ଦେଵାସୁରସମାକ୍ଷିପ୍ତଃ କ୍ଷୀରୋଦମ୍ ଇଵ ମନ୍ଦରଃ ମନ୍ଦରକ୍ଷୋଭଚକିତା ଅମୃତୋତ୍ପାଦଶଙ୍କିତାଃ
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେପରି ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଫେଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ, ସେପରି ସେମାନେ ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଇ ଉଳଟିଗଲେ, ନେଇ ଅମୃତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାର ଆଶଙ୍କା।
ସହସୋତ୍ପତିତା ଭୀତା ଭୀମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୃପୋତ୍ତମମ୍ ନତା ନିଶ୍ଚଲମୂର୍ଧାନୋ ବଭୂଵୁସ୍ ତେ ମହୋରଗାଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାନ ନାଗମାନେ ହଠାତ୍ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଉଠିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଅଚଳ ରଖି ନମସ୍କାର କଲେ।
ସାଯାହ୍ନେ କଦଲୀଖଣ୍ଡାଃ କମ୍ପିତା ଇଵ ଵାଯୁନା ସ ଵୈ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଧନୁର୍ ଜ୍ଯାଭିର୍ ଉତ୍ସିକ୍ତଂ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶରୈଃ
ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଯେପରି କଦଳୀ ଗଛକୁ ପବନ ହଲାଇ ଦେଉଛି, ସେପରି ସେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ତଣି, ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ଆକ୍ଷେପ କଲେ।
ଲଙ୍କେଶଂ ମୋହଯିତ୍ଵା ତୁ ସବଲଂ ରାଵଣଂ ବଲାତ୍ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଵଶମ୍ ଆନୀଯ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ ବବନ୍ଧ ତମ୍
ଲଙ୍କାର ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ମୋହିତ କରି, ବଳପୂର୍ବକ ଅଧୀନ କରି, ମାହିଷ୍ମତୀ ନଗରରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ବଦ୍ଧଂ ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ରାଵଣଂ ତ୍ଵ୍ ଅର୍ଜୁନେନ ଚ ତତୋ ଗତ୍ଵା ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ ତମ୍ ଅର୍ଜୁନଂ ଦଦୃଶେ ସ୍ଵଯମ୍
ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶର ରାବଣଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ନିଜେ ଯାଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ମୁମୋଚ ରକ୍ଷଃ ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯେନାଭିଯାଚିତଃ ଯସ୍ଯ ବାହୁସହସ୍ରସ୍ଯ ବଭୂଵ ଜ୍ଯାତଲସ୍ଵନଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ସେ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯାହାର ହଜାର ହଜାର ବାହୁ ଧନୁଷ ତାଣିବାର ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା।
ଯୁଗାନ୍ତେ ତୋଯଦସ୍ଯେଵ ସ୍ଫୁଟତୋ ହ୍ଯ୍ ଅଶନେର୍ ଇଵ ଅହୋ ବତ ମୃଧେ ଵୀର୍ଯଂ ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ଯଦ୍ ଅଚ୍ଛିନତ୍
ଯେପରି ଯୁଗ ଶେଷରେ ମେଘ ଫାଟିଯାଏ କିମ୍ବା ବିଜୁଳି ଚମକେ, ସେପରି ଭାର୍ଗବଙ୍କ ବଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଚିରିଦେଲା, କି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ!
ରାଜ୍ଞୋ ବାହୁସହସ୍ରସ୍ଯ ହୈମଂ ତାଲଵନଂ ଯଥା ତୃଷିତେନ କଦାଚିତ୍ ସ ଭିକ୍ଷିତଶ୍ ଚିତ୍ରଭାନୁନା
ହଜାର ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜାଙ୍କ ସୁନାର ତାଳ ଉଦ୍ୟାନ ପରି, ଏକଥର ତାଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଚିତ୍ରଭାନୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଥିଲେ।
ସ ଭିକ୍ଷାମ୍ ଅଦଦାଦ୍ ଵୀରଃ ସପ୍ତ ଦ୍ଵୀପାନ୍ ଵିଭାଵସୋଃ ପୁରାଣି ଗ୍ରାମଘୋଷାଂଶ୍ ଚ ଵିଷଯାଂଶ୍ ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ସେ ଶୂରବୀର ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁରାତନ ନଗର, ଗ୍ରାମ, ଛୋଟ ଗାଁ ଓ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଭିକ୍ଷାରେ ଦେଇଦେଲେ।
ଜଜ୍ଵାଲ ତସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ଚିତ୍ରଭାନୁର୍ ଦିଧୃକ୍ଷଯା ସ ତସ୍ଯ ପୁରୁଷେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେଣ ମହାତ୍ମନଃ
ଚିତ୍ରଭାନୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦହିଦେଲେ, ଭୋଗ କରିବା ଆଶାରେ; କିନ୍ତୁ ଏହା ସେଇ ମହାପୁରୁଷ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ହେଲା।
