ନାନାଚ୍ଛନ୍ଦୋଗତିପଥୋ ଗୁହ୍ଯୋପନିଷଦାସନଃ ଛାଯାପତ୍ନୀସହାଯୋ ଽସୌ ମଣିଶୃଙ୍ଗ ଇଵୋତ୍ଥିତଃ
ବିଭିନ୍ନ ଛନ୍ଦ ତାଙ୍କର ଗତିପଥ, ଗୁପ୍ତ ଉପନିଷଦ ତାଙ୍କର ଆସନ, ଛାୟା ପତ୍ନୀ ସହିତ, ମଣି ଶୃଙ୍ଗ ପରି ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ମହୀଂ ସାଗରପର୍ଯନ୍ତାଂ ସଶୈଲଵନକାନନାମ୍ ଏକାର୍ଣଵଜଲଭ୍ରଷ୍ଟାମ୍ ଏକାର୍ଣଵଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ପ୍ରଭୁ ଏକ ମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ, ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲା।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯା ଯଃ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା ସହସ୍ରଶୀର୍ଷୋ ଲୋକାଦିଶ୍ ଚକାର ଜଗତୀଂ ପୁନଃ
ସେଇ ହଜାର ମୁଣ୍ଡିଆ, ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଦାଢ଼ି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ପୁଣିଥରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ଏଵଂ ଯଜ୍ଞଵରାହେଣ ଭୂତ୍ଵା ଭୂତହିତାର୍ଥିନା ଉଦ୍ଧୃତା ପୃଥିଵୀ ଦେଵୀ ସାଗରାମ୍ବୁଧରା ପୁରା
ଏଭଳି, ଭୂତମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସାଗର ଓ ପାହାଡ଼ ବୋହିଥିବା ପୃଥିବୀ ଦେବୀକୁ ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଉଠାଇଲେ।
ଵାରାହ ଏଷ କଥିତୋ ନାରସିଂହସ୍ ତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଯତ୍ର ଭୂତ୍ଵା ମୃଗେନ୍ଦ୍ରେଣ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ ହତଃ
ଏହା ହେଉଛି ବରାହ ଅବତାର; ପରେ ନରସିଂହ ଅବତାର ଆସିଥିଲେ। ଏଠାରେ, ସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୃଗେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
ପୁରା କୃତଯୁଗେ ନାମ ସୁରାରିର୍ ବଲଦର୍ପିତଃ ଦୈତ୍ଯାନାମ୍ ଆଦିପୁରୁଷଶ୍ ଚକାର ସୁମହତ୍ ତପଃ
ପ୍ରାଚୀନ କୃତଯୁଗରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ଜପୋପଵାସନିରତସ୍ ତସ୍ଥୌ ମୌନଵ୍ରତସ୍ଥିତଃ
ଦଶ ହଜାର ଦଶ ଶତ ଓ ପାଞ୍ଚ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଜପ ଓ ଉପବାସରେ ଲିନ ରହି, ମୌନବ୍ରତ ଧରି ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ।
ତତଃ ଶମଦମାଭ୍ଯାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଚୈଵ ହି ପ୍ରୀତୋ ଽଭଵତ୍ ତତସ୍ ତସ୍ଯ ତପସା ନିଯମେନ ଚ
ତାପରେ, ଶାନ୍ତି ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ତଂ ଵୈ ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ ଭଗଵାନ୍ ସ୍ଵଯମ୍ ଆଗମ୍ଯ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଵିମାନେନାର୍କଵର୍ଣେନ ହଂସଯୁକ୍ତେନ ଭାସ୍ଵତା
ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା ବଗବାନ୍, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଚମକୁଥିବା, ହଂସ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ବସି, ନିଜେ ଆସିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯୈର୍ ଵସୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ମରୁଦ୍ଭିର୍ ଦୈଵତୈସ୍ ତଥା ରୁଦ୍ରୈର୍ ଵିଶ୍ଵସହାଯୈଶ୍ ଚ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସକିଂନରୈଃ
ସେଠାରେ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ମରୁତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା, ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ କିମ୍ନରମାନେ ସହିତ ଥିଲେ।
ଦିଶାଭିଃ ପ୍ରଦିଶାଭିଶ୍ ଚ ନଦୀଭିଃ ସାଗରୈସ୍ ତଥା ନକ୍ଷତ୍ରୈଶ୍ ଚ ମୁହୂର୍ତୈଶ୍ ଚ ଖେଚରୈଶ୍ ଚ ମହାଗ୍ରହୈଃ
ଦିଗ୍ବିଦିଗ, ନଦୀ ଓ ସାଗର, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଆକାଶର ଦେବତା ଓ ବଡ଼ ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ ଥିଲେ।
ଦେଵର୍ଷିଭିସ୍ ତପୋଵୃଦ୍ଧୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ ଏଵ ଚ ରାଜର୍ଷିଭିଃ ପୁଣ୍ଯତମୈର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଅପ୍ସରୋଗଣୈଃ
