କୃଷ୍ଣରାମୌ ଵିଲୋକ୍ଯାସୀତ୍ ସୁଭ୍ରୂର୍ ଲଜ୍ଜାଯତେକ୍ଷଣା ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଦର୍ଶନେ ଵ୍ରୀଡାଦୃଷ୍ଟିଂ ନିନ୍ଯେ ତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁଭ୍ର ଭୃକ୍ତିବଳା କନ୍ୟା ଲଜ୍ଜାରେ ଦୃଷ୍ଟି ନମାଇଲେ; ପରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖି ଲଜ୍ଜାରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦୂରେ ନେଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାନିରୁଦ୍ଧଂ ଚ ତତୋ ଲଜ୍ଜା କ୍ଵାପି ନିରାକୃତା ସୋ ଽଯଂ ସୋ ଽଯଂ ମମେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ତଯା ସା ଯୋଗଗାମିନୀ ଯଯୌ ଦ୍ଵାରଵତୀମ୍ ଊଷାଂ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତତଃ ସଖୀ
ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସାଥିରେ ତାଙ୍କର ଲଜ୍ଜା କେଉଁଠି ହେବାକୁ ଗଲା; ‘ଏହି, ଏହି, ଏହି ମୋର!’ ବୋଲି ଉଷା କହିଲେ। ତାପରେ ଯୋଗବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ସଖୀ ଉଷାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଗଲେ।
ବାଣୋ ଽପି ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଗ୍ରେ ତତଶ୍ ଚାହ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍
ତାପରେ ବାଣ ଶିବଙ୍କ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇ, ତିନି ଆଖିଅଳିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦେଵ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ନିର୍ଵିଣ୍ଣୋ ଽହଂ ଵିନାହଵମ୍ କଚ୍ଚିନ୍ ମମୈଷାଂ ବାହୂନାଂ ସାଫଲ୍ଯକରଣୋ ରଣଃ ଭଵିଷ୍ଯତି ଵିନା ଯୁଦ୍ଧଂ ଭାରାଯ ମମ କିଂ ଭୁଜୈଃ
‘ହେ ଦେବ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ମୋର ହଜାର ବାହୁ ନେଇ ବଡ଼ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି; ମୋର ଏହି ବାହୁଗୁଡ଼ିକୁ କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ ଫଳଦାୟକ କରିପାରିବ କି? ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ମୋ ପାଇଁ ଏହି ବାହୁ ରହିଲେ କଣ ଉପକାର?’
ମଯୂରଧ୍ଵଜଭଙ୍ଗସ୍ ତେ ଯଦା ବାଣ ଭଵିଷ୍ଯତି ପିଶିତାଶିଜନାନନ୍ଦଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ତଦା ରଣମ୍
ତୋର ମୟୂର ଧ୍ୱଜ ଭାଙ୍ଗିଯିବାବେଳେ, ବାଣ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ପିଶାଚମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବୁ।
ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୁଦିତଃ ଶଂଭୁମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତୋ ଗୃହାତ୍ ଭଗ୍ନଂ ଧ୍ଵଜମ୍ ଅଥାଲୋକ୍ଯ ହୃଷ୍ଟୋ ହର୍ଷଂ ପରଂ ଯଯୌ
ତାପରେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଶିର ନମାଇ ଘରୁ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଧ୍ୱଜ ଦେଖି ସେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ କାଲେ ତୁ ଯୋଗଵିଦ୍ଯାବଲେନ ତମ୍ ଅନିରୁଦ୍ଧମ୍ ଅଥାନିନ୍ଯେ ଚିତ୍ରଲେଖା ଵରା ସଖୀ
ଏହି ସମୟରେ ଯୋଗ ଶକ୍ତିର ବଳରେ, ଚିତ୍ରଲେଖା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଖୀ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଆଣିଲେ।
କନ୍ଯାନ୍ତଃପୁରମଧ୍ଯେ ତଂ ରମମାଣଂ ସହୋଷଯା ଵିଜ୍ଞାଯ ରକ୍ଷିଣୋ ଗତ୍ଵା ଶଶଂସୁର୍ ଦୈତ୍ଯଭୂପତେଃ
କନ୍ୟାର ଅନ୍ତଃପୁର ମଧ୍ୟରେ ସେ ଝିଅ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ିଆମାନେ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଵ୍ଯାଦିଷ୍ଟଂ କିଂକରାଣାଂ ତୁ ସୈନ୍ଯଂ ତେନ ମହାତ୍ମନା ଜଘାନ ପରିଘଂ ଲୌହମ୍ ଆଦାଯ ପରଵୀରହା
ତାପରେ ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଶତ୍ରୁମାରିବା ଶୂରବୀର ଲୋହାର ଗଦା ନେଇ କିଙ୍କରମାନେ ଥିବା ସେନାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ହତେଷୁ ତେଷୁ ବାଣୋ ଽପି ରଥସ୍ଥସ୍ ତଦ୍ଵଧୋଦ୍ଯତଃ ଯୁଧ୍ଯମାନୋ ଯଥାଶକ୍ତି ଯଦା ଵୀରେଣ ନିର୍ଜିତଃ
ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାବେଳେ, ବାଣ ମଧ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ଦଢ଼ି ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ।
ମାଯଯା ଯୁଯୁଧେ ତେନ ସ ତଦା ମନ୍ତ୍ରଚୋଦିତଃ ତତଶ୍ ଚ ପନ୍ନଗାସ୍ତ୍ରେଣ ବବନ୍ଧ ଯଦୁନନ୍ଦନମ୍
ତାପରେ, ମାୟା ଓ ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ପାମ୍ପାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଦୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ କ୍ଵ ଯାତୋ ଽସାଵ୍ ଅନିରୁଦ୍ଧେତି ଜଲ୍ପତାମ୍ ଯଦୂନାମ୍ ଆଚଚକ୍ଷେ ତଂ ବଦ୍ଧଂ ବାଣେନ ନାରଦଃ
ଦ୍ୱାରକାରେ ଯଦୁବଂଶୀମାନେ 'ଅନିରୁଦ୍ଧ କେଉଁଠି ଗଲେ?' ବୋଲି କହୁଥିବାବେଳେ, ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଖବର ଦେଲେ।
ତଂ ଶୋଣିତପୁରେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୀତଂ ଵିଦ୍ଯାଵିଦଗ୍ଧଯା ଯୋଷିତା ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଜଗ୍ମୁର୍ ଯାଦଵା ନାମ ଵୈରିତି
ଏହି ଖବର ମିଳିଲା ଯେ, ଜାଦୁ ଜଣା ଜଣେ ଝିଅ ତାଙ୍କୁ ଶୋଣିତପୁରକୁ ନେଇଯାଇଛି; ଏହା ଶୁଣି ଯାଦବମାନେ, ଯାହାଙ୍କୁ 'ଶତ୍ରୁ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ।
ତତୋ ଗରୁଡମ୍ ଆରୁହ୍ଯ ସ୍ମୃତମାତ୍ରାଗତଂ ହରିଃ ବଲପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସହିତୋ ବାଣସ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ପୁରମ୍
ତାପରେ ହରି, ବଳରାମ ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସହିତ, କେବଳ ଚିନ୍ତା କରିବା ସହିତ ଆସିଥିବା ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ବାଣଙ୍କ ସହରକୁ ଗଲେ।
ପୁରୀପ୍ରଵେଶେ ପ୍ରମଥୈର୍ ଯୁଦ୍ଧମ୍ ଆସୀନ୍ ମହାବଲୈଃ ଯଯୌ ବାଣପୁରାଭ୍ଯାଶଂ ନୀତ୍ଵା ତାନ୍ ସଂକ୍ଷଯଂ ହରିଃ
ସହର ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରମଥମାନେ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ହରି ସେମାନୋକୁ ସଂହାର କରି ବାଣଙ୍କ ସହର ପାଖକୁ ଆଗେଇଗଲେ।
