ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଦ୍ଯା ହରେଃ ପୁତ୍ରା ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଂ କଥିତା ଦ୍ଵିଜାଃ ଭାନ୍ଵାଦିକାଂଶ୍ ଚ ଵୈ ପୁତ୍ରାନ୍ ସତ୍ଯଭାମା ଵ୍ଯଜାଯତ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ହରିଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ। ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଭାନୁ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
ଦୀପ୍ତିମନ୍ତଃ ପ୍ରପକ୍ଷାଦ୍ଯା ରୋହିଣ୍ଯାସ୍ ତନଯା ହରେଃ ବଭୂଵୁର୍ ଜାମ୍ବଵତ୍ଯାଶ୍ ଚ ସାମ୍ବାଦ୍ଯା ବାହୁଶାଲିନଃ
ରୋହିଣୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ପ୍ରପକ୍ଷ ଆଦି ଅଗ୍ରଣୀ, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସାମ୍ବ ଆଦି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ତନଯା ଭଦ୍ରଵିନ୍ଦାଦ୍ଯା ନାଗ୍ନଜିତ୍ଯାଂ ମହାବଲାଃ ସଂଗ୍ରାମଜିତ୍ପ୍ରଧାନାସ୍ ତୁ ଶୈବ୍ଯାଯାଂ ଚାଭଵନ୍ ସୁତାଃ
ନାଗ୍ନଜିତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଭଦ୍ରବିନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଶୈବ୍ୟାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସଂଗ୍ରାମଜିତ ଆଦି ଅଗ୍ରଣୀ, ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ଵୃକାଦ୍ଯାସ୍ ତୁ ସୁତା ମାଦ୍ରୀ ଗାତ୍ରଵତ୍ପ୍ରମୁଖାନ୍ ସୁତାନ୍ ଅଵାପ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ପୁତ୍ରାନ୍ କାଲିନ୍ଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ଶ୍ରୁତାଦଯଃ
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭୃକ ଆଦି ଥିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଗାତ୍ରବତ୍ ଆଦି ଥିଲେ। କାଳିନ୍ଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଶ୍ରୁତ ଆଦି ଥିଲେ।
ଅନ୍ଯାସାଂ ଚୈଵ ଭାର୍ଯାଣାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନାନି ଚକ୍ରିଣଃ ଅଷ୍ଟାଯୁତାନି ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶତଂ ତଥା
ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଅନେକ ପୁଅ ହେଲେ—ଅଷ୍ଟି ହଜାର ଏକ ଶତ ପୁଅ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ପ୍ରମୁଖସ୍ ତେଷାଂ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାସ୍ ତୁ ସୁତସ୍ ତତଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଦ୍ ଅନିରୁଦ୍ଧୋ ଽଭୂଦ୍ ଵଜ୍ରସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଅଜାଯତ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କୁ ଭଳି ଭଜ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
ଅନିରୁଦ୍ଧୋ ରଣେ ରୁଦ୍ଧୋ ବଲେଃ ପୌତ୍ରୀଂ ମହାବଲଃ ବାଣସ୍ଯ ତନଯାମ୍ ଊଷାମ୍ ଉପଯେମେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପକାଉଥିଲେ ଓ ବାଣଙ୍କର କନ୍ୟା ଉଷା, ବଳିଙ୍କର ନାତି, ସେଠାରେ ବିବାହ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଯତ୍ର ଯୁଦ୍ଧମ୍ ଅଭୂଦ୍ ଘୋରଂ ହରିଶଂକରଯୋର୍ ମହତ୍ ଛିନ୍ନଂ ସହସ୍ରଂ ବାହୂନାଂ ଯତ୍ର ବାଣସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣା
ସେଠାରେ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବାଣଙ୍କର ହଜାରଟି ବାହୁ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ ଦ୍ୱାରା କାଟାଯିବାକୁ ପଡ଼ିଲା।
କଥଂ ଯୁଦ୍ଧମ୍ ଅଭୂଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଉଷାର୍ଥେ ହରକୃଷ୍ଣଯୋଃ କଥଂ କ୍ଷଯଂ ଚ ବାଣସ୍ଯ ବାହୂନାଂ କୃତଵାନ୍ ହରିଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଉଷାଙ୍କ ପାଇଁ ହରା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା? ଏବଂ କିପରି ହରି ବାଣଙ୍କର ବାହୁଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ?
ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ମହାଭାଗ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ନୋ ଽଖିଲମ୍ ମହତ୍ କୌତୂହଲଂ ଜାତଂ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଏତାଂ କଥାଂ ଶୁଭାମ୍
ହେ ମହାଭାଗ, ଏହା ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବାକୁ ଉଚିତ; ଏହି ଶୁଭ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକ୍ତ।
ଉଷା ବାଣସୁତା ଵିପ୍ରାଃ ପାର୍ଵତୀଂ ଶଂଭୁନା ସହ କ୍ରୀଡନ୍ତୀମ୍ ଉପଲକ୍ଷ୍ଯୋଚ୍ଚୈଃ ସ୍ପୃହାଂ ଚକ୍ରେ ତଦା ସ୍ଵଯମ୍ ତତଃ ସକଲଚିତ୍ତଜ୍ଞା ଗୌରୀ ତାମ୍ ଆହ ଭାମିନୀମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବାଣଙ୍କର କନ୍ୟା ଉଷା ଏକଦିନ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ସହ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ମନରେ ଗଭୀର ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମିଲା; ସମସ୍ତ ମନ ଜାଣିପାରୁଥିବା ଗୌରୀ ତାହାକୁ କହିଲେ।
ଅଲମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନୁତାପେନ ଭର୍ତ୍ରା ତ୍ଵମ୍ ଅପି ରଂସ୍ଯସେ
‘ଏତେ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ,’ ସେ କହିଲେ, ‘ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏକ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବ।’
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ସା ତଦା ଚକ୍ରେ କଦେତି ମତିମ୍ ଆତ୍ମନଃ କୋ ଵା ଭର୍ତା ମମେତ୍ଯ୍ ଏନାଂ ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହ ପାର୍ଵତୀ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ‘ଏହା କେବେ ହେବ?’ ଓ ‘ମୋର ସ୍ୱାମୀ କିଏ?’ ପୁନି ପାର୍ବତୀ ତାହାକୁ କହିଲେ।
ଵୈଶାଖେ ଶୁକ୍ଲଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ଯୋ ଽଭିଭଵଂ ତଵ କରିଷ୍ଯତି ସ ତେ ଭର୍ତା ରାଜପୁତ୍ରି ଭଵିଷ୍ଯତି
ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ତୁମ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯିଏ ତୁମକୁ ଜିତିବେ, ସେଇ ରାଜକୁମାରୀ, ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।
ତସ୍ଯାଂ ତିଥୌ ପୁମାନ୍ ସ୍ଵପ୍ନେ ଯଥା ଦେଵ୍ଯା ଉଦୀରିତଃ ତଥୈଵାଭିଭଵଂ ଚକ୍ରେ ରାଗଂ ଚକ୍ରେ ଚ ତତ୍ର ସା ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧା ପୁରୁଷମ୍ ଅପଶ୍ଯନ୍ତୀ ତମ୍ ଉତ୍ସୁକା
ଏହି ତିଥିରେ, ଦେବୀ ଯେପରି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ କରିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ପୁରୁଷ ତାକୁ ଜିତିଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମନରେ ଭଲପାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାଗିବା ପରେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
କ୍ଵ ଗତୋ ଽସୀତି ନିର୍ଲଜ୍ଜା ଦ୍ଵିଜାଶ୍ ଚୋକ୍ତଵତୀ ସଖୀମ୍ ବାଣସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଶ୍ ଚିତ୍ରଲେଖା ତୁ ତତ୍ସୁତା
ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ସେ ତାଙ୍କର ସଖୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ‘ସେ କେଉଁଠି ଗଲେ?’ ସେ ସଖୀ ଥିଲେ ବାଣଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଙ୍କର କନ୍ୟା ଚିତ୍ରଲେଖା।
ତସ୍ଯାଃ ସଖ୍ଯ୍ ଅଭଵତ୍ ସା ଚ ପ୍ରାହ କୋ ଽଯଂ ତ୍ଵଯୋଚ୍ଯତେ ଯଦା ଲଜ୍ଜାକୁଲା ନାସ୍ଯ କଥଯାମ୍ ଆସ ସା ସଖୀ