ତପସ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦେବୃଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେ, ପବିତ୍ର ରାଜା ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ଥିଲେ।
ଚରାଚରଗୁରୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵୃତଃ ସର୍ଵୈଃ ସୁରୈସ୍ ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦୈତ୍ଯଂ ଵଚନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଚରାଚର ଜଗତର ଗୁରୁ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରୀତୋ ଽସ୍ମି ତଵ ଭକ୍ତସ୍ଯ ତପସାନେନ ସୁଵ୍ରତ ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥେଷ୍ଟଂ କାମମ୍ ଆପ୍ନୁହି
ମୁଁ ତୁମର ଭକ୍ତି ଓ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି। ହେ ସୁବ୍ରତ, ଏକ ଵର ଚାହ, ଭଲ ହେଉ, ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେଇ ଲାଭ କର।
ନ ଦେଵାସୁରଗନ୍ଧର୍ଵା ନ ଯକ୍ଷୋରଗରାକ୍ଷସାଃ ଋଷଯୋ ଵାଥ ମାଂ ଶାପୈଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଲୋକପିତାମହ
ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, କିମ୍ବା ଋଷିମାନେ, ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତାମହ, କୌଣସି କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଉନାହାନ୍ତୁ।
ଶପେଯୁସ୍ ତପସା ଯୁକ୍ତା ଵର ଏଷ ଵୃତୋ ମଯା ନ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ନ ଵାସ୍ତ୍ରେଣ ଗିରିଣା ପାଦପେନ ଵା
ଯଦି ସେମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଶାପ ଦେଉନାହାନ୍ତୁ—ଏହି ଵର ମୁଁ ଚାହିଁଛି। ମୋତେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେଉନାହିଁ।
ନ ଶୁଷ୍କେଣ ନ ଚାର୍ଦ୍ରେଣ ନ ଚୈଵୋର୍ଧ୍ଵଂ ନ ଚାପ୍ଯ୍ ଅଧଃ ପାଣିପ୍ରହାରେଣୈକେନ ସଭୃତ୍ଯବଲଵାହନମ୍
ଶୁଷ୍କ କିମ୍ବା ଭିଜା କିଛି ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଉପରୁ କିମ୍ବା ତଳରୁ ନୁହେଁ, ହାତର ଆଘାତରେ ନୁହେଁ, ଏକାକି କିମ୍ବା ଦାସ, ସେନା, ଯାନ ସହିତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଯୋ ମାଂ ନାଶଯିତୁଂ ଶକ୍ତଃ ସ ମେ ମୃତ୍ଯୁର୍ ଭଵିଷ୍ଯତି ଭଵେଯମ୍ ଅହମ୍ ଏଵାର୍କଃ ସୋମୋ ଵାଯୁର୍ ହୁତାଶନଃ
ଯିଏ ମୋତେ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବ, ସେଇ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ। ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାତାସ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ହେଇଯାଉ।
ସଲିଲଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ଆକାଶଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ ଅହଂ କ୍ରୋଧଶ୍ ଚ କାମଶ୍ ଚ ଵରୁଣୋ ଵାସଵୋ ଯମଃ ଧନଦଶ୍ ଚ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଯକ୍ଷଃ କିଂପୁରୁଷାଧିପଃ
ପାଣି, ଆକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ଶୂନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ; ମୁଁ କ୍ରୋଧ ଓ କାମ ହେଉ, ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ଧନର ମାଳିକ, ଧନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଯକ୍ଷ ଓ କିମ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମାଳିକ ହେଉ।
ଏତେ ଦିଵ୍ଯା ଵରାସ୍ ତାତ ମଯା ଦତ୍ତାସ୍ ତଵାଦ୍ଭୁତାଃ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଇମାଂସ୍ ତାତ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଵରଗୁଡ଼ିକୁ, ପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି। ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଲାଭ କରିବ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଭଗଵାଞ୍ ଜଗାମାଶୁ ପିତାମହଃ ଵୈରାଜଂ ବ୍ରହ୍ମସଦନଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍
ଏପରି କହି, ଭଗବାନ୍ ପିତାମହ ତୁରନ୍ତ ବିରାଜ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ନିବାସକୁ, ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନଙ୍କ ସେବିତ, ଯାଇଥିଲେ।
ତତୋ ଦେଵାଶ୍ ଚ ନାଗାଶ୍ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵା ମୁନଯସ୍ ତଥା ଵରପ୍ରଦାନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ପିତାମହମ୍ ଉପସ୍ଥିତାଃ
ତାପରେ, ଦେବ, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମୁନିମାନେ, ଵର ଦିଆଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ଵରେଣାନେନ ଭଗଵନ୍ ବାଧିଷ୍ଯତି ସ ନୋ ଽସୁରଃ ତତ୍ ପ୍ରସୀଦାଶୁ ଭଗଵନ୍ ଵଧୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯତାମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଦୟାରେ ସେ ଅସୁର ଆମକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବ। ତେଣୁ, ଦୟାକରି, ଏହି ଅସୁରଙ୍କର ବିନାଶ ବିଷୟରେ ଶୀଘ୍ର ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ।
ଭଗଵନ୍ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ ଆଦିକୃତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାନାମ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ପ୍ରକୃତିର୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସ୍ୱାମୀ, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ହବି ଓ କବ୍ୟର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅଦୃଶ୍ୟ, ପ୍ରକୃତି ଓ ଚିରନ୍ତନ।
ତତୋ ଲୋକହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ଵାକ୍ଯଂ ସର୍ଵଦେଵଗଣାଂସ୍ ତଥା
ତାପରେ, ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କହାଯାଇଥିବା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଜାପତି ଦେବତା ସମସ୍ତ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତ୍ରିଦଶାସ୍ ତେନ ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯଂ ତପସଃ ଫଲମ୍ ତପସୋ ଽନ୍ତେ ଚ ଭଗଵାନ୍ ଵଧଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ କରିଷ୍ଯତି
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ସେ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେବତାମାନେ ପାଇବେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷରେ, ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ତାଙ୍କର ବିନାଶ କରିବେ।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଵାକ୍ଯଂ ପଙ୍କଜଜନ୍ମନଃ ସ୍ଵାନି ସ୍ଥାନାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଜଗ୍ମୁସ୍ ତେ ଵୈ ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ
ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଲବ୍ଧମାତ୍ରେ ଵରେ ଚାପି ସର୍ଵାଃ ସୋ ଽବାଧତ ପ୍ରଜାଃ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ ଦୈତ୍ଯୋ ଵରଦାନେନ ଦର୍ପିତଃ
ବର ପାଇଥିବା ସାଥିଁ, ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବରଦାନର ଅହଂକାରରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆଶ୍ରମେଷୁ ମହାଭାଗାନ୍ ମୁନୀନ୍ ଵୈ ସଂଶିତଵ୍ରତାନ୍ ସତ୍ଯଧର୍ମରତାନ୍ ଦାନ୍ତାଂସ୍ ତଦା ଧର୍ଷିତଵାଂସ୍ ତଥା
ସେ ତାପରେ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ମହାନ ଓ ପୁନ୍ୟବାନ ଋଷିମାନେ, ଯେମାନେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ନିୟମିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ।
ତ୍ରିଦିଵସ୍ଥାଂସ୍ ତଥା ଦେଵାନ୍ ପରାଜିତ୍ଯ ମହାବଲଃ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵଶମ୍ ଆନୀଯ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵସତି ସୋ ଽସୁରଃ
ସେ ମହାବଳଶାଳୀ ଅସୁର ଦେବତାମାନେଁକୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ହରାଇ, ତିନି ଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ନେଇ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିଲେ।