ନାର୍ଯୋ ନାତ୍ଯଚରନ୍ ଭର୍ତୄନ୍ ଭାର୍ଯାଂ ନାତ୍ଯଚରତ୍ ପତିଃ ସର୍ଵମ୍ ଆସୀଜ୍ ଜଗଦ୍ ଦାନ୍ତଂ ନିର୍ଦସ୍ଯୁର୍ ଅଭଵନ୍ ମହୀ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କେବେ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁନଥିଲେ, ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁନଥିଲେ; ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଶାନ୍ତ ଓ ଶିଷ୍ଟ ଥିଲା, ଏବଂ କେବେ ଚୋର ଥିଲେ ନାହିଁ।
ରାମ ଏକୋ ଽଭଵଦ୍ ଭର୍ତା ରାମଃ ପାଲଯିତାଭଵତ୍ ଆସନ୍ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତଥା ପୁତ୍ରସହସ୍ରିଣଃ
ରାମ ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଓ ପାଳକ ଥିଲେ; ଏଭଳି ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ହଜାର ହଜାର ପୁଅ ସହିତ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଅରୋଗାଃ ପ୍ରାଣିନଶ୍ ଚାସନ୍ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି ଦେଵତାନାମ୍ ଋଷୀଣାଂ ଚ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ମଣିଷମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରୋଗମୁକ୍ତ ଥିଲେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସମଵାଯୋ ଽଭୂଦ୍ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି ଗାଥାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ଗାଯନ୍ତି ଯେ ପୁରାଣଵିଦୋ ଜନାଃ
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ସମ୍ମିଳନ ଓ ଏକତା ଥିଲା। ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ବିଷୟରେ ଏକ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।
ରାମେ ନିବଦ୍ଧତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥା ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ ଶ୍ଯାମୋ ଯୁଵା ଲୋହିତାକ୍ଷୋ ଦୀପ୍ତାସ୍ଯୋ ମିତଭାଷିତଃ
ସେ ଧୀର ଓ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ରାମଙ୍କର ମହିମା ଏପରି: କଳା ଚାମର, ଯୁବକ, ଲାଲ ଆଖି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, ଓ ମିତଭାଷୀ।
ଆଜାନୁବାହୁଃ ସୁମୁଖଃ ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାଭୁଜଃ ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ରାମୋ ରାଜ୍ଯମ୍ ଅକାରଯତ୍
ଲମ୍ବା ବାହୁ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ସିଂହ ଭଳି କନ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା ରାମ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଋକ୍ସାମଯଜୁଷାଂ ଘୋଷୋ ଜ୍ଯାଘୋଷଶ୍ ଚ ମହାତ୍ମନଃ ଅଵ୍ଯୁଚ୍ଛିନ୍ନୋ ଽଭଵଦ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଦୀଯତାଂ ଭୁଜ୍ଯତାମ୍ ଇତି
ଋକ୍, ସାମ, ଯଜୁର୍ ମନ୍ତ୍ର ଓ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଧନୁଷର ଧ୍ୱନି ଦେଶରେ ଅବିରତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା—'ଦିଅ, ଉପଭୋଗ କର'।
ସତ୍ତ୍ଵଵାନ୍ ଗୁଣସଂପନ୍ନୋ ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵତେଜସା ଅତି ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ସୂର୍ଯଂ ଚ ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ ବଭୌ
ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲେ।
ଈଜେ କ୍ରତୁଶତୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ସମାପ୍ତଵରଦକ୍ଷିଣୈଃ ହିତ୍ଵାଯୋଧ୍ଯାଂ ଦିଵଂ ଯାତୋ ରାଘଵୋ ହି ମହାବଲଃ
ସେ ଶତଶଃ ପୁଣ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ଦେଇ। ପରେ ଅୟୋଧ୍ୟା ଛାଡ଼ି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଏଵମ୍ ଏଵ ମହାବାହୁର୍ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲନନ୍ଦନଃ ରାଵଣଂ ସଗଣଂ ହତ୍ଵା ଦିଵମ୍ ଆଚକ୍ରମେ ଵିଭୁଃ
