ମତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଭର୍ତାରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ମଚ୍ଛାପୋପହତାଃ ସର୍ଵା ଦସ୍ଯୁହସ୍ତଂ ଗମିଷ୍ଯଥ
ମୋର କୃପାରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇବା ପରେ, ମୋର ଶାପରେ ପୀଡିତ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଚୋରମାନଙ୍କ ହାତରେ ପଡିବା।
ଇତ୍ଯ୍ ଉଦୀରିତମ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ମୁନିସ୍ ତାଭିଃ ପ୍ରସାଦିତଃ ପୁନଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ଵୈ ପ୍ରାହ ଭୂଯୋ ଗମିଷ୍ଯଥ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପରେ ପୁନି କହିଲେ— 'ତୁମେ ପୁନି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଫେରିବା।'
ଏଵଂ ତସ୍ଯ ମୁନେଃ ଶାପାଦ୍ ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରସ୍ଯ କେଶଵମ୍ ଭର୍ତାରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତାଃ ପ୍ରାପ୍ତା ଦସ୍ଯୁହସ୍ତଂ ଵରାଙ୍ଗନାଃ
ଏଭଳି, ଏହି ମୁନିଙ୍କର ଶାପରେ, କେଶବଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇବା ପରେ, ସେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀମାନେ ଚୋରମାନଙ୍କ ହାତରେ ପଡିଲେ।
ତତ୍ ତ୍ଵଯା ନାତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯଃ ଶୋକୋ ଽଲ୍ପୋ ଽପି ହି ପାଣ୍ଡଵ ତେନୈଵାଖିଲନାଥେନ ସର୍ଵଂ ତଦ୍ ଉପସଂହୃତମ୍
ତେଣୁ, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଏଠାରେ ତୁମେ ଜରା ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିଛି ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କାରଣ ସମସ୍ତ କଥା ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ ଦ୍ୱାରା ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଭଵତାଂ ଚୋପସଂହାରମ୍ ଆସନ୍ନଂ ତେନ କୁର୍ଵତା ବଲଂ ତେଜସ୍ ତଥା ଵୀର୍ଯଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚୋପସଂହୃତମ୍
ତୁମର ବଂଶର ଶେଷ ସମୟ ମଧ୍ୟ ନିକଟରେ, କାରଣ ସେ ତୁମର ଶକ୍ତି, ତେଜ, ପ୍ରତାପ ଓ ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ନେଇ ନିଅଛି।
ଜାତସ୍ଯ ନିଯତୋ ମୃତ୍ଯୁଃ ପତନଂ ଚ ତଥୋନ୍ନତେଃ ଵିପ୍ରଯୋଗାଵସାନଂ ତୁ ସଂଯୋଗଃ ସଂଚଯଃ କ୍ଷଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେଠି ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ; ଉନ୍ନତି ପରେ ପତନ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ; ବିଚ୍ଛେଦ ଦ୍ୱାରା ମିଳନ ଶେଷ ହୁଏ, ଏବଂ ସଂଗ୍ରହ ଶେଷ ହୁଏ ହାନିରେ।
ଵିଜ୍ଞାଯ ନ ବୁଧାଃ ଶୋକଂ ନ ହର୍ଷମ୍ ଉପଯାନ୍ତି ଯେ ତେଷାମ୍ ଏଵେତରେ ଚେଷ୍ଟାଂ ଶିକ୍ଷନ୍ତଃ ସନ୍ତି ତାଦୃଶାଃ
ଏହି କଥା ଜାଣି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଶିଖିବା, ସେମାନେ ଏପରି।
ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଯା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାତ୍ଵୈତଦ୍ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯାଖିଲଂ ରାଜ୍ଯଂ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ତପସେ ଵନମ୍
ତେଣୁ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କଥା ଜାଣି, ତୁମେ ଏବଂ ତୁମର ଭାଇମାନେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟକୁ ଛାଡି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା।
ତଦ୍ ଗଚ୍ଛ ଧର୍ମରାଜାଯ ନିଵେଦ୍ଯୈତଦ୍ ଵଚୋ ମମ ପରଶ୍ଵୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଗତିଂ ଵୀର ଯଥା କୁରୁ
ଏବେ ଯାଅ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ମୋର ଏହି କଥା ଜଣାଇଦିଅ, ଏବଂ ପରେଦିନ ତୁମର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଯାଅ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତୋ ଧର୍ମରାଜଂ ତୁ ସମଭ୍ଯେତ୍ଯ ତଥୋକ୍ତଵାନ୍ ଦୃଷ୍ଟଂ ଚୈଵାନୁଭୂତଂ ଵା କଥିତଂ ତଦ୍ ଅଶେଷତଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ଏବଂ ଯେପରି ନିର୍ଦେଶ ମିଳିଥିଲା ସେପରି କହିଲେ; ନିଜେ ଦେଖିଥିବା ଓ ଅନୁଭବ କରିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଏକାଏକି କହିଦେଲେ।
