଵ ନିର୍ଦିଷ୍ଟା ମହାପାତକକାରିଣଃ ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵାରେଣ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ଵୈ
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ମହାପାପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
କଥଂ ଦକ୍ଷିଣମାର୍ଗେଣ ଵିଶନ୍ତି ପାପିନଃ ପୁରମ୍ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମ ତଦ୍ ବ୍ରୂହି ଵିସ୍ତରେଣ ତପୋଧନ
ଦକ୍ଷିଣ ପଥରେ ପାପୀମାନେ କିପରି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି? ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ— ତୁମେ ଦୟାକରି ଏହା ଖୁବ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହ।
ସୁଘୋରଂ ତନ୍ ମହାଘୋରଂ ଦ୍ଵାରଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୀଷଣମ୍ ନାନାଶ୍ଵାପଦସଂକୀର୍ଣଂ ଶିଵାଶତନିନାଦିତମ୍
ମୁଁ ସେଇ ଭୟଙ୍କର, ଅତି ଭୟାନକ ଦ୍ୱାର ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଭିତିଦାୟକ, ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ତୁ-ପଶୁ ରେ ଭରିଥିବା, ଶତଶତ ଶିବଙ୍କ ଚିତ୍କାରରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା।
ଫେତ୍କାରରଵସଂଯୁକ୍ତମ୍ ଅଗମ୍ଯଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍ ଭୂତପ୍ରେତପିଶାଚୈଶ୍ ଚ ଵୃତଂ ଚାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ରାକ୍ଷସୈଃ
ସେଠାରେ ହୁଁକାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ଅପହ୍ରାସ୍ୟ, ଲୋମ ଖଡ଼ିଯିବା ପରି ଭୟ, ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଓ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଦୂରାନ୍ତେ ଦ୍ଵାରଂ ଦୁଷ୍କୃତକାରିଣଃ ମୋହଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସହସା ତ୍ରାସାଦ୍ ଵିପ୍ରଲପନ୍ତି ଚ
ଏପରି ଦ୍ୱାରକୁ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ଭୟରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କ୍ରନ୍ଦନ କରନ୍ତି।
ତତସ୍ ତାଞ୍ ଶୃଙ୍ଖଲୈଃ ପାଶୈର୍ ବଦ୍ଧ୍ଵା କର୍ଷନ୍ତି ନିର୍ଭଯାଃ ତାଡଯନ୍ତି ଚ ଦଣ୍ଡୈଶ୍ ଚ ଭର୍ତ୍ସଯନ୍ତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ ନିର୍ଭୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେମାନେକୁ ଶୃଙ୍ଖଳ ଓ ଦଉଡ଼ିରେ ବାନ୍ଧି, ଟାଣିନେଇଯାନ୍ତି, ଲାଠିରେ ମାଡ଼ନ୍ତି ଓ ପୁଣିପୁଣି ଧମକ ଦିଅନ୍ତି।
ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞାସ୍ ତତସ୍ ତେ ଵୈ ରୁଧିରେଣ ପରିପ୍ଲୁତାଃ ଵ୍ରଜନ୍ତି ଦକ୍ଷିଣଂ ଦ୍ଵାରଂ ପ୍ରସ୍ଖଲନ୍ତଃ ପଦେ ପଦେ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ସ୍ବଚେତନ ହୁଅନ୍ତି, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇ, ପ୍ରତି ପଦକୁ ଠୋକୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତୀଵ୍ରକଣ୍ଟକଯୁକ୍ତେନ ଶର୍କରାନିଚିତେନ ଚ କ୍ଷୁରଧାରାନିଭୈସ୍ ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ପାଷାଣୈର୍ ନିଚିତେନ ଚ
ତୀବ୍ର କାଂଟା, ଉଖୁଡ଼ା ପଥର ଓ କଟାରି ପରି ଧାର ଥିବା ପାଥରରେ ଭରିଥିବା ରାସ୍ତାରେ ସେମାନେ ଯାଆନ୍ତି।
କ୍ଵଚିତ୍ ପଙ୍କେନ ନିଚିତା ନିରୁତ୍ତାରୈଶ୍ ଚ ଖାତକୈଃ ଲୋହସୂଚୀନିଭୈର୍ ଦନ୍ତୈଃ ସଂଛନ୍ନେନ କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ଵଚିତ୍
କେଉଁଠି ମାଟିରେ ଭରିଥିବା, ଯାହାରୁ ବାହାରିବା ଉପାୟ ନାହିଁ, ତଳ ଗଡ଼ି ଓ କେଉଁଠି ଲୁହାର ସୁଇ ପରି ଦାନ୍ତରେ ଢାକା ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି।
ତଟପ୍ରପାତଵିଷମୈଃ ପର୍ଵତୈର୍ ଵୃକ୍ଷସଂକୁଲୈଃ ପ୍ରତପ୍ତାଙ୍ଗାରଯୁକ୍ତେନ ଯାନ୍ତି ମାର୍ଗେଣ ଦୁଃଖିତାଃ
ଅସମ ତଟ, ଖାଡ଼, ଗଛରେ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାରରେ ଭରିଥିବା ପଥରେ ଦୁଃଖିତମାନେ ଚାଲନ୍ତି।