ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଭଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଏତେ ପୁନର୍ ଦକ୍ଷାଦଯୋ ନୃପାଃ ପୁନଶ୍ ଚୈଵ ନିରୁଧ୍ଯନ୍ତେ ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ ତତ୍ର ନ ମୁହ୍ଯତି
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଡକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପୁନି ପୁନି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ପୁନି ପୁନି ନାଶ ହୁଅନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏଥିରେ କେବେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯଂ କାନିଷ୍ଠମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏଷାଂ ପୂର୍ଵଂ ନାସୀଦ୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ତପ ଏଵ ଗରୀଯୋ ଽଭୂତ୍ ପ୍ରଭାଵଶ୍ ଚୈଵ କାରଣମ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବରୁ କେହି ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ ଥିଲେ ନାହିଁ। କେବଳ ତପସ୍ୟାକୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ତାହାର ଶକ୍ତି ହିଁ କାରଣ ଥିଲା।
ଇମାଂ ଵିସୃଷ୍ଟିଂ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଯୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ସଚରାଚରାମ୍ ପ୍ରଜାଵାନ୍ ଆଯୁର୍ ଉତ୍ତୀର୍ଣଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେଉଁଠି ଡକ୍ଷଙ୍କର ଏହି ସୃଷ୍ଟି, ସଚରାଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ, କିଏ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ସନ୍ତାନ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରକ୍ଷସାମ୍ ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ଵିସ୍ତରେଣୈଵ ଲୋମହର୍ଷଣ କୀର୍ତଯ
ହେ ଲୋମହର୍ଷଣ, ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହ।
ପ୍ରଜାଃ ସୃଜେତି ଵ୍ଯାଦିଷ୍ଟଃ ପୂର୍ଵଂ ଦକ୍ଷଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା ଯଥା ସସର୍ଜ ଭୂତାନି ତଥା ଶୃଣୁତ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ପୂର୍ବେ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଡକ୍ଷ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ କିପରି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତାହା ଶୁଣ।
ମାନସାନ୍ଯ୍ ଏଵ ଭୂତାନି ପୂର୍ଵମ୍ ଏଵାସୃଜତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ଋଷୀନ୍ ଦେଵାନ୍ ସଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ ଅସୁରାନ୍ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାନ୍
ପ୍ରଥମେ, ପ୍ରଭୁ ମନରେ ଭାବି ମାନସ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ — ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ।
ଯଦାସ୍ଯ ମାନସୀ ଵିପ୍ରା ନ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ଵୈ ପ୍ରଜା ତଦା ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଜାହେତୋଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଯେତେବେଳେ ସେଇ ମନସ ପ୍ରଜାମାନେ ବଢ଼ିଲେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଜା ପାଇଁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପ୍ରଜାପତି ଚିନ୍ତା କଲେ।
ସ ମୈଥୁନେନ ଧର୍ମେଣ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ ଅସିକ୍ନୀମ୍ ଆଵହତ୍ ପତ୍ନୀଂ ଵୀରଣସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ
ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ବୀରଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅସିକ୍ନୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ସୁତାଂ ସୁତପସା ଯୁକ୍ତାଂ ମହତୀଂ ଲୋକଧାରିଣୀମ୍ ଅଥ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ଵୈରଣ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ ଅସିକ୍ନୀ, ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ବୈରଣୀରେ ହଜାର ହଜାର ପୁଅ ସନ୍ତାନ ଦେଲେ, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଅସିକ୍ନ୍ଯାଂ ଜନଯାମ୍ ଆସ ଦକ୍ଷ ଏଵ ପ୍ରଜାପତିଃ ତାଂସ୍ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଭାଗାନ୍ ସଂଵିଵର୍ଧଯିଷୂନ୍ ପ୍ରଜାଃ
ଡକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ନିଜେ ଅସିକ୍ନୀରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ପ୍ରଜା ବଢ଼ାଇବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିବାକୁ ଦେଖି,