ତତସ୍ ତ୍ରିପାଦସ୍ ତ୍ରିଶିରା ଜ୍ଵରୋ ମାହେଶ୍ଵରୋ ମହାନ୍ ବାଣରକ୍ଷାର୍ଥମ୍ ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ଯୁଯୁଧେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନା
ତାପରେ ତିନିପାଉଁ ଓ ତିନିମୁଣ୍ଡ ଥିବା ବଡ଼ ମାହେଶ୍ୱର ଜ୍ୱର ବାଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତଦ୍ଭସ୍ମସ୍ପର୍ଶସଂଭୂତତାପଂ କୃଷ୍ଣାଙ୍ଗସଂଗମାତ୍ ଅଵାପ ବଲଦେଵୋ ଽପି ସମଂ ସଂମୀଲିତେକ୍ଷଣଃ
ତାହାର ଭସ୍ମ ସ୍ପର୍ଶର ତାପ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ, ବଳରାମ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ମିଳିଗଲା।
ତତଃ ସଂଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ ତୁ ସହ ଦେଵେନ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣା ଵୈଷ୍ଣଵେନ ଜ୍ଵରେଣାଶୁ କୃଷ୍ଣଦେହାନ୍ ନିରାକୃତଃ
ତାପରେ, ଦେବତା ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ୱର ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହରୁ ମାହେଶ୍ୱର ଜ୍ୱରକୁ ଦୂର କରିଦେଲା।
ନାରାଯଣଭୁଜାଘାତପରିପୀଡନଵିହ୍ଵଲମ୍ ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କ୍ଷମ୍ଯତାମ୍ ଅସ୍ଯେତ୍ଯ୍ ଆହ ଦେଵଃ ପିତାମହଃ
ନାରାୟଣଙ୍କ ବାହୁର ଆଘାତରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବା ତାକୁ ଦେଖି, ପିତାମହ ଦେବତା କହିଲେ, 'ଏହାକୁ ଖ୍ଷମା କରାଯାଉ।'
ତତଶ୍ ଚ କ୍ଷାନ୍ତମ୍ ଏଵେତି ପ୍ରୋଚ୍ଯ ତଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଜ୍ଵରମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ଲଯଂ ନିନ୍ଯେ ଭଗଵାନ୍ ମଧୁସୂଦନଃ
ତାପରେ, 'ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଖ୍ଷମା ହେଲେ' ବୋଲି କହି, ଭଗବାନ୍ ମଧୁସୂଦନ ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ୱରକୁ ନିଜ ଶରୀରରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କଲେ।
ମମ ତ୍ଵଯା ସମଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଯେ ସ୍ମରିଷ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାଃ ଵିଜ୍ଵରାସ୍ ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଚୈନଂ ଯଯୌ ହରିଃ
'ମୋ ସହିତ ତୋର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯେଉଁ ମଣିଷମାନେ ସ୍ମରଣ କରିବେ, ସେମାନେ ଜ୍ୱର ରହିତ ହେବେ' ବୋଲି ହରି ତାକୁ କହି ବିଦାୟ ନେଲେ।
ତତୋ ଽଗ୍ନୀନ୍ ଭଗଵାନ୍ ପଞ୍ଚ ଜିତ୍ଵା ନୀତ୍ଵା କ୍ଷଯଂ ତଥା ଦାନଵାନାଂ ବଲଂ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚୂର୍ଣଯାମ୍ ଆସ ଲୀଲଯା
ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ପାଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିକୁ ଜିତି, ସେମାନୋକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ; ଏଭଳି ଦାନବମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ତତଃ ସମସ୍ତସୈନ୍ଯେନ ଦୈତେଯାନାଂ ବଲେଃ ସୁତଃ ଯୁଯୁଧେ ଶଂକରଶ୍ ଚୈଵ କାର୍ତ୍ତିକେଯଶ୍ ଚ ଶୌରିଣା
