ଉଷା ବାଣସୁତା ଵିପ୍ରାଃ ପାର୍ଵତୀଂ ଶଂଭୁନା ସହ କ୍ରୀଡନ୍ତୀମ୍ ଉପଲକ୍ଷ୍ଯୋଚ୍ଚୈଃ ସ୍ପୃହାଂ ଚକ୍ରେ ତଦା ସ୍ଵଯମ୍ ତତଃ ସକଲଚିତ୍ତଜ୍ଞା ଗୌରୀ ତାମ୍ ଆହ ଭାମିନୀମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବାଣଙ୍କର କନ୍ୟା ଉଷା ଏକଦିନ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ସହ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ମନରେ ଗଭୀର ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମିଲା; ସମସ୍ତ ମନ ଜାଣିପାରୁଥିବା ଗୌରୀ ତାହାକୁ କହିଲେ।
ଅଲମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନୁତାପେନ ଭର୍ତ୍ରା ତ୍ଵମ୍ ଅପି ରଂସ୍ଯସେ
‘ଏତେ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ,’ ସେ କହିଲେ, ‘ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏକ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବ।’
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ସା ତଦା ଚକ୍ରେ କଦେତି ମତିମ୍ ଆତ୍ମନଃ କୋ ଵା ଭର୍ତା ମମେତ୍ଯ୍ ଏନାଂ ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହ ପାର୍ଵତୀ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ‘ଏହା କେବେ ହେବ?’ ଓ ‘ମୋର ସ୍ୱାମୀ କିଏ?’ ପୁନି ପାର୍ବତୀ ତାହାକୁ କହିଲେ।
ଵୈଶାଖେ ଶୁକ୍ଲଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ଯୋ ଽଭିଭଵଂ ତଵ କରିଷ୍ଯତି ସ ତେ ଭର୍ତା ରାଜପୁତ୍ରି ଭଵିଷ୍ଯତି
ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ତୁମ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯିଏ ତୁମକୁ ଜିତିବେ, ସେଇ ରାଜକୁମାରୀ, ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।
ତସ୍ଯାଂ ତିଥୌ ପୁମାନ୍ ସ୍ଵପ୍ନେ ଯଥା ଦେଵ୍ଯା ଉଦୀରିତଃ ତଥୈଵାଭିଭଵଂ ଚକ୍ରେ ରାଗଂ ଚକ୍ରେ ଚ ତତ୍ର ସା ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧା ପୁରୁଷମ୍ ଅପଶ୍ଯନ୍ତୀ ତମ୍ ଉତ୍ସୁକା
ଏହି ତିଥିରେ, ଦେବୀ ଯେପରି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ କରିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ପୁରୁଷ ତାକୁ ଜିତିଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମନରେ ଭଲପାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାଗିବା ପରେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
କ୍ଵ ଗତୋ ଽସୀତି ନିର୍ଲଜ୍ଜା ଦ୍ଵିଜାଶ୍ ଚୋକ୍ତଵତୀ ସଖୀମ୍ ବାଣସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଶ୍ ଚିତ୍ରଲେଖା ତୁ ତତ୍ସୁତା
ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ସେ ତାଙ୍କର ସଖୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ‘ସେ କେଉଁଠି ଗଲେ?’ ସେ ସଖୀ ଥିଲେ ବାଣଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଙ୍କର କନ୍ୟା ଚିତ୍ରଲେଖା।
ତସ୍ଯାଃ ସଖ୍ଯ୍ ଅଭଵତ୍ ସା ଚ ପ୍ରାହ କୋ ଽଯଂ ତ୍ଵଯୋଚ୍ଯତେ ଯଦା ଲଜ୍ଜାକୁଲା ନାସ୍ଯ କଥଯାମ୍ ଆସ ସା ସଖୀ
ସେ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ସଖୀ ହେଲେ, ଓ ପଚାରିଲେ, ‘ତୁମେ କାହା ବିଷୟରେ କହୁଛ?’ କିନ୍ତୁ ଉଷା ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସଖୀ ପୁନି ପୁନି ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତଦା ଵିଶ୍ଵାସମ୍ ଆନୀଯ ସର୍ଵମ୍ ଏଵାନ୍ଵଵେଦଯତ୍ ଵିଦିତାଯାଂ ତୁ ତାମ୍ ଆହ ପୁନର୍ ଊଷା ଯଥୋଦିତମ୍ ଦେଵ୍ଯା ତଥୈଵ ତତ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ଯୋ ଽଭ୍ଯୁପାଯଃ କୁରୁଷ୍ଵ ତମ୍
