ସୋ ଽପି ଶୈଲଶିଲାଂ ଭୀମାଂ ଜଗ୍ରାହ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମଃ ଚିକ୍ଷେପ ଚ ସ ତାଂ କ୍ଷିପ୍ତାଂ ମୁଶଲେନ ସହସ୍ରଧା
ମନ୍ଦମାତଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଉଠାଇ ଝଟକାରି ଫିଙ୍ଗିଲେ; କିନ୍ତୁ ବଳ ତାହାକୁ ମୁଶଳରେ ହଜାର ଟୁକୁଡ଼ା କରିଦେଲେ।
ବିଭେଦ ଯାଦଵଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସା ପପାତ ମହୀତଲେ ଅପତନ୍ ମୁଶଲଂ ଚାସୌ ସମୁଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ପ୍ଲଵଂଗମଃ
ଯାଦବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳ ତାହାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଶିଳାଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ମନ୍ଦମାତଙ୍ଗ ଲାଫି ଉଠି, ପଡ଼ୁଥିବା ମୁଶଳକୁ ଏଡ଼ାଇଲେ।
ଵେଗେନାଯମ୍ଯ ରୋଷେଣ ବଲେନୋରସ୍ଯ୍ ଅତାଡଯତ୍ ତତୋ ବଲେନ କୋପେନ ମୁଷ୍ଟିନା ମୂର୍ଧ୍ନି ତାଡିତଃ
ତୀବ୍ର ଗତି ଓ କ୍ରୋଧରେ, ବଳ ତାଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ; ପୁନି କ୍ରୋଧରେ ମୁଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପପାତ ରୁଧିରୋଦ୍ଗାରୀ ଦ୍ଵିଵିଦଃ କ୍ଷୀଣଜୀଵିତଃ ପତତା ତଚ୍ଛରୀରେଣ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗମ୍ ଅଶୀର୍ଯତ
ଦ୍ୱିବିଦ, ଜୀବନ ଶେଷ ହୋଇ, ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ଝରାଉଥିବାବେଳେ ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହ ପଡ଼ିବା ସହିତ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ମୁନଯଃ ଶତଧା ଵଜ୍ରିଵଜ୍ରେଣେଵ ହି ତାଡିତମ୍ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ତତୋ ଦେଵା ରାମସ୍ଯୋପରି ଚିକ୍ଷିପୁଃ
ମୁନିମାନେ, ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଆଘାତ ପରି ଦେଖି, ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ତାପରେ ଦେବମାନେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପ ବୃଷ୍ଟି କଲେ।
ପ୍ରଶଶଂସୁସ୍ ତଦାଭ୍ଯେତ୍ଯ ସାଧ୍ଵ୍ ଏତତ୍ ତେ ମହତ୍ କୃତମ୍ ଅନେନ ଦୁଷ୍ଟକପିନା ଦୈତ୍ଯପକ୍ଷୋପକାରିଣା ଜଗନ୍ ନିରାକୃତଂ ଵୀର ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ସ କ୍ଷଯମ୍ ଆଗତଃ
ସେମାନେ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ: 'ବହୁତ ଭଲ, ତୁମେ ଏହି ମହାକାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ! ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ବନରୁ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ, ସେଇ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲା; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ସେ ଏବେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଛି।'
ଏଵଂଵିଧାନ୍ଯ୍ ଅନେକାନି ବଲଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ କର୍ମାଣ୍ଯ୍ ଅପରିମେଯାନି ଶେଷସ୍ଯ ଧରଣୀଭୃତଃ
ଏପରି ଅନେକ ଅପାର କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବଳଦେବ, ଅନନ୍ତ ଓ ଭୂମିର ଧାରକ, କରିଥିବା ଜଣାଯାଏ।
