ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଂ ଵାସୁଦେଵେନ ହତଂ ତସ୍ଯ ସୁତସ୍ ତତଃ ପୁରୋହିତେନ ସହିତସ୍ ତୋଷଯାମ୍ ଆସ ଶଂକରମ୍
ତାପରେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟା ହେବାକୁ ଜାଣି, ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅଵିମୁକ୍ତେ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ ତୋଷିତସ୍ ତେନ ଶଂକରଃ ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵେତି ତଦା ତଂ ପ୍ରୋଵାଚ ନୃପାତ୍ମଜମ୍
ଅବିମୁକ୍ତ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେହି ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ମାଗ।'
ସ ଵଵ୍ରେ ଭଗଵନ୍ କୃତ୍ଯା ପିତୁର୍ ହନ୍ତୁର୍ ଵଧାଯ ମେ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠତୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ ମହେଶ୍ଵର
ସେ କହିଲେ, 'ଭଗବାନ, ମହେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋର ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଏକ କୃତ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ।'
ଏଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନେର୍ ଅନନ୍ତରମ୍ ମହାକୃତ୍ଯା ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ତସ୍ଯୈଵାଗ୍ନିନିଵେଶନାତ୍
ଶିବଙ୍କ 'ଏହିପରି ହେବ' ବୋଲି କହିବା ସହିତ, ଦକ୍ଷିଣ ଅଗ୍ନି ପରେ, ସେହି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ବଡ଼ କୃତ୍ୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ତତୋ ଜ୍ଵାଲାକରାଲାସ୍ଯା ଜ୍ଵଲତ୍କେଶକଲାପିକା କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣେତି କୁପିତା କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ଯଯୌ
ତାପରେ, ଅଗ୍ନିର ଲାହାଣି ପରି ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ଜ୍ୱାଳାରେ ଭରିଥିବା କେଶରେ, କୃଧ୍ଧ କୃତ୍ୟା 'କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଚାଲିଗଲା।
ତାମ୍ ଅଵେକ୍ଷ୍ଯ ଜନଃ ସର୍ଵୋ ରୌଦ୍ରାଂ ଵିକୃତଲୋଚନାମ୍ ଯଯୌ ଶରଣ୍ଯଂ ଜଗତାଂ ଶରଣଂ ମଧୁସୂଦନମ୍
ସେହି ଭୟଙ୍କର ବିକୃତ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା କୃତ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ନେବାକୁ ଗଲେ।
କାଶିରାଜସୁତେନେଯମ୍ ଆରାଧ୍ଯ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍ ଉତ୍ପାଦିତା ମହାକୃତ୍ଯା ଵଧାଯ ତଵ ଚକ୍ରିଣଃ ଜହି କୃତ୍ଯାମ୍ ଇମାମ୍ ଉଗ୍ରାଂ ଵହ୍ନିଜ୍ଵାଲାଜଟାକୁଲାମ୍
ଏହି ଭୟଙ୍କର କୃତ୍ୟା, ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ପରି ଚୁଲି ଥିବା, କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜି ତୁମ—ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ—ବିନାଶ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି। ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ଚୁଲି ଥିବା କୃତ୍ୟାକୁ ବିନାଶ କର।
ଚକ୍ରମ୍ ଉତ୍ସୃଷ୍ଟମ୍ ଅକ୍ଷେଷୁ କ୍ରୀଡାସକ୍ତେନ ଲୀଲଯା ତଦ୍ ଅଗ୍ନିମାଲାଜଟିଲଂ ଜ୍ଵାଲୋଦ୍ଗାରାତିଭୀଷଣମ୍
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ଖେଳରେ ମଗ୍ନ ଥିବାବେଳେ, ମଜାରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଅଗ୍ନିମାଳା ଚୁଲି ଓ ଜ୍ୱାଳା ଉଗ୍ର ଭୟଙ୍କର କୃତ୍ୟାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲା।
କୃତ୍ଯାମ୍ ଅନୁଜଗାମାଶୁ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍ ତତଃ ସା ଚକ୍ରଵିଧ୍ଵସ୍ତା କୃତ୍ଯା ମାହେଶ୍ଵରୀ ତଦା
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କୃତ୍ୟାକୁ ଅନୁସରଣ କଲା, ଏବଂ ଚକ୍ରର ଆଘାତରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃତ୍ୟା ସେଇ ସମୟରେ ବିନାଶ ହେଲା।
ଜଗାମ ଵେଗିନୀ ଵେଗାତ୍ ତଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନୁଜଗାମ ତାମ୍ କୃତ୍ଯା ଵାରାଣସୀମ୍ ଏଵ ପ୍ରଵିଵେଶ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତା
ସେ, ପବନ ସମାନ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ପଳାଇଲା, ଚକ୍ର ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା; କୃତ୍ୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କାଶୀନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରପ୍ରତିହତପ୍ରଭାଵା ମୁନିସତ୍ତମାଃ ତତଃ କାଶିବଲଂ ଭୂରି ପ୍ରମଥାନାଂ ତଥା ବଲମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା କୃତ୍ୟାର ଶକ୍ତି ରୋକାଯିବା ପରେ, କାଶୀର ବଡ଼ ସେନା ଓ ପ୍ରମଥମାନେ ମଧ୍ୟ ଦମିତ ହେଲେ।
ସମସ୍ତଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯୁତଂ ଚକ୍ରସ୍ଯାଭିମୁଖଂ ଯଯୌ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରମୋକ୍ଷବହୁଲଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ତଦ୍ ବଲମ୍ ଓଜସା
ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ସେ ସେନା ଚକ୍ରକୁ ମୁହାଁ ଦେଇ ଆଗେଇଲା; କିନ୍ତୁ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷାରେ, ସେ ସେନା ଚକ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ପୁରା ଦଗ୍ଧ ହେଲା।
କୃତ୍ଵାକ୍ଷେମାମ୍ ଅଶେଷାଂ ତାଂ ପୁରୀଂ ଵାରାଣସୀଂ ଯଯୌ ପ୍ରଭୂତଭୃତ୍ଯପୌରାଂ ତାଂ ସାଶ୍ଵମାତଙ୍ଗମାନଵାମ୍
ସମସ୍ତ ନଗରକୁ ଅସୁରକ୍ଷିତ କରି, ଚକ୍ର କାଶୀନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଦାସ, ପୌର, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଥିଲେ।
ଅଶେଷଦୁର୍ଗକୋଷ୍ଠାଂ ତାଂ ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାଂ ସୁରୈର୍ ଅପି ଜ୍ଵାଲାପରିଵୃତାଶେଷଗୃହପ୍ରାକାରତୋରଣାମ୍
ସମସ୍ତ କୋଟ ଓ ଭଣ୍ଡାର ଥିବା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଡରେଇଥିବା ସେଇ ନଗରର ସମସ୍ତ ଘର, ପ୍ରାକାର ଓ ଦ୍ୱାର ଜ୍ୱାଳାରେ ଘିରିଯାଇଥିଲା।
ଦଦାହ ତାଂ ପୁରୀଂ ଚକ୍ରଂ ସକଲାମ୍ ଏଵ ସତ୍ଵରମ୍ ଅକ୍ଷୀଣାମର୍ଷମ୍ ଅତ୍ଯଲ୍ପସାଧ୍ଯସାଧନନିସ୍ପୃହମ୍ ତଚ୍ ଚକ୍ରଂ ପ୍ରସ୍ଫୁରଦ୍ଦୀପ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅଭ୍ଯାଯଯୌ କରମ୍
ଅକ୍ଷୟ କ୍ରୋଧରେ ଦୀପ୍ତ ଚକ୍ରଟି ସମସ୍ତ ସହରକୁ ବେଗରେ ଜଳାଇ ଦେଲା; ପରେ, ତାହା ଆଲୋକରେ ଚମକି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହାତକୁ ଫେରିଗଲା।
ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ଭୂଯୋ ବଲଭଦ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ ମୁନେ ପରାକ୍ରମଂ ଶୌର୍ଯଂ ତନ୍ ନୋ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ମୁନି, ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ ଶୌର୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପ ବିଷୟରେ ପୁଣିଥରେ ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ; ଦୟାକରି ଆମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ଯମୁନାକର୍ଷଣାଦୀନି ଶ୍ରୁତାନ୍ଯ୍ ଅସ୍ମାଭିର୍ ଅତ୍ର ଵୈ ତତ୍ କଥ୍ଯତାଂ ମହାଭାଗ ଯଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ କୃତଵାନ୍ ବଲଃ
ଯମୁନାକୁ ଟାଣିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମେ ଏଠାରେ ଶୁଣିଛୁ; ମହାଭାଗ, ବଳରାମ କଣ ଅନ୍ୟ କାମ କରିଥିଲେ, ତାହା ମଧ୍ୟ କହ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ କର୍ମ ଯଦ୍ ରାମେଣାଭଵତ୍ କୃତମ୍ ଅନନ୍ତେନାପ୍ରମେଯେନ ଶେଷେଣ ଧରଣୀଭୃତା
ମୁନିମାନେ, ଶୁଣ, ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନନ୍ତ, ଅପରିମାପ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀର ଧାରକ ରାମ କରିଥିଲେ, ତାହା ଏବେ କହୁଛି।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ତନଯାଂ ସ୍ଵଯଂଵରକୃତେକ୍ଷଣାମ୍ ବଲାଦ୍ ଆଦତ୍ତଵାନ୍ ଵୀରଃ ସାମ୍ବୋ ଜାମ୍ବଵତୀସୁତଃ
ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅ ସାମ୍ବ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଝିଅଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର ଦିନେ ବଳବାନ୍ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇନେଲା।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ମହାଵୀର୍ଯାଃ କର୍ଣଦୁର୍ଯୋଧନାଦଯଃ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣାଦଯଶ୍ ଚୈଵ ବବନ୍ଧୁର୍ ଯୁଧି ନିର୍ଜିତମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ମହାବୀର କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ସାମ୍ବକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଯାଦଵାଃ ସର୍ଵେ କ୍ରୋଧଂ ଦୁର୍ଯୋଧନାଦିଷୁ ମୁନଯଃ ପ୍ରତିଚକ୍ରୁଶ୍ ଚ ତାନ୍ ଵିହନ୍ତୁଂ ମହୋଦ୍ଯମମ୍
ଏହି ଖବର ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀଙ୍କୁ ନେଇ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ତାନ୍ ନିଵାର୍ଯ ବଲଃ ପ୍ରାହ ମଦଲୋଲାକୁଲାକ୍ଷରମ୍ ମୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ମଦ୍ଵଚନାଦ୍ ଯାସ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଏକୋ ହି କୌରଵାନ୍
ବଳ ତାଙ୍କୁ ରୋକି କହିଲେ: 'ମୋର କଥାରେ ସେମାନେ ସାମ୍ବକୁ ଛାଡିଦେବେ; କୌରବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ମୁଁ ଏକା ଯିବି।'
ବଲଦେଵସ୍ ତତୋ ଗତ୍ଵା ନଗରଂ ନାଗସାହ୍ଵଯମ୍ ବାହ୍ଯୋପଵନମଧ୍ଯେ ଽଭୂନ୍ ନ ଵିଵେଶ ଚ ତତ୍ ପୁରମ୍
ବଳଦେବ ତାପରେ ନାଗସାହ୍ବୟ ନାମକ ସହରକୁ ଗଲେ, ବାହାର ଉଦ୍ୟାନରେ ରହିଲେ, ସହର ଭିତରକୁ ଯାଇନାହାନ୍ତି।
ବଲମ୍ ଆଗତମ୍ ଆଜ୍ଞାଯ ତଦା ଦୁର୍ଯୋଧନାଦଯଃ ଗାମ୍ ଅର୍ଘମ୍ ଉଦକଂ ଚୈଵ ରାମାଯ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯନ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵିଧିଵତ୍ ସର୍ଵଂ ତତସ୍ ତାନ୍ ଆହ କୌରଵାନ୍
ବଳ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଥାନୁସାରେ ଗାଁ, ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଲେ; ସେପରେ ରାମ କୌରବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆଜ୍ଞାପଯତ୍ଯ୍ ଉଗ୍ରସେନଃ ସାମ୍ବମ୍ ଆଶୁ ଵିମୁଞ୍ଚତ
ଉଗ୍ରସେନ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛନ୍ତି: ସାମ୍ବକୁ ତୁରନ୍ତ ଛାଡିଦିଅ।
ତତସ୍ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣାଦଯୋ ଦ୍ଵିଜାଃ କର୍ଣଦୁର୍ଯୋଧନାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ଚୁକ୍ରୁଧୁର୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଊଚୁଶ୍ ଚ କୁପିତାଃ ସର୍ଵେ ବାହ୍ଲିକାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ଭୂମିପାଃ ଅରାଜାର୍ହଂ ଯଦୋର୍ ଵଂଶମ୍ ଅଵେକ୍ଷ୍ଯ ମୁଶଲାଯୁଧମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜା, ବାହ୍ଲିକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ: 'ମୁଶଳଧାରୀ ଯାଦବବଂଶୀମାନେ ରାଜ୍ୟ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ଭୋ ଭୋଃ କିମ୍ ଏତଦ୍ ଭଵତା ବଲଭଦ୍ରେରିତଂ ଵଚଃ ଆଜ୍ଞାଂ କୁରୁକୁଲୋତ୍ଥାନାଂ ଯାଦଵଃ କଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
'ହଁ, ଏହି କଣ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା? କୌରବମାନେଙ୍କୁ ଯାଦବ କିପରି ଆଜ୍ଞା ଦେବ?'
ଉଗ୍ରସେନୋ ଽପି ଯଦ୍ଯ୍ ଆଜ୍ଞାଂ କୌରଵାଣାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ତଦ୍ ଅଲଂ ପାଣ୍ଡୁରୈଶ୍ ଛତ୍ତ୍ରୈର୍ ନୃପଯୋଗ୍ଯୈର୍ ଅଲଂକୃତୈଃ
ଉଗ୍ରସେନ କୌରବମାନେଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ତେବେ ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଛତା ନେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ।
ତଦ୍ ଗଚ୍ଛ ବଲଭଦ୍ର ତ୍ଵଂ ସାମ୍ବମ୍ ଅନ୍ଯାଯଚେଷ୍ଟିତମ୍ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯାମୋ ନ ଭଵତୋ ନୋଗ୍ରସେନସ୍ଯ ଶାସନାତ୍
ବଳଭଦ୍ର, ତୁମେ ଯାଅ; ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିବା ସାମ୍ବକୁ ଆମେ ଛାଡିଦେବା; ତୁମ୍ବା ଓ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ନୁହେଁ।