ତାପରେ, ବିଶ୍ୱାସ ଜଣେଇ, ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଲେ; ଏବଂ ବୁଝିବା ପରେ ଉଷା କହିଲେ, ‘ଦେବୀ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେଉଁପରି ତାଙ୍କୁ ପାଇବା ପାଇଁ ଉପାୟ କର।’
ତତଃ ପଟେ ସୁରାନ୍ ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାଂଶ୍ ଚ ପ୍ରଧାନତଃ ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ ଚାଭିଲିଖ୍ଯାସୌ ଚିତ୍ରଲେଖାପ୍ଯ୍ ଅଦର୍ଶଯତ୍
ତାପରେ ଚିତ୍ରଲେଖା ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କର ଚିତ୍ର ପଟରେ ଆଙ୍କି, ଉଷାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ଅପାସ୍ଯ ସା ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଂସ୍ ତଥୋରଗସୁରାସୁରାନ୍ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଦଦୌ ଦୃଷ୍ଟିଂ ତେଷ୍ଵ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣିଷୁ
ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।
କୃଷ୍ଣରାମୌ ଵିଲୋକ୍ଯାସୀତ୍ ସୁଭ୍ରୂର୍ ଲଜ୍ଜାଯତେକ୍ଷଣା ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଦର୍ଶନେ ଵ୍ରୀଡାଦୃଷ୍ଟିଂ ନିନ୍ଯେ ତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁଭ୍ର ଭୃକ୍ତିବଳା କନ୍ୟା ଲଜ୍ଜାରେ ଦୃଷ୍ଟି ନମାଇଲେ; ପରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖି ଲଜ୍ଜାରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦୂରେ ନେଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାନିରୁଦ୍ଧଂ ଚ ତତୋ ଲଜ୍ଜା କ୍ଵାପି ନିରାକୃତା ସୋ ଽଯଂ ସୋ ଽଯଂ ମମେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ତଯା ସା ଯୋଗଗାମିନୀ ଯଯୌ ଦ୍ଵାରଵତୀମ୍ ଊଷାଂ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତତଃ ସଖୀ
ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସାଥିରେ ତାଙ୍କର ଲଜ୍ଜା କେଉଁଠି ହେବାକୁ ଗଲା; ‘ଏହି, ଏହି, ଏହି ମୋର!’ ବୋଲି ଉଷା କହିଲେ। ତାପରେ ଯୋଗବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ସଖୀ ଉଷାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଗଲେ।
ବାଣୋ ଽପି ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଗ୍ରେ ତତଶ୍ ଚାହ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍
ତାପରେ ବାଣ ଶିବଙ୍କ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇ, ତିନି ଆଖିଅଳିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦେଵ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ନିର୍ଵିଣ୍ଣୋ ଽହଂ ଵିନାହଵମ୍ କଚ୍ଚିନ୍ ମମୈଷାଂ ବାହୂନାଂ ସାଫଲ୍ଯକରଣୋ ରଣଃ ଭଵିଷ୍ଯତି ଵିନା ଯୁଦ୍ଧଂ ଭାରାଯ ମମ କିଂ ଭୁଜୈଃ
‘ହେ ଦେବ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ମୋର ହଜାର ବାହୁ ନେଇ ବଡ଼ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି; ମୋର ଏହି ବାହୁଗୁଡ଼ିକୁ କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ ଫଳଦାୟକ କରିପାରିବ କି? ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ମୋ ପାଇଁ ଏହି ବାହୁ ରହିଲେ କଣ ଉପକାର?’