ଦଦାହ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଶୈଲାଂଶ୍ ଚୈଷ ଵନାନି ଚ ସ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଆଶ୍ରମଂ ରମ୍ଯଂ ଵରୁଣସ୍ଯାତ୍ମଜସ୍ଯ ଵୈ
ସେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ, ଏବଂ ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଶୋଭାମୟ ଆଶ୍ରମକୁ ଦହିଦେଲେ।
ଦଦାହ ବଲଵଦ୍ଭୀତଶ୍ ଚିତ୍ରଭାନୁଃ ସ ହୈହଯଃ ଯଂ ଲେଭେ ଵରୁଣଃ ପୁତ୍ରଂ ପୁରା ଭାସ୍ଵନ୍ତମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ଚିତ୍ରଭାନୁ ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୋଇ, ସେ ହୈହୟଙ୍କୁ ଦହିଦେଲେ; ବରୁଣ ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅକୁ ପୂର୍ବେ ପାଇଥିଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଂ ନାମ ସ ମୁନିଃ ଖ୍ଯାତ ଆପଵ ଇତ୍ଯ୍ ଉତ ଯତ୍ରାପଵସ୍ ତୁ ତଂ କ୍ରୋଧାଚ୍ ଛପ୍ତଵାନ୍ ଅର୍ଜୁନଂ ଵିଭୁଃ
ଏହି ମୁନି, ଯିଏ ବସିଷ୍ଠ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ଆପବ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ, ସେଠାରେ କ୍ରୋଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାନ୍ ନ ଵର୍ଜିତମ୍ ଇଦଂ ଵନଂ ତେ ମମ ହୈହଯ ତସ୍ମାତ୍ ତେ ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ କୃତମ୍ ଅନ୍ଯୋ ହନିଷ୍ଯତି
ହୈହୟ, ତୁମେ ମୋର ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିନଥିଲା, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ।
ରାମୋ ନାମ ମହାବାହୁର୍ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ଛିତ୍ତ୍ଵା ବାହୁସହସ୍ରଂ ତେ ପ୍ରମଥ୍ଯ ତରସା ବଲୀ
ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ, ବଳଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାମ, ତୁମର ହଜାର ବାହୁ କାଟି ଦେବେ ଏବଂ ବଳପୂର୍ବକ ତୁମକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଦେବେ।
ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ ତ୍ଵାଂ ତୁ ହନିଷ୍ଯତି ସ ଭାର୍ଗଵଃ ଅନଷ୍ଟଦ୍ରଵ୍ଯତା ଯସ୍ଯ ବଭୂଵାମିତ୍ରକର୍ଷିଣଃ
ଏକ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଇ ଭାର୍ଗବ, ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ; ଯାହାଙ୍କର ଧନ ସଦା ଅକ୍ଷୟ ଥିଲା, ଶତ୍ରୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିନଥିଲେ।
ପ୍ରତାପେନ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ରକ୍ଷତଃ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ ତତୋ ଽସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁର୍ ଵୈ ତସ୍ଯ ଶାପାନ୍ ମହାମୁନେଃ
ସେଇ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଓ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଇ ମହାମୁନିଙ୍କ ଶାପରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲା।
ଵରସ୍ ତଥୈଵ ଭୋ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ଵୃତଃ ପୁରା ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵ୍ ଆସୀତ୍ ପଞ୍ଚ ଶେଷା ମହାତ୍ମନଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପୂର୍ବେ ସେ ନିଜେ ଏକ ଵର ଚୟନ କରିଥିଲେ; ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥିଲେ।
କୃତାସ୍ତ୍ରା ବଲିନଃ ଶୂରା ଧର୍ମାତ୍ମାନୋ ଯଶସ୍ଵିନଃ ଶୂରସେନଶ୍ ଚ ଶୂରଶ୍ ଚ ଵୃଷଣୋ ମଧୁପଧ୍ଵଜଃ
ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଚଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବଳଶାଳୀ, ସାହସୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ—ଶୂରସେନ, ଶୂର, ବୃଷଣ ଏବଂ ମଧୁପଧ୍ୱଜ।
ଜଯଧ୍ଵଜଶ୍ ଚ ନାମ୍ନାସୀଦ୍ ଆଵନ୍ତ୍ଯୋ ନୃପତିର୍ ମହାନ୍ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ତନଯା ଵୀର୍ଯଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ
ଏଉଁ ଏକ ମହାନ ଅବନ୍ତି ରାଜାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଜୟଧ୍ୱଜ, ସେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟର ପୁଅ ଏବଂ ବହୁତ ବଳଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଜଯଧ୍ଵଜସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ ତୁ ତାଲଜଙ୍ଘୋ ମହାବଲଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ଖ୍ଯାତାସ୍ ତାଲଜଙ୍ଘା ଇତି ସ୍ମୃତାଃ
ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ତାଳଜଂଘ, ଯିଏ ବହୁତ ବଳଶାଳୀ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶତପୁତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ତାଳଜଂଘ ନାମରେ।
ତେଷାଂ କୁଲେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ହୈହଯାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ଵୀତିହୋତ୍ରାଃ ସୁଜାତାଶ୍ ଚ ଭୋଜାଶ୍ ଚାଵନ୍ତଯଃ ସ୍ମୃତାଃ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କ ବଂଶରେ ମହାତ୍ମା ହୈହୟବଂଶୀମାନେ ଥିଲେ—ବୀତିହୋତ୍ର, ସୁଜାତ, ଭୋଜ ଏବଂ ଅବନ୍ତିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତୌଣ୍ଡିକେରାଶ୍ ଚ ଵିଖ୍ଯାତାସ୍ ତାଲଜଙ୍ଘାସ୍ ତଥୈଵ ଚ ଭରତାଶ୍ ଚ ସୁଜାତାଶ୍ ଚ ବହୁତ୍ଵାନ୍ ନାନୁକୀର୍ତିତାଃ
ତୌଣ୍ଡିକେରମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଳଜଂଘମାନେ ଭଳି; ଏହିପରି ବହୁତ ଭରତ ଓ ସୁଜାତମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇନାହିଁ।
ଵୃଷପ୍ରଭୃତଯୋ ଵିପ୍ରା ଯାଦଵାଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମିଣଃ ଵୃଷୋ ଵଂଶଧରସ୍ ତତ୍ର ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭଵନ୍ ମଧୁଃ
ବୃଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ମୁନିମାନେ, ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ ଯାଦବ ଥିଲେ; ବୃଷ ବଂଶଧର ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ମଧୁ।
ମଧୋଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵ୍ ଆସୀଦ୍ ଵୃଷଣସ୍ ତସ୍ଯ ଵଂଶକୃତ୍ ଵୃଷଣାଦ୍ ଵୃଷ୍ଣଯଃ ସର୍ଵେ ମଧୋସ୍ ତୁ ମାଧଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ମଧୁଙ୍କ ଶତପୁତ୍ର ଥିଲେ, ବୃଷଣ ବଂଶ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ବୃଷଣଠାରୁ ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣି ହେଲେ, ମଧୁଠାରୁ ମାଧବମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯାଦଵା ଯଦୁନାମ୍ନା ତେ ନିରୁଚ୍ଯନ୍ତେ ଚ ହୈହଯାଃ ନ ତସ୍ଯ ଵିତ୍ତନାଶଃ ସ୍ଯାନ୍ ନଷ୍ଟଂ ପ୍ରତି ଲଭେଚ୍ ଚ ସଃ
ଯାଦବମାନେ ଯଦୁ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ, ହୈହୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି; ସେ ତାଙ୍କର ଧନ କେବେ ହରାଇନଥାଏ, ହରାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ପାଇଯାଏ।
କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଯୋ ଜନ୍ମ କଥଯେଦ୍ ଇହ ନିତ୍ଯଶଃ ଏତେ ଯଯାତିପୁତ୍ରାଣାଂ ପଞ୍ଚ ଵଂଶା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଯେଉଁଠି କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା ନିତ୍ୟ ଶୁଣାଯାଏ, ସେଠି ଏହି ଯୟାତିପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଞ୍ଚଟି ବଂଶ ଅଛି, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
କୀର୍ତିତା ଲୋକଵୀରାଣାଂ ଯେ ଲୋକାନ୍ ଧାରଯନ୍ତି ଵୈ ଭୂତାନୀଵ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପଞ୍ଚ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମାନ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହିମାନେ ସେଇ ଲୋକବୀରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ପାଞ୍ଚଟି ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରଜା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପଞ୍ଚ ଵିସର୍ଗାଂସ୍ ତୁ ରାଜା ଧର୍ମାର୍ଥକୋଵିଦଃ ଵଶୀ ଭଵତି ପଞ୍ଚାନାମ୍ ଆତ୍ମଜାନାଂ ତଥେଶ୍ଵରଃ
ପାଞ୍ଚଟି ଉତ୍ସ ଶୁଣି, ଯେ ରାଜା ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ ଓ ପ୍ରଭୁ ହୁଅନ୍ତି।
ଲଭେତ୍ ପଞ୍ଚ ଵରାଂଶ୍ ଚୈଵ ଦୁର୍ଲଭାନ୍ ଇହ ଲୌକିକାନ୍ ଆଯୁଃ କୀର୍ତିଂ ତଥା ପୁତ୍ରାନ୍ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ଭୂତିମ୍ ଏଵ ଚ
ସେ ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚଟି ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକୀୟ ବର ପାଇଥାନ୍ତି—ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ପୁଅ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ଭୂତି।