ଉଗ୍ରସେନସ୍ ତୁ ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତଥୈଵାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ଦେଵକୀ ରୋହିଣୀ ଚୈଵ ଵିଵିଶୁର୍ ଜାତଵେଦସମ୍
ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଉଗ୍ରସେନ, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି, ଦେବକୀ ଓ ରୋହିଣୀ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ଽର୍ଜୁନଃ ପ୍ରେତକାର୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ତେଷାଂ ଯଥାଵିଧି ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ଜନଂ ସର୍ଵଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵଜ୍ରମ୍ ଏଵ ଚ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ବଜ୍ରକୁ ନେଇ ବାହାରିଗଲେ।
ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯା ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତାଃ କୃଷ୍ଣପତ୍ନ୍ଯଃ ସହସ୍ରଶଃ ଵଜ୍ରଂ ଜନଂ ଚ କୌନ୍ତେଯଃ ପାଲଯଞ୍ ଶନକୈର୍ ଯଯୌ
ଦ୍ୱାରକାରୁ ହଜାର-ହଜାର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରାନୀମାନେ ବାହାରିଗଲେ; କୌନ୍ତେୟ, ବଜ୍ର ଓ ଲୋକମାନେକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି, ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲିଗଲେ।
ସଭା ସୁଧର୍ମା କୃଷ୍ଣେନ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ସମାହୃତା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଜଗାମ ଭୋ ଵିପ୍ରାଃ ପାରିଜାତଶ୍ ଚ ପାଦପଃ
ସୁଧର୍ମା ସଭା, ଯାହାକୁ କୃଷ୍ଣ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆଣିଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲା, ପାରିଜାତ ଗଛ ମଧ୍ୟ ତେଣୁଁ।
ଯସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ହରିର୍ ଯାତୋ ଦିଵଂ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ମେଦିନୀମ୍ ତସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ଽଵତୀର୍ଣୋ ଽଯଂ କାଲକାଯଃ କଲିଃ କିଲ
ଯେ ଦିନ ହରି ଏ ଭୂମି ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସେହି ଦିନ, କହାଯାଏ, କଳି ଯୁଗର ଦୂତ ଭୂମିକୁ ଅବତରିଲେ।
ପ୍ଲାଵଯାମ୍ ଆସ ତାଂ ଶୂନ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାରକାଂ ଚ ମହୋଦଧିଃ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠଗୃହଂ ତ୍ଵ୍ ଏକଂ ନାପ୍ଲାଵଯତ ସାଗରଃ
ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଶୂନ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେଲା, କିନ୍ତୁ ଯଦୁବଂଶର ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଏକ ଘରକୁ ସମୁଦ୍ର ଛୁଁଇଲା ନାହିଁ।
ନାତିକ୍ରାମତି ଭୋ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଦ୍ ଅଦ୍ଯାପି ମହୋଦଧିଃ ନିତ୍ଯଂ ସଂନିହିତସ୍ ତତ୍ର ଭଗଵାନ୍ କେଶଵୋ ଯତଃ
ଏଯାଁ ଅଜି ମଧ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ସେଠାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେନାହିଁ, କାରଣ ଭଗବାନ୍ କେଶବ ସେଠି ସଦା ବ୍ୟାପିଥିବେ।
ତଦ୍ ଅତୀଵ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍ ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରୀଡାନ୍ଵିତଂ ସ୍ଥାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାପାତ୍ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସେଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୀଳା ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନ; ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ପାର୍ଥଃ ପଞ୍ଚନଦେ ଦେଶେ ବହୁଧାନ୍ଯଧନାନ୍ଵିତେ ଚକାର ଵାସଂ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜନସ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ପାଞ୍ଚନଦୀ ଦେଶରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଧାନ୍ୟ ଓ ଧନ ସମୃଦ୍ଧି ଥିଲା, ପାର୍ଥ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ବାସ କରୁଥିଲେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତୋ ଲୋଭଃ ସମଭଵତ୍ ପାର୍ଥେନୈକେନ ଧନ୍ଵିନା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯୋ ନୀଯମାନା ଦସ୍ଯୂନାଂ ନିହତେଶ୍ଵରାଃ
ତାପରେ, ଏକାକୀ ଧନୁର୍ଧର ପାର୍ଥଙ୍କ ମନରେ ଲୋଭ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ନେତାମାନେ ମରିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜନାନୀମାନେକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି।
ତତସ୍ ତେ ପାପକର୍ମାଣୋ ଲୋଭୋପହତଚେତସଃ ଆଭୀରା ମନ୍ତ୍ରଯାମ୍ ଆସୁଃ ସମେତ୍ଯାତ୍ଯନ୍ତଦୁର୍ମଦାଃ
ତାପରେ, ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଏହି ପାପୀ ଆଭୀରମାନେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଭିମାନୀ ହୋଇ, ଏକଠା ହେଇ ଚୁପଚାପ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିଲେ।
ଅଯମ୍ ଏକୋ ଽର୍ଜୁନୋ ଧନ୍ଵୀ ସ୍ତ୍ରୀଜନଂ ନିହତେଶ୍ଵରମ୍ ନଯତ୍ଯ୍ ଅସ୍ମାନ୍ ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ଧିଗ୍ ଏତତ୍ କ୍ରିଯତାଂ ବଲମ୍
ଏହି ଏକାକୀ ଧନୁର୍ଧର ଅର୍ଜୁନ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ନେତାମାନେ ମରିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଜନାନୀମାନେକୁ ଆମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନେଇଯାଉଛନ୍ତି; ଏହା ଲଜ୍ଜାର କଥା, ଚଳ, ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ହତ୍ଵା ଗର୍ଵସମାରୂଢୋ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣଜଯଦ୍ରଥାନ୍ କର୍ଣାଦୀଂଶ୍ ଚ ନ ଜାନାତି ବଲଂ ଗ୍ରାମନିଵାସିନାମ୍
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଜୟଦ୍ରଥ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ମାରି, ଅର୍ଜୁନ ଗର୍ବରେ ଭରିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମବାସୀମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ସେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ବଲଜ୍ଯେଷ୍ଠାନ୍ ନରାନ୍ ଅନ୍ଯାନ୍ ଗ୍ରାମ୍ଯାଂଶ୍ ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ ସର୍ଵାନ୍ ଏଵାଵଜାନାତି କିଂ ଵୋ ବହୁଭିର୍ ଉତ୍ତରୈଃ
ଗ୍ରାମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ଅବହେଳା କରୁଛନ୍ତି; ବେଶି କଥା କହିବାର ଦରକାର କଣ?