ମଯୂରଧ୍ଵଜଭଙ୍ଗସ୍ ତେ ଯଦା ବାଣ ଭଵିଷ୍ଯତି ପିଶିତାଶିଜନାନନ୍ଦଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ତଦା ରଣମ୍
ତୋର ମୟୂର ଧ୍ୱଜ ଭାଙ୍ଗିଯିବାବେଳେ, ବାଣ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ପିଶାଚମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବୁ।
ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୁଦିତଃ ଶଂଭୁମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତୋ ଗୃହାତ୍ ଭଗ୍ନଂ ଧ୍ଵଜମ୍ ଅଥାଲୋକ୍ଯ ହୃଷ୍ଟୋ ହର୍ଷଂ ପରଂ ଯଯୌ
ତାପରେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଶିର ନମାଇ ଘରୁ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଧ୍ୱଜ ଦେଖି ସେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ କାଲେ ତୁ ଯୋଗଵିଦ୍ଯାବଲେନ ତମ୍ ଅନିରୁଦ୍ଧମ୍ ଅଥାନିନ୍ଯେ ଚିତ୍ରଲେଖା ଵରା ସଖୀ
ଏହି ସମୟରେ ଯୋଗ ଶକ୍ତିର ବଳରେ, ଚିତ୍ରଲେଖା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଖୀ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଆଣିଲେ।
କନ୍ଯାନ୍ତଃପୁରମଧ୍ଯେ ତଂ ରମମାଣଂ ସହୋଷଯା ଵିଜ୍ଞାଯ ରକ୍ଷିଣୋ ଗତ୍ଵା ଶଶଂସୁର୍ ଦୈତ୍ଯଭୂପତେଃ
କନ୍ୟାର ଅନ୍ତଃପୁର ମଧ୍ୟରେ ସେ ଝିଅ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ିଆମାନେ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଵ୍ଯାଦିଷ୍ଟଂ କିଂକରାଣାଂ ତୁ ସୈନ୍ଯଂ ତେନ ମହାତ୍ମନା ଜଘାନ ପରିଘଂ ଲୌହମ୍ ଆଦାଯ ପରଵୀରହା
ତାପରେ ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଶତ୍ରୁମାରିବା ଶୂରବୀର ଲୋହାର ଗଦା ନେଇ କିଙ୍କରମାନେ ଥିବା ସେନାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ହତେଷୁ ତେଷୁ ବାଣୋ ଽପି ରଥସ୍ଥସ୍ ତଦ୍ଵଧୋଦ୍ଯତଃ ଯୁଧ୍ଯମାନୋ ଯଥାଶକ୍ତି ଯଦା ଵୀରେଣ ନିର୍ଜିତଃ
ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାବେଳେ, ବାଣ ମଧ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ଦଢ଼ି ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ।
ମାଯଯା ଯୁଯୁଧେ ତେନ ସ ତଦା ମନ୍ତ୍ରଚୋଦିତଃ ତତଶ୍ ଚ ପନ୍ନଗାସ୍ତ୍ରେଣ ବବନ୍ଧ ଯଦୁନନ୍ଦନମ୍
ତାପରେ, ମାୟା ଓ ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ପାମ୍ପାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଦୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ କ୍ଵ ଯାତୋ ଽସାଵ୍ ଅନିରୁଦ୍ଧେତି ଜଲ୍ପତାମ୍ ଯଦୂନାମ୍ ଆଚଚକ୍ଷେ ତଂ ବଦ୍ଧଂ ବାଣେନ ନାରଦଃ
ଦ୍ୱାରକାରେ ଯଦୁବଂଶୀମାନେ 'ଅନିରୁଦ୍ଧ କେଉଁଠି ଗଲେ?' ବୋଲି କହୁଥିବାବେଳେ, ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଖବର ଦେଲେ।
ତଂ ଶୋଣିତପୁରେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୀତଂ ଵିଦ୍ଯାଵିଦଗ୍ଧଯା ଯୋଷିତା ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଜଗ୍ମୁର୍ ଯାଦଵା ନାମ ଵୈରିତି