ଦେଵର୍ଷିଃ ପ୍ରିଯସଂଵାଦୋ ନାରଦଃ ପ୍ରାବ୍ରଵୀଦ୍ ଇଦମ୍ ନାଶାଯ ଵଚନଂ ତେଷାଂ ଶାପାଯୈଵାତ୍ମନସ୍ ତଥା
ଦେବଋଷି ନାରଦ, ଯିଏ ସଦା ଆଲୋଚନାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନାଶ ଓ ନିଜ ପାଇଁ ଶାପ ହେବାକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କିଛି କଥା କହିଲେ।
ଯଂ କଶ୍ଯପଃ ସୁତଵରଂ ପରମେଷ୍ଠୀ ଵ୍ଯଜୀଜନତ୍ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଵୈ ଦୁହିତରି ଦକ୍ଷଶାପଭଯାନ୍ ମୁନିଃ
ପରମେଷ୍ଠୀ କଶ୍ୟପ ଡକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯାହା ଡକ୍ଷଙ୍କ ଶାପକୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ।
ପୂର୍ଵଂ ସ ହି ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ନାରଦଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ଅସିକ୍ନ୍ଯାମ୍ ଅଥ ଵୈରଣ୍ଯାଂ ଭୂଯୋ ଦେଵର୍ଷିସତ୍ତମଃ
ପୂର୍ବେ ନାରଦ ପରମେଷ୍ଠିଙ୍କ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ପରେ, ଦେବଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଉଥରେ ବୈରଣୀ ଅସିକ୍ନୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତଂ ଭୂଯୋ ଜନଯାମ୍ ଆସ ପିତେଵ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍ ତେନ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଵୈ ପୁତ୍ରା ହର୍ଯଶ୍ଵା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ସେ ପୁନି, ପିତା ପରି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଡକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅମାନେ 'ହର୍ୟଶ୍ୱ' ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ନିର୍ମଥ୍ଯ ନାଶିତାଃ ସର୍ଵେ ଵିଧିନା ଚ ନ ସଂଶଯଃ ତସ୍ଯୋଦ୍ଯତସ୍ ତଦା ଦକ୍ଷୋ ନାଶାଯାମିତଵିକ୍ରମଃ
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନାଶ କଲେ। ତାପରେ ଡକ୍ଷ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ ସେମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷୀନ୍ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ଯାଚିତଃ ପରମେଷ୍ଠିନା ତତୋ ଽଭିସଂଧିଶ୍ ଚକ୍ରେ ଵୈ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନା
ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଥିବାବେଳେ, ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଡକ୍ଷ ପରମେଷ୍ଠୀ ସହିତ ଏକ ସମ୍ମତି କଲେ।
କନ୍ଯାଯାଂ ନାରଦୋ ମହ୍ଯଂ ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଭଵେଦ୍ ଇତି ତତୋ ଦକ୍ଷଃ ସୁତାଂ ପ୍ରାଦାତ୍ ପ୍ରିଯାଂ ଵୈ ପରମେଷ୍ଠିନେ ସ ତସ୍ଯାଂ ନାରଦୋ ଜଜ୍ଞେ ଭୂଯଃ ଶାପଭଯାଦ୍ ଋଷିଃ
ତୁମର ପ୍ରିୟ କନ୍ୟାକୁ ଡକ୍ଷ ମୋ ପାଇଁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ମୋର ଅନୁରୋଧରେ ହେଲା, ଶାପର ଭୟରେ। ସେହି କନ୍ୟାରୁ ମୋତେ ନାରଦ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
କଥଂ ପ୍ରଣାଶିତାଃ ପୁତ୍ରା ନାରଦେନ ମହର୍ଷିଣା ପ୍ରଜାପତେଃ ସୂତଵର୍ଯ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ କିପରି ମହାମୁନି ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ଆମେ ସେଥିର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଦକ୍ଷସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ହର୍ଯଶ୍ଵା ଵିଵର୍ଧଯିଷଵଃ ପ୍ରଜାଃ ସମାଗତା ମହାଵୀର୍ଯା ନାରଦସ୍ ତାନ୍ ଉଵାଚ ହ
ଡକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ହର୍ୟଶ୍ୱ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ସୃଷ୍ଟିକୁ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମେତି ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ତେବେ ନାରଦ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବାଲିଶା ବତ ଯୂଯଂ ଵୈ ନାସ୍ଯା ଜାନୀତ ଵୈ ଭୁଵଃ ପ୍ରମାଣଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁକାମା ଵୈ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରାଚେତସାତ୍ମଜାଃ
ହେ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ଏଠିକି ବହୁତ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବର। ଏହି ପୃଥିବୀର ସଠିକ ମାପ ଜାଣିନଥିବା ବେଳେ, ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ।
