ତତୋ ନିର୍ଯାତଯାମ୍ ଆସୁଃ ସାମ୍ବଂ ପତ୍ନ୍ଯା ସମନ୍ଵିତମ୍ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସ୍ଵପୁରୀଂ ତୂର୍ଣଂ କୌରଵା ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ସାମ୍ବଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; କୌରବମାନେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦୀନାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵଦତାଂ ପ୍ରିଯମ୍ କ୍ଷାନ୍ତମ୍ ଏଵ ମଯେତ୍ଯ୍ ଆହ ବଲୋ ବଲଵତାଂ ଵରଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, ବଳଶାଳୀ ବଳରାମ ମିଠା କଥା କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଖ୍ଷମା କରିଛି।'
ଅଦ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଆଘୂର୍ଣିତାକାରଂ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ତତ୍ ପୁରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଏଷ ପ୍ରଭାଵୋ ରାମସ୍ଯ ବଲଶୌର୍ଯଵତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ସେହି ପୁର ଅସ୍ଥିର ଦେଖାଯାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ; ଏହିଏ ହେଉଛି ବଳ ଓ ସୌର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ବଳରାମଙ୍କର ପ୍ରଭାବ।
ତତସ୍ ତୁ କୌରଵାଃ ସାମ୍ବଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ହଲିନା ସହ ପ୍ରେଷଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଉଦ୍ଵାହଧନଭାର୍ଯାସମନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ କୌରବମାନେ, ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ସାମ୍ବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ବିବାହ ଉପହାର ସହିତ ଘରକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ବଲସ୍ଯ ବଲଶାଲିନଃ କୃତଂ ଯଦ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଏଵାଭୂତ୍ ତଦ୍ ଅପି ଶ୍ରୂଯତାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣନ୍ତୁ; ବଳଶାଳୀ ବଳରାମ ଆଉ କଣ କରିଥିଲେ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ନରକସ୍ଯାସୁରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦେଵପକ୍ଷଵିରୋଧିନଃ ସଖାଭଵନ୍ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଦ୍ଵିଵିଦୋ ନାମ ଵାନରଃ
ନରକ ନାମକ ଅସୁରନାୟକଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କରିଥିବା ଦ୍ୱିବିଦ ନାମକ ଏକ ବଳଶାଳୀ ବାନର ଥିଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ।
ଵୈରାନୁବନ୍ଧଂ ବଲଵାନ୍ ସ ଚକାର ସୁରାନ୍ ପ୍ରତି
ସେ ବଳଶାଳୀ ବାନର ଦେବତାମାନେଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଶତ୍ରୁତା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନରକଂ ହତଵାନ୍ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଦର୍ପସମନ୍ଵିତମ୍ କରିଷ୍ଯେ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଏଷ ପ୍ରତିକ୍ରିଯାମ୍
କୃଷ୍ଣ, ବଳ ଓ ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନରକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ଏହିକାରଣରୁ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିବି।
ଯଜ୍ଞଵିଧ୍ଵଂସନଂ କୁର୍ଵନ୍ ମର୍ତ୍ଯଲୋକକ୍ଷଯଂ ତଥା ତତୋ ଵିଧ୍ଵଂସଯାମ୍ ଆସ ଯଜ୍ଞାନ୍ ଅଜ୍ଞାନମୋହିତଃ
ସେ ଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଏବଂ ମାନବ ଲୋକର ନାଶ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଅବିଦ୍ୟାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ୟଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ବିଭେଦ ସାଧୁମର୍ଯାଦାଂ କ୍ଷଯଂ ଚକ୍ରେ ଚ ଦେହିନାମ୍ ଦଦାହ ଚପଲୋ ଦେଶଂ ପୁରଗ୍ରାମାନ୍ତରାଣି ଚ
ସେ ସାଧୁମାନେଙ୍କ ନୀତି ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଜୀବମାନେଙ୍କ ନାଶ କଲେ, ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଦେଶ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମ ଭିତର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଜଳାଇଦେଲେ।
କ୍ଵଚିଚ୍ ଚ ପର୍ଵତକ୍ଷେପାଦ୍ ଗ୍ରାମାଦୀନ୍ ସମଚୂର୍ଣଯତ୍ ଶୈଲାନ୍ ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ତୋଯେଷୁ ମୁମୋଚାମ୍ବୁନିଧୌ ତଥା
କେବେ କେବେ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ି ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ପାହାଡ଼ ଉପ୍ରା ଉଠାଇ ଜଳ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ପୁନଶ୍ ଚାର୍ଣଵମଧ୍ଯସ୍ଥଃ କ୍ଷୋଭଯାମ୍ ଆସ ସାଗରମ୍ ତେନାତିକ୍ଷୋଭିତଶ୍ ଚାବ୍ଧିର୍ ଉଦ୍ଵେଲୋ ଜାଯତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ପୁଣି ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଅଛି, ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ବିପୁଳ ଭାବେ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ; ଏହାରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସମୁଦ୍ର ବେଶି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ଉଫାନି ଆସିଲା।
ପ୍ଲାଵଯଂସ୍ ତୀରଜାନ୍ ଗ୍ରାମାନ୍ ପୁରାଦୀନ୍ ଅତିଵେଗଵାନ୍ କାମରୂପଂ ମହାରୂପଂ କୃତ୍ଵା ସସ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅନେକଶଃ
ତୀର ଅଞ୍ଚଳର ଗ୍ରାମ ଓ ନଗରକୁ ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ କରି, ଇଚ୍ଛାମତେ ବଡ଼ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଅନେକ ଶସ୍ୟ ନଷ୍ଟ କଲେ।
ଲୁଠନ୍ ଭ୍ରମଣସଂମର୍ଦୈଃ ସଂଚୂର୍ଣଯତି ଵାନରଃ ତେନ ଵିପ୍ରକୃତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗଦ୍ ଏତଦ୍ ଦୁରାତ୍ମନା
ଲୁଠିବା, ଘୁରିବା ଓ ଚାପିଦେବା ଦ୍ୱାରା ସେ ବାନର ସବୁକିଛି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିକ୍ଷୁଭିତ କରିଦେଲେ।
ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରଂ ଦ୍ଵିଜାଶ୍ ଚାସୀତ୍ ସୁଦୁଃଖିତମ୍ କଦାଚିଦ୍ ରୈଵତୋଦ୍ଯାନେ ପପୌ ପାନଂ ହଲାଯୁଧଃ
ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ବିଧିବତ୍ ହୋମ ନ ହେବାରୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଏକଥର ରୈବତ ଉଦ୍ୟାନରେ ବଳରାମ ମଦ୍ୟପାନ କଲେ।
ରେଵତୀ ଚ ମହାଭାଗା ତଥୈଵାନ୍ଯା ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ ଉଦ୍ଗୀଯମାନୋ ଵିଲସଲ୍ଲଲନାମୌଲିମଧ୍ଯଗଃ
ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି ରେବତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ହସୁଥିବା ଲାଲନୀମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।
ରେମେ ଯଦୁଵରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୁବେର ଇଵ ମନ୍ଦରେ ତତଃ ସ ଵାନରୋ ଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ସୀରିଣୋ ହଲମ୍
ଯଦୁମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ବଳରାମ, କୁବେରଙ୍କ ଭଳି ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ; ତେବେ ସେ ବାନର ଆସି, ସୀରିଣଙ୍କ ହଳ ଧରିନେଲେ।
ମୁଶଲଂ ଚ ଚକାରାସ୍ଯ ସଂମୁଖଃ ସ ଵିଡମ୍ବନାମ୍ ତଥୈଵ ଯୋଷିତାଂ ତାସାଂ ଜହାସାଭିମୁଖଂ କପିଃ
ସେ ବାନର ସାମ୍ନାରେ ମୁସଳ ଧରି ଉପହାସ କଲେ; ଏଭଳି, ସେ ବାନର ସେହି ଯୁବତୀମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି ହସିଲେ।
ପାନପୂର୍ଣାଂଶ୍ ଚ କରକାଂଶ୍ ଚିକ୍ଷେପାହତ୍ଯ ଵୈ ତଦା ତତଃ କୋପପରୀତାତ୍ମା ଭର୍ତ୍ସଯାମ୍ ଆସ ତଂ ବଲମ୍
ସେତେବେଳେ, ସେ ପାନରେ ଭରିଥିବା ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଝଟକାରି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ, ସେ ଶକ୍ତିକୁ ତିବ୍ର ଭାବରେ ଡାଟିଲେ।
ତଥାପି ତମ୍ ଅଵଜ୍ଞାଯ ଚକ୍ରେ କିଲକିଲାଧ୍ଵନିମ୍ ତତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ବଲୋ ଜଗୃହେ ମୁଶଲଂ ରୁଷା
ତଥାପି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ଜୋରେ ଅପମାନସୂଚକ ଶବ୍ଦ କଲେ; ତାପରେ ବଳ ରୂଷାରେ ଉଠି, ମୁଶଳ ଧରିଲେ।
ସୋ ଽପି ଶୈଲଶିଲାଂ ଭୀମାଂ ଜଗ୍ରାହ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମଃ ଚିକ୍ଷେପ ଚ ସ ତାଂ କ୍ଷିପ୍ତାଂ ମୁଶଲେନ ସହସ୍ରଧା
ମନ୍ଦମାତଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଉଠାଇ ଝଟକାରି ଫିଙ୍ଗିଲେ; କିନ୍ତୁ ବଳ ତାହାକୁ ମୁଶଳରେ ହଜାର ଟୁକୁଡ଼ା କରିଦେଲେ।
ବିଭେଦ ଯାଦଵଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସା ପପାତ ମହୀତଲେ ଅପତନ୍ ମୁଶଲଂ ଚାସୌ ସମୁଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ପ୍ଲଵଂଗମଃ
ଯାଦବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳ ତାହାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଶିଳାଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ମନ୍ଦମାତଙ୍ଗ ଲାଫି ଉଠି, ପଡ଼ୁଥିବା ମୁଶଳକୁ ଏଡ଼ାଇଲେ।
ଵେଗେନାଯମ୍ଯ ରୋଷେଣ ବଲେନୋରସ୍ଯ୍ ଅତାଡଯତ୍ ତତୋ ବଲେନ କୋପେନ ମୁଷ୍ଟିନା ମୂର୍ଧ୍ନି ତାଡିତଃ
ତୀବ୍ର ଗତି ଓ କ୍ରୋଧରେ, ବଳ ତାଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ; ପୁନି କ୍ରୋଧରେ ମୁଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପପାତ ରୁଧିରୋଦ୍ଗାରୀ ଦ୍ଵିଵିଦଃ କ୍ଷୀଣଜୀଵିତଃ ପତତା ତଚ୍ଛରୀରେଣ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗମ୍ ଅଶୀର୍ଯତ
ଦ୍ୱିବିଦ, ଜୀବନ ଶେଷ ହୋଇ, ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ଝରାଉଥିବାବେଳେ ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହ ପଡ଼ିବା ସହିତ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ମୁନଯଃ ଶତଧା ଵଜ୍ରିଵଜ୍ରେଣେଵ ହି ତାଡିତମ୍ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ତତୋ ଦେଵା ରାମସ୍ଯୋପରି ଚିକ୍ଷିପୁଃ
ମୁନିମାନେ, ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଆଘାତ ପରି ଦେଖି, ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ତାପରେ ଦେବମାନେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପ ବୃଷ୍ଟି କଲେ।
ପ୍ରଶଶଂସୁସ୍ ତଦାଭ୍ଯେତ୍ଯ ସାଧ୍ଵ୍ ଏତତ୍ ତେ ମହତ୍ କୃତମ୍ ଅନେନ ଦୁଷ୍ଟକପିନା ଦୈତ୍ଯପକ୍ଷୋପକାରିଣା ଜଗନ୍ ନିରାକୃତଂ ଵୀର ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ସ କ୍ଷଯମ୍ ଆଗତଃ
ସେମାନେ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ: 'ବହୁତ ଭଲ, ତୁମେ ଏହି ମହାକାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ! ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ବନରୁ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ, ସେଇ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲା; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ସେ ଏବେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଛି।'
ଏଵଂଵିଧାନ୍ଯ୍ ଅନେକାନି ବଲଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ କର୍ମାଣ୍ଯ୍ ଅପରିମେଯାନି ଶେଷସ୍ଯ ଧରଣୀଭୃତଃ
ଏପରି ଅନେକ ଅପାର କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବଳଦେବ, ଅନନ୍ତ ଓ ଭୂମିର ଧାରକ, କରିଥିବା ଜଣାଯାଏ।
ଏଵଂ ଦୈତ୍ଯଵଧଂ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଦେଵସହାଯଵାନ୍ ଚକ୍ରେ ଦୁଷ୍ଟକ୍ଷିତୀଶାନାଂ ତଥୈଵ ଜଗତଃ କୃତେ
ଏଭଳି, କୃଷ୍ଣ, ବଳଦେବଙ୍କ ସହଯୋଗରେ, ଦେତ୍ୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
କ୍ଷିତେଶ୍ ଚ ଭାରଂ ଭଗଵାନ୍ ଫାଲ୍ଗୁନେନ ସମଂ ଵିଭୁଃ ଅଵତାରଯାମ୍ ଆସ ହରିଃ ସମସ୍ତାକ୍ଷୌହିଣୀଵଧାତ୍
ଭଗବାନ, ଅର୍ଜୁନ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ସେନାମାନେ ନଶ୍ଟ କରି, ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ କଲେ।
କୃତ୍ଵା ଭାରାଵତରଣଂ ଭୁଵୋ ହତ୍ଵାଖିଲାନ୍ ନୃପାନ୍ ଶାପଵ୍ଯାଜେନ ଵିପ୍ରାଣାମ୍ ଉପସଂହୃତଵାନ୍ କୁଲମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ମାରି, ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାପକୁ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ସେ ନିଜ ବଂଶକୁ ଶେଷ କଲେ।