ଵ୍ଯାସଵାକ୍ଯଂ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଶ୍ରୁତ୍ଵାର୍ଜୁନସମୀରିତମ୍ ରାଜ୍ଯେ ପରୀକ୍ଷିତଂ କୃତ୍ଵା ଯଯୁଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତା ଵନମ୍
ସମସ୍ତେ ଅର୍ଜୁନ କହିଥିବା ବ୍ୟାସଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପରୀକ୍ଷିତକୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ ଦେଲେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଵୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିସ୍ତରେଣ ମଯୋଦିତମ୍ ଜାତସ୍ଯ ଚ ଯଦୋର୍ ଵଂଶେ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଏପରି, ହେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଯଦୁବଂଶର ଘଟଣା ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କହିଦେଲି।
ଅହୋ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଅଦ୍ଭୁତଂ ଚାତିମାନୁଷମ୍ ରାମସ୍ଯ ଚ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଭୁଵି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଆହା, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ମାନବ ଉପରେ; ଏବଂ ହେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କହିଥିବା ରାମଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଦୁର୍ଲଭ।
ନ ତୃପ୍ତିମ୍ ଅଧିଗଚ୍ଛାମଃ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୋ ଭଗଵତ୍କଥାମ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରୂହି ମହାଭାଗ ଭୂଯୋ ଦେଵସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଭଗବାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣିବାରେ ଆମେ କେବେ ତୃପ୍ତି ପାଉନାହିଁ; ତେଣୁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଦେବତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଆଉ ଏକଥା କହିଦିଅ।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଃ ପୁରାଣେଷୁ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅମିତତେଜସଃ ସତାଂ କଥଯତାମ୍ ଏଵ ଵରାହ ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ପୁରାଣମାନେ କହିଥିବା ଭଳି, ଶୁଭ କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କହିଛନ୍ତି, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭୂମିରେ ବରାହ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେବା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ନ ଜାନୀମୋ ଽସ୍ଯ ଚରିତଂ ନ ଵିଧିଂ ନ ଚ ଵିସ୍ତରମ୍ ନ କର୍ମଗୁଣସଦ୍ଭାଵଂ ନ ହେତୁତ୍ଵମନୀଷିତମ୍
ଆମେ ତାଙ୍କର କଥା ଜାଣିନାହିଁ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ, ତାଙ୍କର ବିସ୍ତାର ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହିଁ; କାର୍ଯ୍ୟ, ଗୁଣ, ସତ୍ତା ଓ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହିଁ।
କିମାତ୍ମକୋ ଵରାହୋ ଽସୌ କା ମୂର୍ତିଃ କା ଚ ଦେଵତା କିମାଚାରପ୍ରଭାଵୋ ଵା କିଂ ଵା ତେନ ତଦା କୃତମ୍
ସେ ବରାହ କେମିତି, କେଉଁ ଆକାର, କେଉଁ ଦେବତା, କେଉଁ ଆଚରଣ ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ କଣ କରିଥିଲେ?
ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ସମଵେତାନାଂ ମିଷତାଂ ଚ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ ମହାଵରାହଚରିତଂ ସର୍ଵଲୋକସୁଖାଵହମ୍
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୁଖ ଦେଇଥିବା ବଡ଼ ବରାହଙ୍କର କଥା କହିଦିଅ।
ଯଥା ନାରାଯଣୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵାରାହଂ ରୂପମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯା ଗାଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଥାମ୍ ଉଜ୍ଜହାରାରିମର୍ଦନଃ
ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଯେପରି ନାରାୟଣ ଜଙ୍ଗଳ ପଶୁର ଆକାର ଧରି, ତାଙ୍କର ଦାଂତରେ ସମୁଦ୍ରରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କଲେ, ସେପରି।
