କୁରଣ୍ଟକଣ୍ଟକାକୀର୍ଣଂ ପୃଥୁଵିକଟତାଡନୈଃ ଶକ୍ତିଵଜ୍ରୈଶ୍ ଚ ସଂକୀର୍ଣମ୍ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲଂ ତୀଵ୍ରକଣ୍ଟକମ୍
ଏହି ନରକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଣ୍ଟାରେ ଭରିଥିବା, ଭାରି ମାର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ହୋଇଥିବା, ଶକ୍ତି ଏବଂ ବଜ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ।
ଅଙ୍ଗାରଵାଲୁକାମିଶ୍ରଂ ଵହ୍ନିକୀଟକଦୁର୍ଗମମ୍ ଜ୍ଵାଲାମାଲାକୁଲଂ ରୌଦ୍ରଂ ସୂର୍ଯରଶ୍ମିପ୍ରତାପିତମ୍
ଏହି ନରକ ଜ୍ୱଳନଶୀଳ କୋହଳ ଏବଂ ବାଲୁକାରେ ମିଶ୍ରିତ, ଅଗ୍ନି କୀଟ ଦ୍ୱାରା ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ, ଜ୍ୱାଲା ମାଳାରେ ଘେରା, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ତାପିତ।
ଅଧ୍ଵାନଂ ନୀଯତେ ଦେହୀ କୃଷ୍ଯମାଣଃ ସୁନିଷ୍ଠୁରୈଃ ଯଦୈଵ କ୍ରନ୍ଦତେ ଜନ୍ତୁର୍ ଦୁଃଖାର୍ତଃ ପତିତଃ କ୍ଵଚିତ୍
ଏହି ପଥରେ ଦେହୀକୁ ଅତି କଠୋର ଦାସମାନେ ଟାଣି ନେଇଯାନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରେ, କେଉଁଠି ଚିହ୍ନି ଚିହ୍ନି ଖସିଯାଏ—
ତଦୈଵାହନ୍ଯତେ ସର୍ଵୈର୍ ଆଯୁଧୈର୍ ଯମକିଂକରୈଃ ଏଵଂ ସଂତାଡ୍ଯମାନଶ୍ ଚ ଲୁବ୍ଧଃ ପାପେଷୁ ଯୋ ଽନଯଃ
ସେତେବେଳେ ଯମଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାସମାନେ ମାରନ୍ତି; ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିବା ଲୋଭୀ ଏବଂ ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକ।
ଅଵଶୋ ନୀଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ ଦୁର୍ଧରୈର୍ ଯମକିଂକରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଏଵ ହି ଗନ୍ତଵ୍ଯମ୍ ଅଧ୍ଵାନଂ ତତ୍ ସୁଦୁର୍ଗମମ୍
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାସମାନେ ଜୀବକୁ ଅସହାୟ ଭାବରେ ଟାଣି ନେଇଯାନ୍ତି; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ପଥ ଦେଇ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ନୀଯତେ ଵିଵିଧୈର୍ ଘୋରୈର୍ ଯମଦୂତୈର୍ ଅଵଜ୍ଞଯା ନୀତ୍ଵା ସୁଦାରୁଣଂ ମାର୍ଗଂ ପ୍ରାଣିନଂ ଯମକିଂକରୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଯମଦୂତମାନେ ଅବମାନା ସହିତ ଜୀବକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ଅତି ଦାରୁଣ ପଥ ଦେଇ ଯମଦାସମାନେ ଜୀବକୁ ଯମାଳୟକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
ପ୍ରଵେଶ୍ଯତେ ପୁରୀଂ ଘୋରାଂ ତାମ୍ରାଯସମଯୀଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ସା ପୁରୀ ଵିପୁଲାକାରା ଲକ୍ଷଯୋଜନମ୍ ଆଯତା
ଓ ଦ୍ୱିଜଗଣ, ତାପିତ ତାମ୍ବା ରଙ୍ଗର ଭୟଙ୍କର ସହରକୁ ଜୀବକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଏ; ଏହି ସହର ବହୁତ ବଡ଼ ଆକାରର, ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂର ଯାଏ।
ଚତୁରସ୍ରା ଵିନିର୍ଦିଷ୍ଟା ଚତୁର୍ଦ୍ଵାରଵତୀ ଶୁଭା ପ୍ରାକାରାଃ କାଞ୍ଚନାସ୍ ତସ୍ଯା ଯୋଜନାଯୁତମ୍ ଉଚ୍ଛ୍ରିତାଃ
ଏହି ସହର ଚତୁର୍କୋଣ ଆକାରର, ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଶୁଭ, ଏହାର ପ୍ରାକାର ସୁନାର, ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ।
ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲମହାନୀଲପଦ୍ମରାଗୋପଶୋଭିତା ସା ପୁରୀ ଵିଵିଧୈଃ ସଂଘୈର୍ ଘୋରା ଘୋରୈଃ ସମାକୁଲା
ସେହି ସହର ନୀଳମଣି, ବଡ଼ ନୀଳ ରତ୍ନ ଓ ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏହା ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଦଳମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା।
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପନ୍ନଗୈଃ ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରଂ ଶୁଭଂ ତସ୍ଯାଃ ପତାକାଶତଶୋଭିତମ୍
ତାହାର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଶତଶଃ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସର୍ପମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ।
ଵଜ୍ରେନ୍ଦ୍ରନୀଲଵୈଦୂର୍ଯମୁକ୍ତାଫଲଵିଭୂଷିତମ୍ ଗୀତନୃତ୍ଯୈଃ ସମାକୀର୍ଣଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣୈଃ
ଏହି ସହର ବଜ୍ରମଣି, ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ, ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ଗୀତ-ନୃତ୍ୟ ଦଳ ରହିଥିଲେ।
ପ୍ରଵେଶସ୍ ତେନ ଦେଵାନାମ୍ ଋଷୀଣାଂ ଯୋଗିନାଂ ତଥା ଗନ୍ଧର୍ଵସିଦ୍ଧଯକ୍ଷାଣାଂ ଵିଦ୍ଯାଧରଵିସର୍ପିଣାମ୍
ସେହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ଋଷି, ଯୋଗୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ସର୍ପମାନେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ।
ଉତ୍ତରଂ ନଗରଦ୍ଵାରଂ ଘଣ୍ଟାଚାମରଭୂଷିତମ୍ ଛତ୍ତ୍ରଚାମରଵିନ୍ଯାସଂ ନାନାରତ୍ନୈର୍ ଅଲଂକୃତମ୍
ଉତ୍ତର ନଗର ଦ୍ୱାର ଘଣ୍ଟା ଓ ଚାମରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଛତ୍ର ଓ ଚାମର ଲଗାଯାଇଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା।
ଵୀଣାରେଣୁରଵୈ ରମ୍ଯୈର୍ ଗୀତମଙ୍ଗଲନାଦିତୈଃ ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମନିର୍ଘୋଷୈର୍ ମୁନିଵୃନ୍ଦସମାକୁଲମ୍
ଏହି ଦ୍ୱାର ଭିତରେ ବିଣା ଓ ଅନ୍ୟ ଦଳର ମଧୁର ଧ୍ୱନି, ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ନାଦ, ଏବଂ ଋକ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ବେଦର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ମୁନିମାନଙ୍କର ଭିଡ଼ ଥିଲା।
ଵିଶନ୍ତି ଯେନ ଧର୍ମଜ୍ଞାଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତପରାଯଣାଃ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଵାରିପ୍ରଦା ଯେ ଚ ଶୀତେ ଚାଗ୍ନିପ୍ରଦା ନରାଃ
ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଜଣା, ସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଜଳ ଓ ଶୀତରେ ଅଗ୍ନି ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଶ୍ରାନ୍ତସଂଵାହକା ଯେ ଚ ପ୍ରିଯଵାଦରତାଶ୍ ଚ ଯେ ଯେ ଚ ଦାନରତାଃ ଶୂରା ମାତାପିତୃପରାଶ୍ ଚ ଯେ
ଯେମାନେ କ୍ଲାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ମିଷ୍ଟି କଥା କହିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଦାନରେ ରତ, ସୂରବୀର ଓ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି।
ଦ୍ଵିଜଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ଯୁକ୍ତା ନିତ୍ଯଂ ଯେ ଽତିଥିପୂଜକାଃ ପଶ୍ଚିମଂ ତୁ ମହାଦ୍ଵାରଂ ପୁର୍ଯା ରତ୍ନୈର୍ ଵିଭୂଷିତମ୍
ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ସଦା ଅତିଥିମାନେ ପ୍ରତି ଆଦର ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ମହାଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଵିଚିତ୍ରମଣିସୋପାନଂ ତୋମରୈଃ ସମଲଂକୃତମ୍ ଭେରୀମୃଦଙ୍ଗସଂନାଦୈଃ ଶଙ୍ଖକାହଲନାଦିତମ୍
ତାହାର ସିଢ଼ି ବିଭିନ୍ନ ମଣିରେ ତିଆରି ଓ ତଳୱାରରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଶଂଖ, କାହଳ ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା।
ସିଦ୍ଧଵୃନ୍ଦୈଃ ସଦା ହୃଷ୍ଟୈର୍ ମଙ୍ଗଲୈଃ ପ୍ରଣିନାଦିତମ୍ ପ୍ରଵେଶସ୍ ତେନ ହୃଷ୍ଟାନାଂ ଶିଵଭକ୍ତିମତାଂ ନୃଣାମ୍
ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି ସଦା ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶିବଭକ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵତୀର୍ଥପ୍ଲୁତା ଯେ ଚ ପଞ୍ଚାଗ୍ନେର୍ ଯେ ଚ ସେଵକାଃ ପ୍ରସ୍ଥାନେ ଯେ ମୃତା ଵୀରା ମୃତାଃ କାଲଞ୍ଜରେ ଗିରୌ
ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି, ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସେବା କରନ୍ତି, ଯାତ୍ରାରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି, କାଳଞ୍ଜର ପାହାଡ଼ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ବୀରମାନେ—
ଅଗ୍ନୌ ଵିପନ୍ନା ଯେ ଵୀରାଃ ସାଧିତଂ ଯୈର୍ ଅନାଶକମ୍ ଯେ ସ୍ଵାମିମିତ୍ରଲୋକାର୍ଥେ ଗୋଗ୍ରହେ ସଂକୁଲେ ହତାଃ
ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରାଣ ଦେଇଥିବା ବୀରମାନେ, ଅବିନାଶୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିଥିବା, ନିଜ ସ୍ୱାମୀ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଧନ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନେ—
ତେ ଵିଶନ୍ତି ନରାଃ ଶୂରାଃ ପଶ୍ଚିମେନ ତପୋଧନାଃ ପୁର୍ଯାଂ ତସ୍ଯା ମହାଘୋରଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଭଯଂକରମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଶୂରବୀର ତପସ୍ଵୀମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ହାହାକାରସମାକ୍ରୁଷ୍ଟଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ଦ୍ଵାରମ୍ ଈଦୃଶମ୍ ଅନ୍ଧକାରସମାଯୁକ୍ତଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଶୃଙ୍ଗୈଃ ସମନ୍ଵିତମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ହାହାକାର ଧ୍ୱନିରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କାଂଟା ଲଗାଯାଇଥିଲା।
କଣ୍ଟକୈର୍ ଵୃଶ୍ଚିକୈଃ ସର୍ପୈର୍ ଵଜ୍ରକୀଟୈଃ ସୁଦୁର୍ଗମୈଃ ଵିଲୁମ୍ପଦ୍ଭିର୍ ଵୃକୈର୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରୈର୍ ଋକ୍ଷୈଃ ସିଂହୈଃ ସଜମ୍ବୁକୈଃ