ଏଭଳି ମହାବାହୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗୌରବ, ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେକୁ ମାରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଅପରଃ କେଶଵସ୍ଯାଯଂ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ମହାତ୍ମନଃ ଵିଖ୍ଯାତୋ ମାଥୁରେ କଲ୍ପେ ସର୍ଵଲୋକହିତାଯ ଵୈ
ଏହି ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅବତାର, ଯିଏ ମଥୁରା କାଳରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯତ୍ର ଶାଲ୍ଵଂ ଚ ଚୈଦ୍ଯଂ ଚ କଂସଂ ଦ୍ଵିଵିଦମ୍ ଏଵ ଚ ଅରିଷ୍ଟଂ ଵୃଷଭଂ କେଶିଂ ପୂତନାଂ ଦୈତ୍ଯଦାରିକାମ୍
ସେଠାରେ ଶାଲ୍ବ, ଚେଦି, କଂସ, ଦ୍ୱିବିଦ, ଅରିଷ୍ଟ, ବୃଷଭ, କେଶି ଓ ଦେମୋନୀ ପୁତନାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
ନାଗଂ କୁଵଲଯାପୀଡଂ ଚାଣୂରଂ ମୁଷ୍ଟିକଂ ତଥା ଦୈତ୍ଯାନ୍ ମାନୁଷଦେହେନ ସୂଦଯାମ୍ ଆସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ନାଗ କୁବଳୟାପୀଡ଼, ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେକୁ ମାନବ ରୂପରେ ସେ ଶୂରବୀର ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ।
ଛିନ୍ନଂ ବାହୁସହସ୍ରଂ ଚ ବାଣସ୍ଯାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ ନରକଶ୍ ଚ ହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଯଵନଶ୍ ଚ ମହାବଲଃ
ବାଣଙ୍କ ହଜାର ବାହୁ କାଟାଯାଇଥିଲା, ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା; ଯୁଦ୍ଧରେ ନରକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯବନ ବଧ ହୋଇଥିଲେ।
ହୃତାନି ଚ ମହୀପାନାଂ ସର୍ଵରତ୍ନାନି ତେଜସା ଦୁରାଚାରାଶ୍ ଚ ନିହିତାଃ ପାର୍ଥିଵା ଯେ ମହୀତଲେ
ତାଙ୍କ ତେଜରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ରତ୍ନ ନିଅଯାଇଥିଲା; ଏବଂ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାୟୀ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଦମିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଏଷ ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ମହାତ୍ମନଃ କଲ୍କୀ ଵିଷ୍ଣୁଯଶା ନାମ ଶମ୍ଭଲଗ୍ରାମସଂଭଵଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ମହାତ୍ମା କଲ୍କି ଭାବେ, ବିଷ୍ଣୁୟଶସ୍ ନାମରେ, ଶମ୍ଭଳ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ସର୍ଵଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ଭୂଯୋ ଦେଵୋ ମହାଯଶାଃ ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଦିଵ୍ଯା ଦେଵଗଣୈର୍ ଵୃତାଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପୁନିଥରେ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବତା ଅବତାର ନେବେ; ଏବଂ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଦେବମାନେ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଅବତାରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିବେ।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାଃ ପୁରାଣେଷୁ ଗୀଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ ଯତ୍ର ଦେଵା ଵିମୁହ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାନୁକୀର୍ତନେ
ଏହି ଅବତାରମାନେ ପୁରାଣରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ଗାଇଥିବା; ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବତାର କଥା କହିବାରେ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
ପୁରାଣଂ ଵର୍ତତେ ଯତ୍ର ଵେଦଶ୍ରୁତିସମାହିତମ୍ ଏତଦ୍ ଉଦ୍ଦେଶମାତ୍ରେଣ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାନୁକୀର୍ତନମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ପୁରାଣ ଅଛି, ଯାହା ବେଦ ଶ୍ରୁତିର ତତ୍ତ୍ୱ ଭରିଥାଏ, ସେଠି କେବଳ ଏହି ଅବତାରମାନେର ଉଲ୍ଲେଖ ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପାଠ କରାଯାଏ।