ଵିସ୍ତରେଣୈଵ କର୍ମାଣି ସର୍ଵାଣି ରିପୁଘାତିନଃ ଶ୍ରୋତୁଂ ନୋ ଵର୍ତତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ ହରେଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ହରି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିଥିବା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏକାଏକି ଶୁଣିବାକୁ ମନ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ।
କର୍ମଣାମ୍ ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାଶ୍ ଚ ଯେ ଵିଭୋ ଯା ଵାସ୍ଯ ପ୍ରକୃତିର୍ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ ତାଶ୍ ଚାଖ୍ଯାତୁଂ ତ୍ଵମ୍ ଅର୍ହସି
ବ୍ରହ୍ମନ୍, ପ୍ରଭୁଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର କ୍ରମ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରକାଶ ଓ ସ୍ୱଭାବ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଆମକୁ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ପ୍ରଶ୍ନଭାରୋ ମହାନ୍ ଏଷ ଭଵଦ୍ଭିଃ ସମୁଦାହୃତଃ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଯଶଃ
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଅତି ଗୁରୁତର; ମୋର ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ କହିବି। ତମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମହିମା ଶୁଣ।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରଭାଵଶ୍ରଵଣେ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵୋ ମତିର୍ ଉତ୍ଥିତା ତସ୍ମାଦ୍ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସମସ୍ତା ଵୈ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଯାଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତଯଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଶୁଣିବାକୁ ତମେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମନ ଦେଇଛ; ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣ।
ସହସ୍ରାସ୍ଯଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ସହସ୍ରଚରଣଂ ଚ ଯମ୍ ସହସ୍ରଶିରସଂ ଦେଵଂ ସହସ୍ରକରମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ଯେ ଦେବତା ଅବିନାଶୀ, ତାଙ୍କର ହଜାର ମୁହଁ, ହଜାର ଆଖି, ହଜାର ପାଉ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ହାତ ଅଛି।
ସହସ୍ରଜିହ୍ଵଂ ଭାସ୍ଵନ୍ତଂ ସହସ୍ରମୁକୁଟଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ସହସ୍ରଦଂ ସହସ୍ରାଦିଂ ସହସ୍ରଭୁଜମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ସେ ଚମକୁଥିବା ପ୍ରଭୁ, ହଜାର ଜିହ୍ବା, ହଜାର ମୁକୁଟ, ହଜାର ଦାନ, ହଜାର ଆରମ୍ଭ, ହଜାର ଭୁଜା ଅବିନାଶୀ।
ହଵନଂ ସଵନଂ ଚୈଵ ହୋତାରଂ ହଵ୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ ପାତ୍ରାଣି ଚ ପଵିତ୍ରାଣି ଵେଦିଂ ଦୀକ୍ଷାଂ ସମିତ୍ ସ୍ରୁଵମ୍
ସେ ହବି, ସବନ, ହୋତା, ହବ୍ୟ, ପାତ୍ର, ପବିତ୍ର, ବେଦୀ, ଦୀକ୍ଷା, ସମିଦ୍, ଶ୍ରୁବ ମଧ୍ୟ।
ସ୍ରୁକ୍ସୋମସୂର୍ଯମୁଶଲଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀଂ ଦକ୍ଷିଣାଯନମ୍ ଅଧ୍ଵର୍ଯୁଂ ସାମଗଂ ଵିପ୍ରଂ ସଦସ୍ଯଂ ସଦନଂ ସଦଃ
ସେ ଶ୍ରୁକ୍, ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମୁଶଳ, ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ, ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ସାମଗ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଦସ୍ୟ, ଆସନ, ସଭା।
ଯୂପଂ ଚକ୍ରଂ ଧ୍ରୁଵାଂ ଦର୍ଵୀଂ ଚରୂଂଶ୍ ଚୋଲୂଖଲାନି ଚ ପ୍ରାଗ୍ଵଂଶଂ ଯଜ୍ଞଭୂମିଂ ଚ ହୋତାରଂ ଚ ପରଂ ଚ ଯତ୍
ସେ ଯୂପ, ଚକ୍ର, ଧ୍ରୁବ, ଦର୍ବୀ, ଚରୁ, ଉଲୁଖଳ, ପୂର୍ବ ଭାଗ, ଯଜ୍ଞ ଭୂମି, ପ୍ରଧାନ ହୋତା ଓ ଯାହା କିଛି ଅଛି।
ହ୍ରସ୍ଵାଣ୍ଯ୍ ଅତିପ୍ରମାଣାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନି ଵାର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲାନି କୁଶାସ୍ ତଥା
ସେ ଛୋଟ ଓ ବଡ଼ ଜିନିଷ, ଚଳ ଓ ଅଚଳ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ସ୍ଥଣ୍ଡିଳ, କୁଶ ମଧ୍ୟ।
ମନ୍ତ୍ରଯଜ୍ଞଵହଂ ଵହ୍ନିଂ ଭାଗଂ ଭାଗଵହଂ ଚ ଯତ୍ ଅଗ୍ରାସିନଂ ସୋମଭୁଜଂ ହୁତାର୍ଚିଷମ୍ ଉଦାଯୁଧମ୍
ସେ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ ଉଠାଇଥିବା ଅଗ୍ନି, ଭାଗ, ଭାଗ ଉଠାଇଥିବା, ପ୍ରଥମେ ଖାଇଥିବା, ସୋମ ପାନ କରିଥିବା, ହୋମ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା, ଉତ୍ତୋଳିତ ଅସ୍ତ୍ର।