ସମସ୍ତଭୂଭୁଜାଂ ନାଥ ଉଗ୍ରସେନଃ ସ ତିଷ୍ଠତୁ ଅଦ୍ଯ ନିଷ୍କୌରଵାମ୍ ଉର୍ଵୀଂ କୃତ୍ଵା ଯାସ୍ଯାମି ତାଂ ପୁରୀମ୍
ସମସ୍ତ ଭୂପତିଙ୍କ ନାଥ ଉଗ୍ରସେନ ରହୁନ୍ତୁ; ଆଜି କୌରବମାନେ ନିଶ୍କାସିତ ହେଲା ପରେ, ମୁଁ ସେହି ପୁରୀକୁ ଯିବି।
କର୍ଣଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଦ୍ରୋଣମ୍ ଅଦ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ସବାହ୍ଲିକମ୍ ଦୁଃଶାସନାଦୀନ୍ ଭୂରିଂ ଚ ଭୂରିଶ୍ରଵସମ୍ ଏଵ ଚ
ଆଜି ମୁଁ କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯୋଧନ, ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ ସହିତ ବାହ୍ଲିକ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଭୂରି ଓ ଭୂରିଶ୍ରବସ ମଧ୍ୟ ହତ କରିବି।
ସୋମଦତ୍ତଂ ଶଲଂ ଭୀମମ୍ ଅର୍ଜୁନଂ ସଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ ଯମଜୌ କୌରଵାଂଶ୍ ଚାନ୍ଯାନ୍ ହନ୍ଯାଂ ସାଶ୍ଵରଥଦ୍ଵିପାନ୍
ସୋମଦତ୍ତ, ଶଳ, ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ସହିତ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯମପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ କୌରବମାନେ, ତାଙ୍କ ଘୋଡା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ମୁଁ ହତ କରିବି।
ଵୀରମ୍ ଆଦାଯ ତଂ ସାମ୍ବଂ ସପତ୍ନୀକଂ ତତଃ ପୁରୀମ୍ ଦ୍ଵାରକାମ୍ ଉଗ୍ରସେନାଦୀନ୍ ଗତ୍ଵା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ବାନ୍ଧଵାନ୍
ସେ ସାମ୍ବ ନାୟକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ନେଇ, ମୁଁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବି; ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବି।
ଅଥଵା କୌରଵାଦୀନାଂ ସମସ୍ତୈଃ କୁରୁଭିଃ ସହ ଭାରାଵତରଣେ ଶୀଘ୍ରଂ ଦେଵରାଜେନ ଚୋଦିତଃ
ନହେଲେ, ଦେବରାଜଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ସମସ୍ତ କୌରବ ଓ ତାଙ୍କ ନେତାମାନେ ସହିତ, ଭୂମିର ଭାର କମେଇବି।
ଭାଗୀରଥ୍ଯାଂ କ୍ଷିପାମ୍ଯ୍ ଆଶୁ ନଗରଂ ନାଗସାହ୍ଵଯମ୍
ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀରେ ନାଗସାହ୍ବୟ ପୁରୀକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେବି।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା କ୍ରୋଧରକ୍ତାକ୍ଷସ୍ ତାଲାଙ୍କୋ ଽଧୋମୁଖଂ ହଲମ୍ ପ୍ରାକାରଵପ୍ରେ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଚକର୍ଷ ମୁଶଲାଯୁଧଃ
ଏଭଳି କହି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତାବଳି, ତାଳ ଚିହ୍ନ ଧରି, ମୁଶଳାୟୁଧ rampart ଓ moat ଉପରେ ହଳ ରଖି ଟାଣିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆଘୂର୍ଣିତଂ ତତ୍ ସହସା ତତୋ ଵୈ ହସ୍ତିନାପୁରମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂକ୍ଷୁବ୍ଧହୃଦଯାଶ୍ ଚୁକ୍ରୁଶୁଃ ସର୍ଵକୌରଵାଃ
ହସ୍ତିନାପୁର ଏକାଏକି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ହଲିଗଲା; ଏହା ଦେଖି, ସମସ୍ତ କୌରବମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଭୟରେ ଭରିଗଲା ଓ ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ରାମ ରାମ ମହାବାହୋ କ୍ଷମ୍ଯତାଂ କ୍ଷମ୍ଯତାଂ ତ୍ଵଯା ଉପସଂହ୍ରିଯତାଂ କୋପଃ ପ୍ରସୀଦ ମୁଶଲାଯୁଧ
ରାମ, ରାମ, ମହାବାହୁ, ଆମକୁ କ୍ଷମା କର, କ୍ଷମା କର! ତୁମର କ୍ରୋଧ ଦମନ କର, ମୁଶଳାୟୁଧ, ଦୟା କର।
ଏଷ ସାମ୍ବଃ ସପତ୍ନୀକସ୍ ତଵ ନିର୍ଯାତିତୋ ବଲ ଅଵିଜ୍ଞାତପ୍ରଭାଵାଣାଂ କ୍ଷମ୍ଯତାମ୍ ଅପରାଧିନାମ୍
ଏହା ସାମ୍ବ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ, ବଳ, ତୁମ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଛି; ଯେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅଜଣା ଥିଲା, ସେମାନେ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ଦୟା କର।