ଏହି ଦ୍ୱାର କାଂଟା, ବିଛା, ସର୍ପ ଓ ହୀରା ଦେହି କୀଟରେ ଅଗମ୍ୟ ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ ନିରନ୍ତର ନରସିଂହ, ବାଘ, ଭାଲୁ, ସିଂହ ଓ ଶିଆଳମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଲୁଟିବାକୁ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଶ୍ଵାନମାର୍ଜାରଗୃଧ୍ରୈଶ୍ ଚ ସଜ୍ଵାଲକଵଲୈର୍ ମୁଖୈଃ ପ୍ରଵେଶସ୍ ତେନ ଵୈ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଅପକାରିଣାମ୍
ଏଠାରେ କୁକୁର, ବିଲେଇ ଓ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଜ୍ୱାଳାମୁଖରେ ମାଂସ ଖାଉଥିଲେ। ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ସଦା ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଯେ ଘାତଯନ୍ତି ଵିପ୍ରାନ୍ ଗା ବାଲଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ତଥାତୁରମ୍ ଶରଣାଗତଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ମିତ୍ରଂ ନିରାଯୁଧମ୍
ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ଶରଣାଗତ, ଭରସାକରିଥିବା, ଜଣାଣୀ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ନିରାୟୁଧ ଲୋକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି—
ଯେ ଽଗମ୍ଯାଗାମିନୋ ମୂଢାଃ ପରଦ୍ରଵ୍ଯାପହାରିଣଃ ନିକ୍ଷେପସ୍ଯାପହର୍ତାରୋ ଵିଷଵହ୍ନିପ୍ରଦାଶ୍ ଚ ଯେ
ଯେମାନେ ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ମୂଢ଼ ଅଟଳା, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଇନ୍ତି, ଯେମାନେ ଭରସା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ନେଇନ୍ତି, ଓ ଯେମାନେ ବିଷ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ଦିଅନ୍ତି—
ପରଭୂମିଂ ଗୃହଂ ଶଯ୍ଯାଂ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରହାରିଣଃ ପରରନ୍ଧ୍ରେଷୁ ଯେ କ୍ରୂରା ଯେ ସଦାନୃତଵାଦିନଃ
ଯେମାନେ ଅନ୍ୟର ଜମି, ଘର, ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା, କପଡ଼ା କିମ୍ବା ଗହଣା ଚୋରାନ୍ତି; ଯେମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ କାମରେ କ୍ରୁରତା କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ସବୁବେଳେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି—
ଗ୍ରାମରାଷ୍ଟ୍ରପୁରସ୍ଥାନେ ମହାଦୁଃଖପ୍ରଦା ହି ଯେ କୂଟସାକ୍ଷିପ୍ରଦାତାରଃ କନ୍ଯାଵିକ୍ରଯକାରକାଃ
ଯେମାନେ ଗାଁ, ରାଜ୍ୟ, ସହର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଯେମାନେ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଦିଅନ୍ତି; ଯେମାନେ ଝିଅମାନେକୁ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି—
ଅଭକ୍ଷ୍ଯଭକ୍ଷଣରତା ଯେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସୁତାଂ ସ୍ନୁଷାମ୍ ମାତରଂ ପିତରଂ ଚୈଵ ଯେ ଵଦନ୍ତି ଚ ପୌରୁଷମ୍
ଯେମାନେ ଖାଇବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷ ଖାଇବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି; ଯେମାନେ ନିଜ ପୁଅ, ବୁହା, ମାଆ କିମ୍ବା ବାପାଙ୍କୁ ଅପ୍ରାପ୍ତ ସମ୍ପର୍କରେ ଯାଆନ୍ତି; ଯେମାନେ ଲଜ୍ଜାଜନକ କଥା କହନ୍ତି—