ଅନ୍ତର୍ ଊର୍ଧ୍ଵମ୍ ଅଧଶ୍ ଚୈଵ କଥଂ ସୃଜଥ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ ତେ ତୁ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଯାତାଃ ସର୍ଵତୋ ଦିଶଃ
ଉପରେ, ତଳେ ଓ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବେ? ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଅଦ୍ଯାପି ନ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ସମୁଦ୍ରେଭ୍ଯ ଇଵାପଗାଃ ହର୍ଯଶ୍ଵେଷ୍ଵ୍ ଅଥ ନଷ୍ଟେଷୁ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରାଚେତସଃ ପୁନଃ
ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଫେରି ଆସିନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ପୁଣି ଫେରି ଆସନ୍ତିନାହିଁ। ହର୍ୟଶ୍ୱମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ ଦକ୍ଷ ପୁଣି—
ଵୈରଣ୍ଯାମ୍ ଅଥ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରମ୍ ଅସୃଜତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ଵିଵର୍ଧଯିଷଵସ୍ ତେ ତୁ ଶବଲାଶ୍ଵାସ୍ ତଥା ପ୍ରଜାଃ
ତାପରେ, ବୈରଣୀରେ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ହଜାର ପୁଅ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜା ବଢ଼ାଇବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଥିଲେ ଶବଳାଶ୍ୱ।
ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ଵଚନଂ ତେ ତୁ ନାରଦେନ ପ୍ରଚୋଦିତାଃ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମ୍ ଊଚୁସ୍ ତେ ସର୍ଵେ ସମ୍ଯଗ୍ ଆହ ମହାନ୍ ଋଷିଃ
ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା କଥାକୁ ନାରଦ ଆଉଥରେ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପରକୁ କହିଲେ, 'ମହାନ ଋଷିଏ ଠିକ୍ କହିଛନ୍ତି।'
ଭ୍ରାତୄଣାଂ ପଦଵୀଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରମାଣଂ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଶ୍ ଚ ସୁଖଂ ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମହେ ପ୍ରଜାଃ
ଭାଇମାନଙ୍କର ପଥ ଅନୁସରିବାକୁ ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଯିବାକୁ ପଡିବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀର ମାପ ଜାଣିଲେ, ଆମେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବୁ।
ତେ ଽପି ତେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ପ୍ରଯାତାଃ ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍ ଅଦ୍ଯାପି ନ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ସମୁଦ୍ରେଭ୍ଯ ଇଵାପଗାଃ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପଥରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନାହାନ୍ତି; ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ପୁଣି ଫେରିଆସନ୍ତିନାହିଁ।
ତଦା ପ୍ରଭୃତି ଵୈ ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତୁର୍ ଅନ୍ଵେଷଣେ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରଯାତୋ ନଶ୍ଯତି କ୍ଷିପ୍ରଂ ତନ୍ ନ କାର୍ଯଂ ଵିପଶ୍ଚିତା
ସେଇ ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଯଦି କୌଣସି ଭାଇ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ବାହାରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତାଂଶ୍ ଚୈଵ ନଷ୍ଟାନ୍ ଵିଜ୍ଞାଯ ପୁତ୍ରାନ୍ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ଷଷ୍ଟିଂ ତତୋ ଽସୃଜତ୍ କନ୍ଯା ଵୈରଣ୍ଯାମ୍ ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ପୁଅମାନେ ହରାଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ବୈରଣୀରେ ଷଷ୍ଟି ଝିଅ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ତାସ୍ ତଦା ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଭାର୍ଯାର୍ଥଂ କଶ୍ଯପଃ ପ୍ରଭୁଃ ସୋମୋ ଧର୍ମଶ୍ ଚ ଭୋ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଥୈଵାନ୍ଯେ ମହର୍ଷଯଃ
ସେ ସମୟରେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପ୍ରଭୁ କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ ଜନାନୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଏହିପରି ସୋମ, ଧର୍ମା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଦଦୌ ସ ଦଶ ଧର୍ମାଯ କଶ୍ଯପାଯ ତ୍ରଯୋଦଶ ସପ୍ତଵିଂଶତି ସୋମାଯ ଚତସ୍ରୋ ଽରିଷ୍ଟନେମିନେ
ସେ ଦଶଟି ଧର୍ମାଙ୍କୁ, ତେରଟି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ସତେଇଟି ସୋମଙ୍କୁ ଏବଂ ଚାରଟି ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।