ତତୋ ଯଷ୍ଟିପ୍ରହରଣା ଦସ୍ଯଵୋ ଲୋଷ୍ଟହାରିଣଃ ସହସ୍ରଶୋ ଽଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ତଂ ଜନଂ ନିହତେଶ୍ଵରମ୍ ତତୋ ନିଵୃତ୍ତଃ କୌନ୍ତେଯଃ ପ୍ରାହାଭୀରାନ୍ ହସନ୍ନ୍ ଇଵ
ତାପରେ, ହଜାରହଜାର ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଲଠି ଓ ପଥର ନେଇ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ନେତାମାନେ ମରିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଡ଼ିଲେ; ତାପରେ କୌନ୍ତେୟ ପଛକୁ ହଟି, ଆଭୀରମାନେକୁ ହସି ହସି କହିଲେ।
ନିଵର୍ତଧ୍ଵମ୍ ଅଧର୍ମଜ୍ଞା ଯଦୀତୋ ନ ମୁମୂର୍ଷଵଃ
ଧର୍ମ କିଛି ଜାଣୁନାଥିବା ତୁମେମାନେ, ମରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନଥିଲେ, ପଛକୁ ଫେରିଯାଅ।
ଅଵଜ୍ଞାଯ ଵଚସ୍ ତସ୍ଯ ଜଗୃହୁସ୍ ତେ ତଦା ଧନମ୍ ସ୍ତ୍ରୀଜନଂ ଚାପି କୌନ୍ତେଯାଦ୍ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନପରିଗ୍ରହମ୍
ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଅବହେଳା କରି, ସେମାନେ କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ଠାରୁ ଧନ ଓ ଜନାନୀମାନେକୁ ଦଳରକ୍ଷିତ ଥିବା ସତ୍ୱେ ଛିନିନେଲେ।
ତତୋ ଽର୍ଜୁନୋ ଧନୁର୍ ଦିଵ୍ଯଂ ଗାଣ୍ଡୀଵମ୍ ଅଜରଂ ଯୁଧି ଆରୋପଯିତୁମ୍ ଆରେଭେ ନ ଶଶାକ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷକୁ ଚଢ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଚକାର ସଜ୍ଜଂ କୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍ ତୁ ତଦ୍ ଅଭୂଚ୍ ଛିଥିଲଂ ପୁନଃ ନ ସସ୍ମାର ତଥାସ୍ତ୍ରାଣି ଚିନ୍ତଯନ୍ନ୍ ଅପି ପାଣ୍ଡଵଃ
ଅନେକ କଷ୍ଟରେ ଧନୁଷ ସଜାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଢିଲା ହେଇଯାଇଲା; ପାଣ୍ଡବ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ମନେ ପକାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଶରାନ୍ ମୁମୋଚ ଚୈତେଷୁ ପାର୍ଥଃ ଶେଷାନ୍ ସ ହର୍ଷିତଃ ନ ଭେଦଂ ତେ ପରଂ ଚକ୍ରୁର୍ ଅସ୍ତା ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା
ପାର୍ଥ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶର ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଶରମାନେ କୌଣସି କ୍ଷତି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଗାଣ୍ଡୀବର ଧନୁଷରୁ ଛୁଟିଥିବା ଶରମାନେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପକାଇଲେ ନାହିଁ।
ଵହ୍ନିନା ଚାକ୍ଷଯା ଦତ୍ତାଃ ଶରାସ୍ ତେ ଽପି କ୍ଷଯଂ ଯଯୁଃ ଯୁଧ୍ଯତଃ ସହ ଗୋପାଲୈର୍ ଅର୍ଜୁନସ୍ଯାଭଵତ୍ କ୍ଷଯଃ
ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଶେଷ ଶରମାନେ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଗଲେ; ଗୋପାଳମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଅର୍ଜୁନ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ଅଚିନ୍ତଯତ୍ ତୁ କୌନ୍ତେଯଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯୈଵ ହି ତଦ୍ ବଲମ୍ ଯନ୍ ମଯା ଶରସଂଘାତୈଃ ସବଲା ଭୂଭୃତୋ ଜିତାଃ
କୌନ୍ତେୟ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ମୋର ଶରବର୍ଷାରେ ରାଜାମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ, ଏହା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତି।'
ମିଷତଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ତତସ୍ ତାଃ ପ୍ରମଦୋତ୍ତମାଃ ଅପାକୃଷ୍ଯନ୍ତ ଚାଭୀରୈଃ କାମାଚ୍ ଚାନ୍ଯାଃ ପ୍ରଵଵ୍ରଜୁଃ
ପାଣ୍ଡବ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେଇ ଉତ୍ତମାଙ୍ଗନାମାନେକୁ ଆଭୀରମାନେ ଟାଣିନେଲେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନାନୀମାନେ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଗଲେ।
ତତଃ ଶରେଷୁ କ୍ଷୀଣେଷୁ ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ଧନଂଜଯଃ ଜଘାନ ଦସ୍ଯୂଂସ୍ ତେ ଚାସ୍ଯ ପ୍ରହାରାଞ୍ ଜହସୁର୍ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଶର ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଧନଞ୍ଜୟ ଧନୁଷର ମୁଣ୍ଡରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ମାଡ଼ିଲେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେ ମାଡ଼କୁ ହସିଲେ।
ପଶ୍ଯତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଏଵ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ ଜଗ୍ମୁର୍ ଆଦାଯ ତେ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଃ ସମନ୍ତାନ୍ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ପାର୍ଥ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ ବଂଶର ଜନାନୀମାନେକୁ ଚାରିପାଖରୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେ ନେଇଯାଇଲେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତଃ ସ ଦୁଃଖିତୋ ଜିଷ୍ଣୁଃ କଷ୍ଟଂ କଷ୍ଟମ୍ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ ଅହୋ ଭଗଵତା ତେନ ମୁକ୍ତୋ ଽସ୍ମୀତି ରୁରୋଦ ଵୈ
ତାପରେ, ଦୁଃଖିତ ଜିଷ୍ଣୁ, 'ହାୟ ହାୟ! ଭଗବାନ୍ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି' ବୋଲି କହି, କାନ୍ଦିଲେ।
ତଦ୍ ଧନୁସ୍ ତାନି ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ସ ରଥସ୍ ତେ ଚ ଵାଜିନଃ ସର୍ଵମ୍ ଏକପଦେ ନଷ୍ଟଂ ଦାନମ୍ ଅଶ୍ରୋତ୍ରିଯେ ଯଥା
ସେ ଧନୁଷ, ସେ ଅସ୍ତ୍ର, ସେ ରଥ ଓ ସେ ଘୋଡ଼ା—ସବୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହରାଇଗଲା, ଯେପରି ଅଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦିଆ ଦାନ ଅପରିଣାମ ହୋଇଯାଏ।
ଅହୋ ଚାତି ବଲଂ ଦୈଵଂ ଵିନା ତେନ ମହାତ୍ମନା ଯଦ୍ ଅସାମର୍ଥ୍ଯଯୁକ୍ତୋ ଽହଂ ନୀଚୈର୍ ନୀତଃ ପରାଭଵମ୍
ହାଁ, ଭାଗ୍ୟ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ! ସେ ମହାନ ଆତ୍ମା ନଥିବାରୁ ମୁଁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ନିମ୍ନ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ତୌ ବାହୂ ସ ଚ ମେ ମୁଷ୍ଟିଃ ସ୍ଥାନଂ ତତ୍ ସୋ ଽସ୍ମି ଚାର୍ଜୁନଃ ପୁଣ୍ଯେନେଵ ଵିନା ତେନ ଗତଂ ସର୍ଵମ୍ ଅସାରତାମ୍
ସେ ଦୁଇ ହାତ, ମୋ ମୁଷ୍ଟି, ମୋ ସ୍ଥାନ ଓ ମୁଁ ଅର୍ଜୁନ—ସବୁ ସେ ନଥିବାରୁ ନିର୍ମାନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ତାହାର କାରଣ ହରାଇଲେ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଯାଏ।
ମମାର୍ଜୁନତ୍ଵଂ ଭୀମସ୍ଯ ଭୀମତ୍ଵଂ ତତ୍କୃତଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ ଵିନା ତେନ ଯଦ୍ ଆଭୀରୈର୍ ଜିତୋ ଽହଂ କଥମ୍ ଅନ୍ଯଥା
ମୋ ଅର୍ଜୁନ ଭାବ ଓ ଭୀମଙ୍କର ଶକ୍ତି—ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା; ସେ ନଥିବାରୁ ଆଭୀରମାନେ ମୋତେ କିପରି ପରାଜିତ କରିପାରିଲେ?