ତତୋ ନିର୍ଯାତଯାମ୍ ଆସୁଃ ସାମ୍ବଂ ପତ୍ନ୍ଯା ସମନ୍ଵିତମ୍ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସ୍ଵପୁରୀଂ ତୂର୍ଣଂ କୌରଵା ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ସାମ୍ବଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; କୌରବମାନେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦୀନାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵଦତାଂ ପ୍ରିଯମ୍ କ୍ଷାନ୍ତମ୍ ଏଵ ମଯେତ୍ଯ୍ ଆହ ବଲୋ ବଲଵତାଂ ଵରଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, ବଳଶାଳୀ ବଳରାମ ମିଠା କଥା କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଖ୍ଷମା କରିଛି।'
ଅଦ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଆଘୂର୍ଣିତାକାରଂ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ତତ୍ ପୁରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଏଷ ପ୍ରଭାଵୋ ରାମସ୍ଯ ବଲଶୌର୍ଯଵତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ସେହି ପୁର ଅସ୍ଥିର ଦେଖାଯାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ; ଏହିଏ ହେଉଛି ବଳ ଓ ସୌର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ବଳରାମଙ୍କର ପ୍ରଭାବ।
ତତସ୍ ତୁ କୌରଵାଃ ସାମ୍ବଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ହଲିନା ସହ ପ୍ରେଷଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଉଦ୍ଵାହଧନଭାର୍ଯାସମନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ କୌରବମାନେ, ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ସାମ୍ବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ବିବାହ ଉପହାର ସହିତ ଘରକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ବଲସ୍ଯ ବଲଶାଲିନଃ କୃତଂ ଯଦ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଏଵାଭୂତ୍ ତଦ୍ ଅପି ଶ୍ରୂଯତାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣନ୍ତୁ; ବଳଶାଳୀ ବଳରାମ ଆଉ କଣ କରିଥିଲେ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ନରକସ୍ଯାସୁରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦେଵପକ୍ଷଵିରୋଧିନଃ ସଖାଭଵନ୍ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଦ୍ଵିଵିଦୋ ନାମ ଵାନରଃ
ନରକ ନାମକ ଅସୁରନାୟକଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କରିଥିବା ଦ୍ୱିବିଦ ନାମକ ଏକ ବଳଶାଳୀ ବାନର ଥିଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ।
ଵୈରାନୁବନ୍ଧଂ ବଲଵାନ୍ ସ ଚକାର ସୁରାନ୍ ପ୍ରତି
ସେ ବଳଶାଳୀ ବାନର ଦେବତାମାନେଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଶତ୍ରୁତା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନରକଂ ହତଵାନ୍ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଦର୍ପସମନ୍ଵିତମ୍ କରିଷ୍ଯେ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଏଷ ପ୍ରତିକ୍ରିଯାମ୍
କୃଷ୍ଣ, ବଳ ଓ ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନରକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ଏହିକାରଣରୁ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିବି।
ଯଜ୍ଞଵିଧ୍ଵଂସନଂ କୁର୍ଵନ୍ ମର୍ତ୍ଯଲୋକକ୍ଷଯଂ ତଥା ତତୋ ଵିଧ୍ଵଂସଯାମ୍ ଆସ ଯଜ୍ଞାନ୍ ଅଜ୍ଞାନମୋହିତଃ
ସେ ଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଏବଂ ମାନବ ଲୋକର ନାଶ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଅବିଦ୍ୟାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ୟଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ବିଭେଦ ସାଧୁମର୍ଯାଦାଂ କ୍ଷଯଂ ଚକ୍ରେ ଚ ଦେହିନାମ୍ ଦଦାହ ଚପଲୋ ଦେଶଂ ପୁରଗ୍ରାମାନ୍ତରାଣି ଚ
ସେ ସାଧୁମାନେଙ୍କ ନୀତି ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଜୀବମାନେଙ୍କ ନାଶ କଲେ, ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଦେଶ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମ ଭିତର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଜଳାଇଦେଲେ।
କ୍ଵଚିଚ୍ ଚ ପର୍ଵତକ୍ଷେପାଦ୍ ଗ୍ରାମାଦୀନ୍ ସମଚୂର୍ଣଯତ୍ ଶୈଲାନ୍ ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ତୋଯେଷୁ ମୁମୋଚାମ୍ବୁନିଧୌ ତଥା
କେବେ କେବେ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ି ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ପାହାଡ଼ ଉପ୍ରା ଉଠାଇ ଜଳ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ପୁନଶ୍ ଚାର୍ଣଵମଧ୍ଯସ୍ଥଃ କ୍ଷୋଭଯାମ୍ ଆସ ସାଗରମ୍ ତେନାତିକ୍ଷୋଭିତଶ୍ ଚାବ୍ଧିର୍ ଉଦ୍ଵେଲୋ ଜାଯତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ପୁଣି ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଅଛି, ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ବିପୁଳ ଭାବେ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ; ଏହାରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସମୁଦ୍ର ବେଶି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ଉଫାନି ଆସିଲା।
ପ୍ଲାଵଯଂସ୍ ତୀରଜାନ୍ ଗ୍ରାମାନ୍ ପୁରାଦୀନ୍ ଅତିଵେଗଵାନ୍ କାମରୂପଂ ମହାରୂପଂ କୃତ୍ଵା ସସ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅନେକଶଃ
ତୀର ଅଞ୍ଚଳର ଗ୍ରାମ ଓ ନଗରକୁ ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ କରି, ଇଚ୍ଛାମତେ ବଡ଼ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଅନେକ ଶସ୍ୟ ନଷ୍ଟ କଲେ।
ଲୁଠନ୍ ଭ୍ରମଣସଂମର୍ଦୈଃ ସଂଚୂର୍ଣଯତି ଵାନରଃ ତେନ ଵିପ୍ରକୃତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗଦ୍ ଏତଦ୍ ଦୁରାତ୍ମନା
ଲୁଠିବା, ଘୁରିବା ଓ ଚାପିଦେବା ଦ୍ୱାରା ସେ ବାନର ସବୁକିଛି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିକ୍ଷୁଭିତ କରିଦେଲେ।
ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରଂ ଦ୍ଵିଜାଶ୍ ଚାସୀତ୍ ସୁଦୁଃଖିତମ୍ କଦାଚିଦ୍ ରୈଵତୋଦ୍ଯାନେ ପପୌ ପାନଂ ହଲାଯୁଧଃ
ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ବିଧିବତ୍ ହୋମ ନ ହେବାରୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଏକଥର ରୈବତ ଉଦ୍ୟାନରେ ବଳରାମ ମଦ୍ୟପାନ କଲେ।
ରେଵତୀ ଚ ମହାଭାଗା ତଥୈଵାନ୍ଯା ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ ଉଦ୍ଗୀଯମାନୋ ଵିଲସଲ୍ଲଲନାମୌଲିମଧ୍ଯଗଃ
ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି ରେବତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ହସୁଥିବା ଲାଲନୀମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।
ରେମେ ଯଦୁଵରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୁବେର ଇଵ ମନ୍ଦରେ ତତଃ ସ ଵାନରୋ ଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ସୀରିଣୋ ହଲମ୍
ଯଦୁମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ବଳରାମ, କୁବେରଙ୍କ ଭଳି ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ; ତେବେ ସେ ବାନର ଆସି, ସୀରିଣଙ୍କ ହଳ ଧରିନେଲେ।
ମୁଶଲଂ ଚ ଚକାରାସ୍ଯ ସଂମୁଖଃ ସ ଵିଡମ୍ବନାମ୍ ତଥୈଵ ଯୋଷିତାଂ ତାସାଂ ଜହାସାଭିମୁଖଂ କପିଃ
ସେ ବାନର ସାମ୍ନାରେ ମୁସଳ ଧରି ଉପହାସ କଲେ; ଏଭଳି, ସେ ବାନର ସେହି ଯୁବତୀମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି ହସିଲେ।
ପାନପୂର୍ଣାଂଶ୍ ଚ କରକାଂଶ୍ ଚିକ୍ଷେପାହତ୍ଯ ଵୈ ତଦା ତତଃ କୋପପରୀତାତ୍ମା ଭର୍ତ୍ସଯାମ୍ ଆସ ତଂ ବଲମ୍
ସେତେବେଳେ, ସେ ପାନରେ ଭରିଥିବା ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଝଟକାରି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ, ସେ ଶକ୍ତିକୁ ତିବ୍ର ଭାବରେ ଡାଟିଲେ।
ତଥାପି ତମ୍ ଅଵଜ୍ଞାଯ ଚକ୍ରେ କିଲକିଲାଧ୍ଵନିମ୍ ତତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ବଲୋ ଜଗୃହେ ମୁଶଲଂ ରୁଷା
ତଥାପି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ଜୋରେ ଅପମାନସୂଚକ ଶବ୍ଦ କଲେ; ତାପରେ ବଳ ରୂଷାରେ ଉଠି, ମୁଶଳ ଧରିଲେ।