ତାପରେ, ବଳିଙ୍କ ପୁଅ ଦାଇତ୍ୟ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଶଙ୍କର ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ମଧ୍ୟ ଶୌରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ହରିଶଂକରଯୋର୍ ଯୁଦ୍ଧମ୍ ଅତୀଵାସୀତ୍ ସୁଦାରୁଣମ୍ ଚୁକ୍ଷୁଭୁଃ ସକଲା ଲୋକାଃ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରୈର୍ ବହୁଧାର୍ଦିତାଃ
ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଭୟଙ୍କର ହେଲା; ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉଲଟିଗଲେ, ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ପ୍ରଲଯୋ ଽଯମ୍ ଅଶେଷସ୍ଯ ଜଗତୋ ନୂନମ୍ ଆଗତଃ ମେନିରେ ତ୍ରିଦଶା ଯତ୍ର ଵର୍ତମାନେ ମହାହଵେ
ସେଇ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ଭାବିଲେ, 'ନିଶ୍ଚୟ ଏବେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଳୟ ଆସିଗଲା।'
ଜୃମ୍ଭଣାସ୍ତ୍ରେଣ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଜୃମ୍ଭଯାମ୍ ଆସ ଶଂକରମ୍ ତତଃ ପ୍ରଣେଶୁର୍ ଦୈତେଯାଃ ପ୍ରମଥାଶ୍ ଚ ସମନ୍ତତଃ
ଗୋବିନ୍ଦ ଜ୍ରୁମ୍ଭଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଜମ୍ଭାଇ ଦେଲେ; ତାପରେ ଦାଇତ୍ୟ ଓ ପ୍ରମଥମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦମିତ ହେଲେ।
ଜୃମ୍ଭାଭିଭୂତଶ୍ ଚ ହରୋ ରଥୋପସ୍ଥମ୍ ଉପାଵିଶତ୍ ନ ଶଶାକ ତଦା ଯୋଦ୍ଧୁଂ କୃଷ୍ଣେନାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା
ଜ୍ରୁମ୍ଭଣ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ହର ତାଙ୍କ ରଥରେ ବସିଗଲେ; ସେ ସମୟରେ ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଗରୁଡକ୍ଷତବାହୁଶ୍ ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାସ୍ତ୍ରେଣ ପୀଡିତଃ କୃଷ୍ଣହୁଂକାରନିର୍ଧୂତଶକ୍ତିଶ୍ ଚାପଯଯୌ ଗୁହଃ
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ହାତ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ ପାଇ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିଲେ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗର୍ଜନରେ ଗୁହଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅସ୍ଥିର ହେଲା ଓ ସେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ଜୃମ୍ଭିତେ ଶଂକରେ ନଷ୍ଟେ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯେ ଗୁହେ ଜିତେ ନୀତେ ପ୍ରମଥସୈନ୍ଯେ ଚ ସଂକ୍ଷଯଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନା
ଶଙ୍କର ଜମ୍ଭାଇରେ ଅସ୍ତ, ଦାଇତ୍ୟ ସେନା ନଷ୍ଟ, ଗୁହ ପରାଜିତ ଓ ପ୍ରମଥ ସେନା ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ନନ୍ଦୀଶସଂଗୃହୀତାଶ୍ଵମ୍ ଅଧିରୂଢୋ ମହାରଥମ୍ ବାଣସ୍ ତତ୍ରାଯଯୌ ଯୋଦ୍ଧୁଂ କୃଷ୍ଣକାର୍ଷ୍ଣିବଲୈଃ ସହ
ନନ୍ଦୀଶଙ୍କ ଯୋଗାଯୋଗରେ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡିଥିବା ବଡ଼ ରଥରେ ବସି, ବାଣ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ସେ କୃଷ୍ଣ ଓ କାର୍ଷ୍ଣି ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାର ହେଲେ।