ଏହି ଖବର ମିଳିଲା ଯେ, ଜାଦୁ ଜଣା ଜଣେ ଝିଅ ତାଙ୍କୁ ଶୋଣିତପୁରକୁ ନେଇଯାଇଛି; ଏହା ଶୁଣି ଯାଦବମାନେ, ଯାହାଙ୍କୁ 'ଶତ୍ରୁ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ।
ତତୋ ଗରୁଡମ୍ ଆରୁହ୍ଯ ସ୍ମୃତମାତ୍ରାଗତଂ ହରିଃ ବଲପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସହିତୋ ବାଣସ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ପୁରମ୍
ତାପରେ ହରି, ବଳରାମ ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସହିତ, କେବଳ ଚିନ୍ତା କରିବା ସହିତ ଆସିଥିବା ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ବାଣଙ୍କ ସହରକୁ ଗଲେ।
ପୁରୀପ୍ରଵେଶେ ପ୍ରମଥୈର୍ ଯୁଦ୍ଧମ୍ ଆସୀନ୍ ମହାବଲୈଃ ଯଯୌ ବାଣପୁରାଭ୍ଯାଶଂ ନୀତ୍ଵା ତାନ୍ ସଂକ୍ଷଯଂ ହରିଃ
ସହର ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରମଥମାନେ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ହରି ସେମାନୋକୁ ସଂହାର କରି ବାଣଙ୍କ ସହର ପାଖକୁ ଆଗେଇଗଲେ।
ତତସ୍ ତ୍ରିପାଦସ୍ ତ୍ରିଶିରା ଜ୍ଵରୋ ମାହେଶ୍ଵରୋ ମହାନ୍ ବାଣରକ୍ଷାର୍ଥମ୍ ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ଯୁଯୁଧେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନା
ତାପରେ ତିନିପାଉଁ ଓ ତିନିମୁଣ୍ଡ ଥିବା ବଡ଼ ମାହେଶ୍ୱର ଜ୍ୱର ବାଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତଦ୍ଭସ୍ମସ୍ପର୍ଶସଂଭୂତତାପଂ କୃଷ୍ଣାଙ୍ଗସଂଗମାତ୍ ଅଵାପ ବଲଦେଵୋ ଽପି ସମଂ ସଂମୀଲିତେକ୍ଷଣଃ
ତାହାର ଭସ୍ମ ସ୍ପର୍ଶର ତାପ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ, ବଳରାମ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ମିଳିଗଲା।
ତତଃ ସଂଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ ତୁ ସହ ଦେଵେନ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣା ଵୈଷ୍ଣଵେନ ଜ୍ଵରେଣାଶୁ କୃଷ୍ଣଦେହାନ୍ ନିରାକୃତଃ
ତାପରେ, ଦେବତା ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ୱର ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହରୁ ମାହେଶ୍ୱର ଜ୍ୱରକୁ ଦୂର କରିଦେଲା।
ନାରାଯଣଭୁଜାଘାତପରିପୀଡନଵିହ୍ଵଲମ୍ ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କ୍ଷମ୍ଯତାମ୍ ଅସ୍ଯେତ୍ଯ୍ ଆହ ଦେଵଃ ପିତାମହଃ
ନାରାୟଣଙ୍କ ବାହୁର ଆଘାତରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବା ତାକୁ ଦେଖି, ପିତାମହ ଦେବତା କହିଲେ, 'ଏହାକୁ ଖ୍ଷମା କରାଯାଉ।'
ତତଶ୍ ଚ କ୍ଷାନ୍ତମ୍ ଏଵେତି ପ୍ରୋଚ୍ଯ ତଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଜ୍ଵରମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ଲଯଂ ନିନ୍ଯେ ଭଗଵାନ୍ ମଧୁସୂଦନଃ
ତାପରେ, 'ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଖ୍ଷମା ହେଲେ' ବୋଲି କହି, ଭଗବାନ୍ ମଧୁସୂଦନ ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ୱରକୁ ନିଜ ଶରୀରରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କଲେ।