ସେ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ସଖୀ ହେଲେ, ଓ ପଚାରିଲେ, ‘ତୁମେ କାହା ବିଷୟରେ କହୁଛ?’ କିନ୍ତୁ ଉଷା ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସଖୀ ପୁନି ପୁନି ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତଦା ଵିଶ୍ଵାସମ୍ ଆନୀଯ ସର୍ଵମ୍ ଏଵାନ୍ଵଵେଦଯତ୍ ଵିଦିତାଯାଂ ତୁ ତାମ୍ ଆହ ପୁନର୍ ଊଷା ଯଥୋଦିତମ୍ ଦେଵ୍ଯା ତଥୈଵ ତତ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ଯୋ ଽଭ୍ଯୁପାଯଃ କୁରୁଷ୍ଵ ତମ୍
ତାପରେ, ବିଶ୍ୱାସ ଜଣେଇ, ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଲେ; ଏବଂ ବୁଝିବା ପରେ ଉଷା କହିଲେ, ‘ଦେବୀ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେଉଁପରି ତାଙ୍କୁ ପାଇବା ପାଇଁ ଉପାୟ କର।’
ତତଃ ପଟେ ସୁରାନ୍ ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାଂଶ୍ ଚ ପ୍ରଧାନତଃ ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ ଚାଭିଲିଖ୍ଯାସୌ ଚିତ୍ରଲେଖାପ୍ଯ୍ ଅଦର୍ଶଯତ୍
ତାପରେ ଚିତ୍ରଲେଖା ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କର ଚିତ୍ର ପଟରେ ଆଙ୍କି, ଉଷାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ଅପାସ୍ଯ ସା ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଂସ୍ ତଥୋରଗସୁରାସୁରାନ୍ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଦଦୌ ଦୃଷ୍ଟିଂ ତେଷ୍ଵ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣିଷୁ
ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।
କୃଷ୍ଣରାମୌ ଵିଲୋକ୍ଯାସୀତ୍ ସୁଭ୍ରୂର୍ ଲଜ୍ଜାଯତେକ୍ଷଣା ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଦର୍ଶନେ ଵ୍ରୀଡାଦୃଷ୍ଟିଂ ନିନ୍ଯେ ତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁଭ୍ର ଭୃକ୍ତିବଳା କନ୍ୟା ଲଜ୍ଜାରେ ଦୃଷ୍ଟି ନମାଇଲେ; ପରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖି ଲଜ୍ଜାରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦୂରେ ନେଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାନିରୁଦ୍ଧଂ ଚ ତତୋ ଲଜ୍ଜା କ୍ଵାପି ନିରାକୃତା ସୋ ଽଯଂ ସୋ ଽଯଂ ମମେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ତଯା ସା ଯୋଗଗାମିନୀ ଯଯୌ ଦ୍ଵାରଵତୀମ୍ ଊଷାଂ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତତଃ ସଖୀ
ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସାଥିରେ ତାଙ୍କର ଲଜ୍ଜା କେଉଁଠି ହେବାକୁ ଗଲା; ‘ଏହି, ଏହି, ଏହି ମୋର!’ ବୋଲି ଉଷା କହିଲେ। ତାପରେ ଯୋଗବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ସଖୀ ଉଷାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଗଲେ।
ବାଣୋ ଽପି ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଗ୍ରେ ତତଶ୍ ଚାହ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍
ତାପରେ ବାଣ ଶିବଙ୍କ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇ, ତିନି ଆଖିଅଳିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦେଵ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ନିର୍ଵିଣ୍ଣୋ ଽହଂ ଵିନାହଵମ୍ କଚ୍ଚିନ୍ ମମୈଷାଂ ବାହୂନାଂ ସାଫଲ୍ଯକରଣୋ ରଣଃ ଭଵିଷ୍ଯତି ଵିନା ଯୁଦ୍ଧଂ ଭାରାଯ ମମ କିଂ ଭୁଜୈଃ
‘ହେ ଦେବ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ମୋର ହଜାର ବାହୁ ନେଇ ବଡ଼ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି; ମୋର ଏହି ବାହୁଗୁଡ଼ିକୁ କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ ଫଳଦାୟକ କରିପାରିବ କି? ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ମୋ ପାଇଁ ଏହି ବାହୁ ରହିଲେ କଣ ଉପକାର?’