ଏଵଂ ଦୈତ୍ଯଵଧଂ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଦେଵସହାଯଵାନ୍ ଚକ୍ରେ ଦୁଷ୍ଟକ୍ଷିତୀଶାନାଂ ତଥୈଵ ଜଗତଃ କୃତେ
ଏଭଳି, କୃଷ୍ଣ, ବଳଦେବଙ୍କ ସହଯୋଗରେ, ଦେତ୍ୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
କ୍ଷିତେଶ୍ ଚ ଭାରଂ ଭଗଵାନ୍ ଫାଲ୍ଗୁନେନ ସମଂ ଵିଭୁଃ ଅଵତାରଯାମ୍ ଆସ ହରିଃ ସମସ୍ତାକ୍ଷୌହିଣୀଵଧାତ୍
ଭଗବାନ, ଅର୍ଜୁନ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ସେନାମାନେ ନଶ୍ଟ କରି, ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ କଲେ।
କୃତ୍ଵା ଭାରାଵତରଣଂ ଭୁଵୋ ହତ୍ଵାଖିଲାନ୍ ନୃପାନ୍ ଶାପଵ୍ଯାଜେନ ଵିପ୍ରାଣାମ୍ ଉପସଂହୃତଵାନ୍ କୁଲମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ମାରି, ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାପକୁ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ସେ ନିଜ ବଂଶକୁ ଶେଷ କଲେ।
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦ୍ଵାରକାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମାନୁଷ୍ଯମ୍ ଆତ୍ମଭୂଃ ସ୍ଵାଂଶୋ ଵିଷ୍ଣୁମଯଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁନର୍ ନିଜମ୍
କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଛାଡ଼ି, ମାନବ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜ ଅଂଶ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁମୟ ନିଜ ନିବାସକୁ ପୁନି ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ଵିପ୍ରଶାପଵ୍ଯାଜେନ ସଂଜହ୍ରେ ସ୍ଵକୁଲଂ କଥମ୍ କଥଂ ଚ ମାନୁଷଂ ଦେହମ୍ ଉତ୍ସସର୍ଜ ଜନାର୍ଦନଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାପ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟରେ, ସେ ନିଜ ବଂଶକୁ ଶେଷ କଲେ; ଏଭଳି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମାନବ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ ତଥା କଣ୍ଵୋ ନାରଦଶ୍ ଚ ମହାମୁନିଃ ପିଣ୍ଡାରକେ ମହାତୀର୍ଥେ ଦୃଷ୍ଟା ଯଦୁକୁମାରକୈଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, କଣ୍ବ ଓ ମହାମୁନି ନାରଦ, ପିଣ୍ଡାରକ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଯଦୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିଲେ।
ତତସ୍ ତେ ଯୌଵନୋନ୍ମତ୍ତା ଭାଵିକାର୍ଯପ୍ରଚୋଦିତାଃ ସାମ୍ବଂ ଜାମ୍ବଵତୀପୁତ୍ରଂ ଭୂଷଯିତ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଯଥା ପ୍ରସୃତାସ୍ ତାନ୍ ମୁନୀନ୍ ଊଚୁଃ ପ୍ରଣିପାତପୁରଃସରମ୍
ତାପରେ, ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ମତ୍ତ ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ଚଳିତ, ସେମାନେ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ସାମ୍ବକୁ ଜଣେ ଜନାନୀର ଭଳି ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ମୁନିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଇଯଂ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁତ୍ରକାମା ତୁ ପ୍ରଭୋ କିଂ ଜନଯିଷ୍ଯତି
ଏହି ଜଣେ ଜନାନୀ ପୁତ୍ର ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ପ୍ରଭୁ, ସେ କ'ଣ ଜନ୍ମ ଦେବେ?
ଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନୋପପନ୍ନାସ୍ ତେ ଵିପ୍ରଲବ୍ଧା କୁମାରକୈଃ ଶାପଂ ଦଦୁସ୍ ତଦା ଵିପ୍ରାସ୍ ତେଷାଂ ନାଶାଯ ସୁଵ୍ରତାଃ
ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯଦୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଠକେଇ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଶାପ ଦେଲେ; ସେମାନେ ନିଜ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ମୁନଯଃ କୁପିତାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ ମୁଶଲଂ ଜନଯିଷ୍ଯତି ଯେନାଖିଲକୁଲୋତ୍ସାଦୋ ଯାଦଵାନାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ — ଏକ ମୁଶଳ ଜନ୍ମ ନେବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଯାଦବ ବଂଶର ସଂହାର ହେବ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତାସ୍ ତୈଃ କୁମାରାସ୍ ତ ଆଚଚକ୍ଷୁର୍ ଯଥାତଥମ୍ ଉଗ୍ରସେନାଯ ମୁଶଲଂ ଜଜ୍ଞେ ସାମ୍ବସ୍ଯ ଚୋଦରାତ୍
ମୁନିମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେଠାରେ ଥିବା ଯୁବକମାନେ ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ କୁହିଲେ; ସାମ୍ବଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏକ ମୁଶଳ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ତଦ୍ ଉଗ୍ରସେନୋ ମୁଶଲମ୍ ଅଯଶ୍ଚୂର୍ଣମ୍ ଅକାରଯତ୍ ଜଜ୍ଞେ ତଚ୍ ଚୈରକା ଚୂର୍ଣଂ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତଂ ଵୈ ମହୋଦଧୌ
ତାପରେ ଉଗ୍ରସେନ ଏହି ମୁଶଳକୁ ଲୋହାର ଗୁଣ୍ଡି କରାଇଲେ; ଏହି ଗୁଣ୍ଡିକୁ ରକ୍ଷକମାନେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ପକେଇଦେଲେ।
ମୁସଲସ୍ଯାଥ ଲୌହସ୍ଯ ଚୂର୍ଣିତସ୍ଯାନ୍ଧକୈର୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ଖଣ୍ଡଂ ଚୂର୍ଣଯିତୁଂ ଶେକୁର୍ ନୈଵ ତେ ତୋମରାକୃତି
ଲୋହାର ମୁଶଳ ଗୁଣ୍ଡି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଆନ୍ଧକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାର ଏକ ଖଣ୍ଡକୁ, ଯାହା ତୀର ଆକାରରେ ଥିଲା, ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅମ୍ବୁନିଧୌ କ୍ଷିପ୍ତଂ ମତ୍ସ୍ଯୋ ଜଗ୍ରାହ ଜାଲିଭିଃ ଘାତିତସ୍ଯୋଦରାତ୍ ତସ୍ଯ ଲୁବ୍ଧୋ ଜଗ୍ରାହ ତଜ୍ ଜରା
ସେଠାରେ ଏହି ଖଣ୍ଡଟିକୁ ମଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ରରେ ପକେଇଦେଲେ, ଏକ ମାଛ ଜାଲରେ ଧରାପଡ଼ିଲା; ମାଛଟି ମରିବା ପରେ, ତାହାର ପେଟରୁ ଲୋଭୀ ଶିକାରୀ ଜରା ଏହି ଖଣ୍ଡକୁ ନେଲା।
ଵିଜ୍ଞାତପରମାର୍ଥୋ ଽପି ଭଗଵାନ୍ ମଧୁସୂଦନଃ ନୈଚ୍ଛତ୍ ତଦ୍ ଅନ୍ଯଥା କର୍ତୁଂ ଵିଧିନା ଯତ୍ ସମାହୃତମ୍
ଭଗବାନ ମଧୁସୂଦନ ସବୁ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟରେ ଯେମିତି ଲିଖାଯାଇଛି, ସେହିପରି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଦେଵୈଶ୍ ଚ ପ୍ରହିତୋ ଦୂତଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯାହ କେଶଵମ୍ ରହସ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅହଂ ଦୂତଃ ପ୍ରହିତୋ ଭଗଵନ୍ ସୁରୈଃ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ପଠାଇଥିବା ଦୂତ ଗୋପନ ଭାବେ କେଶବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ — ଭଗବାନ, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ପଠାଇଥିବା ଦୂତ।
ଵସ୍ଵଶ୍ଵିମରୁଦାଦିତ୍ଯରୁଦ୍ରସାଧ୍ଯାଦିଭିଃ ସହ ଵିଜ୍ଞାପଯତି ଵଃ ଶକ୍ରସ୍ ତଦ୍ ଇଦଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ପ୍ରଭୋ
ବସୁ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମରୁତ, ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଜଣାଇଛନ୍ତି: ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଭାରାଵତରଣାର୍ଥାଯ ଵର୍ଷାଣାମ୍ ଅଧିକଂ ଶତମ୍ ଭଗଵାନ୍ ଅଵତୀର୍ଣୋ ଽତ୍ର ତ୍ରିଦଶୈଃ ସଂପ୍ରସାଦିତଃ
ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଆପଣ ଏଠାରେ ଶତଧିକ ବର୍ଷ ଧରି ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଦୁର୍ଵୃତ୍ତା ନିହତା ଦୈତ୍ଯା ଭୁଵୋ ଭାରୋ ଽଵତାରିତଃ ତ୍ଵଯା ସନାଥାସ୍ ତ୍ରିଦଶା ଵ୍ରଜନ୍ତୁ ତ୍ରିଦିଵେଶତାମ୍
ଦୁଷ୍ଟ ଦାୟତ୍ୟମାନେ ନାଶ ପାଇଛନ୍ତି, ପୃଥିବୀର ଭାର ଆପଣ ହଟାଇଛନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ଏବେ ସୁରକ୍ଷିତ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗର ଅସନକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ।
ତଦ୍ ଅତୀତଂ ଜଗନ୍ନାଥ ଵର୍ଷାଣାମ୍ ଅଧିକଂ ଶତମ୍ ଇଦାନୀଂ ଗମ୍ଯତାଂ ସ୍ଵର୍ଗୋ ଭଵତା ଯଦି ରୋଚତେ
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଏଠାରେ ଶତଧିକ ବର୍ଷ କଟିଗଲା; ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ, ଏବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।
ଦେଵୈର୍ ଵିଜ୍ଞାପିତୋ ଦେଵୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଥାତ୍ରୈଵ ରତିସ୍ ତଵ ତତ୍ ସ୍ଥୀଯତାଂ ଯଥାକାଲମ୍ ଆଖ୍ଯେଯମ୍ ଅନୁଜୀଵିଭିଃ
ଦେବତାମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଭଗବାନ କହିଲେ — ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ, ସେଠାରେ ଯଥାସମୟରେ ରୁହ; ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚିବେ, ସେମାନେ ଏହି କଥା କହିବେ।
ଯତ୍ ତ୍ଵମ୍ ଆତ୍ଥାଖିଲଂ ଦୂତ ଵେଦ୍ମି ଚୈତଦ୍ ଅହଂ ପୁନଃ ପ୍ରାରବ୍ଧ ଏଵ ହି ମଯା ଯାଦଵାନାମ୍ ଅପି କ୍ଷଯଃ
ଦୂତ, ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ମୁଁ ସେସବୁ ଜାଣିଛି; ଯାଦବମାନେ ନାଶ ପାଇବା ମୋ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି।
ଭୁଵୋ ନାମାତିଭାରୋ ଽଯଂ ଯାଦଵୈର୍ ଅନିବର୍ହିତୈଃ ଅଵତାରଂ କରୋମ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ସପ୍ତରାତ୍ରେଣ ସତ୍ଵରଃ
ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ଭାର, ଯାଦବମାନେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେବାରୁ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଛି, ମୁଁ ସତ୍ତରାତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର ହଟାଇଦେବି।