କୀର୍ତିତଂ କୀର୍ତନୀଯସ୍ଯ ସର୍ଵଲୋକଗୁରୋର୍ ଵିଭୋଃ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ପିତରସ୍ ତସ୍ଯ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାନୁକୀର୍ତନାତ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅବତାର କଥା ଗାଇବା ପୂଜ୍ୟ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅମିତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଯଃ ଶୃଣୋତି କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତିର କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ହାତ ଜୋଡି ଶୁଣନ୍ତି—
ଏତାଶ୍ ଚ ଯୋଗେଶ୍ଵରଯୋଗମାଯାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନରୋ ମୁଚ୍ଯତି ସର୍ଵପାପୈଃ ଋଦ୍ଧିଂ ସମୃଦ୍ଧିଂ ଵିପୁଲାଂଶ୍ ଚ ଭୋଗାନ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଶୀଘ୍ରଂ ଭଗଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍
ଏହି ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିର ଉପଖ୍ୟାନ ଶୁଣିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଭଗବାନଙ୍କର କୃପାରେ ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଧନ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବଡ଼ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଏଵଂ ମଯା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅମିତତେଜସଃ ସର୍ଵପାପହରାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଅବତାରମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ନ ତୃପ୍ତିମ୍ ଅଧିଗଚ୍ଛାମଃ ପୁଣ୍ଯଧର୍ମାମୃତସ୍ଯ ଚ ମୁନେ ତ୍ଵନ୍ମୁଖଗୀତସ୍ଯ ତଥା କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ହେ ମୁନି, ଆମେ ପୁଣ୍ୟ ଧର୍ମର ଅମୃତ ଓ ତୁମ ମୁଖରୁ ଶୁଣାଯାଉଥିବା ଗୀତରୁ କେବେ ତୃପ୍ତି ପାଉନାହିଁ; ଆମର କୌତୁହଳ ଅବିରତ ରହିଛି।
ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ପ୍ରଲଯଂ ଚୈଵ ଭୂତାନାଂ କର୍ମଣୋ ଗତିମ୍ ଵେତ୍ସି ସର୍ଵଂ ମୁନେ ତେନ ପୃଚ୍ଛାମସ୍ ତ୍ଵାଂ ମହାମତିମ୍
ହେ ମୁନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି, ପ୍ରଳୟ ଓ କର୍ମର ଗତି ଜାଣିଛ; ଏହିଥିରୁ ଆମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରୁଛୁ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି।
ଶ୍ରୂଯତେ ଯମଲୋକସ୍ଯ ମାର୍ଗଃ ପରମଦୁର୍ଗମଃ ଦୁଃଖକ୍ଲେଶକରଃ ଶଶ୍ଵତ୍ ସର୍ଵଭୂତଭଯାଵହଃ
ଯମଲୋକକୁ ଯିବା ପଥ ବହୁତ କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ ଦୁର୍ଗମ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ; ସେଥିରେ ସଦା ଦୁଃଖ ଓ ଭୟ ରହିଥାଏ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ।
କଥଂ ତେନ ନରା ଯାନ୍ତି ମାର୍ଗେଣ ଯମସାଦନମ୍ ପ୍ରମାଣଂ ଚୈଵ ମାର୍ଗସ୍ଯ ବ୍ରୂହି ନୋ ଵଦତାଂ ଵର
ମଣିଷେମାନେ କିପରି ସେଇ ପଥରେ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି? ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ସେଇ ପଥର ମାପ ଓ ସ୍ୱରୂପ ଆମକୁ କୁହ।
ମୁନେ ପୃଚ୍ଛାମ ସର୍ଵଜ୍ଞ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵମ୍ ଅଶେଷତଃ କଥଂ ନରକଦୁଃଖାନି ନାପ୍ନୁଵନ୍ତି ନରାନ୍ ମୁନେ
ହେ ମୁନି, ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହ; କିପରି ମଣିଷେମାନେ ନରକର ଦୁଃଖରୁ ବଞ୍ଚିପାରନ୍ତି?
କେନୋପାଯେନ ଦାନେନ ଧର୍ମେଣ ନିଯମେନ ଚ ମାନୁଷସ୍ଯ ଚ ଯାମ୍ଯସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ କିଯଦ୍ ଅନ୍ତରମ୍
କେଉଁ ଉପାୟ, କେଉଁ ଦାନ, କେଉଁ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ଭବ? ଏବଂ ମଣିଷ ଲୋକ ଓ ଯମଲୋକ ମଧ୍ୟରେ କେତେ ଦୂର ଅଛି?
କଥଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ଯାନ୍ତି ନରକଂ କେନ କର୍ମଣା ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନାନି କିଯନ୍ତି କିଯନ୍ତି ନରକାଣି ଚ
ମଣିଷେମାନେ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ କେଉଁ କର୍ମରେ ନରକକୁ ପଡନ୍ତି? ସ୍ୱର୍ଗରେ କେତେ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଏବଂ କେତେ ନରକ ଅଛି?