ମଯୂରଧ୍ଵଜଭଙ୍ଗସ୍ ତେ ଯଦା ବାଣ ଭଵିଷ୍ଯତି ପିଶିତାଶିଜନାନନ୍ଦଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ତଦା ରଣମ୍
ତୋର ମୟୂର ଧ୍ୱଜ ଭାଙ୍ଗିଯିବାବେଳେ, ବାଣ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ପିଶାଚମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବୁ।
ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୁଦିତଃ ଶଂଭୁମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତୋ ଗୃହାତ୍ ଭଗ୍ନଂ ଧ୍ଵଜମ୍ ଅଥାଲୋକ୍ଯ ହୃଷ୍ଟୋ ହର୍ଷଂ ପରଂ ଯଯୌ
ତାପରେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଶିର ନମାଇ ଘରୁ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଧ୍ୱଜ ଦେଖି ସେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ କାଲେ ତୁ ଯୋଗଵିଦ୍ଯାବଲେନ ତମ୍ ଅନିରୁଦ୍ଧମ୍ ଅଥାନିନ୍ଯେ ଚିତ୍ରଲେଖା ଵରା ସଖୀ
ଏହି ସମୟରେ ଯୋଗ ଶକ୍ତିର ବଳରେ, ଚିତ୍ରଲେଖା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଖୀ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଆଣିଲେ।
କନ୍ଯାନ୍ତଃପୁରମଧ୍ଯେ ତଂ ରମମାଣଂ ସହୋଷଯା ଵିଜ୍ଞାଯ ରକ୍ଷିଣୋ ଗତ୍ଵା ଶଶଂସୁର୍ ଦୈତ୍ଯଭୂପତେଃ
କନ୍ୟାର ଅନ୍ତଃପୁର ମଧ୍ୟରେ ସେ ଝିଅ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ିଆମାନେ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଵ୍ଯାଦିଷ୍ଟଂ କିଂକରାଣାଂ ତୁ ସୈନ୍ଯଂ ତେନ ମହାତ୍ମନା ଜଘାନ ପରିଘଂ ଲୌହମ୍ ଆଦାଯ ପରଵୀରହା
ତାପରେ ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଶତ୍ରୁମାରିବା ଶୂରବୀର ଲୋହାର ଗଦା ନେଇ କିଙ୍କରମାନେ ଥିବା ସେନାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ହତେଷୁ ତେଷୁ ବାଣୋ ଽପି ରଥସ୍ଥସ୍ ତଦ୍ଵଧୋଦ୍ଯତଃ ଯୁଧ୍ଯମାନୋ ଯଥାଶକ୍ତି ଯଦା ଵୀରେଣ ନିର୍ଜିତଃ
ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାବେଳେ, ବାଣ ମଧ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ଦଢ଼ି ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ।