ତତଃ କଦମ୍ବାତ୍ ସହସା ମଦ୍ଯଧାରାଂ ସ ଲାଙ୍ଗଲୀ ପତନ୍ତୀଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁନଯଃ ପ୍ରଯଯୌ ପରମାଂ ମୁଦମ୍
ତାପରେ କଦମ୍ବ ଗଛରୁ ହଠାତ୍ ମଦର ଧାରା ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ଲାଙ୍ଗଳଧାରୀ ଓ ମୁନିମାନେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ପପୌ ଚ ଗୋପଗୋପୀଭିଃ ସମଵେତୋ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ ଉପଗୀଯମାନୋ ଲଲିତଂ ଗୀତଵାଦ୍ଯଵିଶାରଦୈଃ
ସେ ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ଆନନ୍ଦରେ ମଦ ପିଲେ। ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ପ୍ରବୀଣ ଲୋକମାନେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ଶ୍ରମତୋ ଽତ୍ଯନ୍ତଘର୍ମାମ୍ଭଃକଣିକାମୌକ୍ତିକୋଜ୍ଜ୍ଵଲଃ ଆଗଚ୍ଛ ଯମୁନେ ସ୍ନାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମୀତ୍ଯ୍ ଆହ ଵିହ୍ଵଲଃ
ଅତିକ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ଘର୍ମ ଓ ପାଣିର ତିଆରି ମୁକୁତା ପରି ଦେହରେ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା। ସେ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, 'ଯମୁନେ, ଆସ, ମୁଁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।'
ତସ୍ଯ ଵାଚଂ ନଦୀ ସା ତୁ ମତ୍ତୋକ୍ତାମ୍ ଅଵମନ୍ଯ ଵୈ ନାଜଗାମ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହଲଂ ଜଗ୍ରାହ ଲାଙ୍ଗଲୀ
ନଦୀ ତାଙ୍କର ମଦ ଭରା ଆଜ୍ଞାକୁ ଅବହେଳା କଲା, ଆସିଲା ନାହିଁ। ତେଣୁ ଲାଙ୍ଗଳଧାରୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଲାଙ୍ଗଳ ଧରିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତାଂ ତଟେନୈଵ ଚକର୍ଷ ମଦଵିହ୍ଵଲଃ ପାପେ ନାଯାସି ନାଯାସି ଗମ୍ଯତାମ୍ ଇଚ୍ଛଯାନ୍ଯତଃ
ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ତଟରୁ ଧରି ଟାଣିଲେ ଓ କହିଲେ, 'ପାପିନୀ, ତୁମେ ଆସୁନାହ, ଆସୁନାହ; ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା, ସେଠି ଯାଅ।'
ସା କୃଷ୍ଟା ତେନ ସହସା ମାର୍ଗଂ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ନିମ୍ନଗା ଯତ୍ରାସ୍ତେ ବଲଦେଵୋ ଽସୌ ପ୍ଲାଵଯାମ୍ ଆସ ତଦ୍ ଵନମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ ଟାଣାଯାଇ, ନଦୀ ତାଙ୍କର ପଥ ଛାଡ଼ି, ବଳଦେବ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବାହିତ କଲା।
ଶରୀରିଣୀ ତଥୋପେତ୍ଯ ତ୍ରାସଵିହ୍ଵଲଲୋଚନା ପ୍ରସୀଦେତ୍ଯ୍ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ରାମଂ ମୁଞ୍ଚ ମାଂ ମୁଶଲାଯୁଧ
ଦେହଧାରଣ କରି, ଭୟରେ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ସେ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, 'ଦୟା କର, ମୋତେ ଛାଡ଼, ମୁଶଳଧାରୀ,' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲା।
ସୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଅଵଜାନାସି ମମ ଶୌର୍ଯବଲଂ ଯଦି ସୋ ଽହଂ ତ୍ଵାଂ ହଲପାତେନ ନଯିଷ୍ଯାମି ସହସ୍ରଧା
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯଦି ମୋର ସୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳକୁ ଅବହେଳା କର, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଲାଙ୍ଗଳରେ ଟାଣି ହଜାର ଭାଗ କରିଦେବି।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଯାତିସଂତ୍ରସ୍ତସ୍ ତଯା ନଦ୍ଯା ପ୍ରସାଦିତଃ ଭୂଭାଗେ ପ୍ଲାଵିତେ ତତ୍ର ମୁମୋଚ ଯମୁନାଂ ବଲଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହୋଇ ନଦୀ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲା। ସେଠାରେ ଭୂମି ଜଳରେ ଡୁବିଯିବା ପରେ, ବଳ ଯମୁନାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତତଃ ସ୍ନାତସ୍ଯ ଵୈ କାନ୍ତିର୍ ଆଜଗାମ ମହାଵନେ ଅଵତଂସୋତ୍ପଲଂ ଚାରୁ ଗୃହୀତ୍ଵୈକଂ ଚ କୁଣ୍ଡଲମ୍
ତାପରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ତାଙ୍କର ତେଜ ଫେରିଲା। ସେ ଚୁଲି ପାଇଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଲୋଟସ ଏବଂ ଏକ କୁଣ୍ଡଳ ଧରିଲେ।
ଵରୁଣପ୍ରହିତାଂ ଚାସ୍ମୈ ମାଲାମ୍ ଅମ୍ଲାନପଙ୍କଜାମ୍ ସମୁଦ୍ରାର୍ହେ ତଥା ଵସ୍ତ୍ରେ ନୀଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ ଅଯଚ୍ଛତ
ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ଅମଳିନ ପଦ୍ମର ମାଳା, ସମୁଦ୍ର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନୀଳବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
କୃତାଵତଂସଃ ସ ତଦା ଚାରୁକୁଣ୍ଡଲଭୂଷିତଃ ନୀଲାମ୍ବରଧରଃ ସ୍ରଗ୍ଵୀ ଶୁଶୁଭେ କାନ୍ତିସଂଯୁତଃ
ଏଭଳି ଚୁଲିରେ ପଦ୍ମ, ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡଳ, ନୀଳବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ସେ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ଵିଭୂଷିତୋ ରେମେ ତତ୍ର ରାମସ୍ ତଦା ଵ୍ରଜେ ମାସଦ୍ଵଯେନ ଯାତଶ୍ ଚ ପୁନଃ ସ ମଥୁରାଂ ପୁରୀମ୍
ଏଭଳି ଭୂଷିତ ହୋଇ, ରାମ ବ୍ରଜରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ଦୁଇ ମାସ ପରେ ସେ ପୁଣି ମଥୁରା ନଗରକୁ ଗଲେ।
ରେଵତୀଂ ଚୈଵ ତନଯାଂ ରୈଵତସ୍ଯ ମହୀପତେଃ ଉପଯେମେ ବଲସ୍ ତସ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞାତେ ନିଶଠୋଲ୍ମୁକୌ
ବଳ ରାଇବତ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ରେବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ନିଶଠ ଓ ଉଲ୍ମୁକ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଭୀଷ୍ମକଃ କୁଣ୍ଡିନେ ରାଜା ଵିଦର୍ଭଵିଷଯେ ଽଭଵତ୍ ରୁକ୍ମିଣୀ ତସ୍ଯ ଦୁହିତା ରୁକ୍ମୀ ଚୈଵ ସୁତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
କୁଣ୍ଡିନାରେ ଭୀଷ୍ମକ ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ବିଦର୍ଭ ଦେଶରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁକ୍ମୀ।
ରୁକ୍ମିଣୀଂ ଚକମେ କୃଷ୍ଣଃ ସା ଚ ତଂ ଚାରୁହାସିନୀ ନ ଦଦୌ ଯାଚତେ ଚୈନାଂ ରୁକ୍ମୀ ଦ୍ଵେଷେଣ ଚକ୍ରିଣେ
କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଓ ସେ ମଧୁର ହସରେ ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମୀ ଦ୍ୱେଷରେ, ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଦଦୌ ସ ଶିଶୁପାଲାଯ ଜରାସଂଧପ୍ରଚୋଦିତଃ ଭୀଷ୍ମକୋ ରୁକ୍ମିଣା ସାର୍ଧଂ ରୁକ୍ମିଣୀମ୍ ଉରୁଵିକ୍ରମଃ
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଭୀଷ୍ମକ ରୁକ୍ମୀ ସହିତ ମିଶି, ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଵିଵାହାର୍ଥଂ ତତଃ ସର୍ଵେ ଜରାସଂଧମୁଖା ନୃପାଃ ଭୀଷ୍ମକସ୍ଯ ପୁରଂ ଜଗ୍ମୁଃ ଶିଶୁପାଲଶ୍ ଚ କୁଣ୍ଡିନମ୍
ତାପରେ ବିବାହ ପାଇଁ, ଜରାସନ୍ଧ ଆଦି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ପୁରକୁ ଗଲେ, ଓ ଶିଶୁପାଳ କୁଣ୍ଡିନାକୁ ଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ବଲଭଦ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ ଯଦୁଭିଃ ପରିଵାରିତଃ ପ୍ରଯଯୌ କୁଣ୍ଡିନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵିଵାହଂ ଚୈଦ୍ଯଭୂପତେଃ
କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଘେରି ରହି, ଚେଦିର ରାଜାଙ୍କ ବିବାହ ଦେଖିବାକୁ କୁଣ୍ଡିନପୁରକୁ ଗଲେ।
ଶ୍ଵୋଭାଵିନି ଵିଵାହେ ତୁ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ହୃତଵାନ୍ ହରିଃ ଵିପକ୍ଷଭାଵମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ରାମାଦ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ବନ୍ଧୁଷୁ
ବିବାହର ପୂର୍ବଦିନ, ରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ କରିଥିବା ବେଳେ, ହରି ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ।
ତତଶ୍ ଚ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦନ୍ତଵକ୍ତ୍ରୋ ଵିଦୂରଥଃ ଶିଶୁପାଲୋ ଜରାସଂଧଃ ଶାଲ୍ଵାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ମହୀଭୃତଃ
ତାପରେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ, ମହାଶ୍ରୀମାନ୍ ଦନ୍ତବକ୍ର, ବିଦୂରଥ, ଶିଶୁପାଳ, ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ,
କୁପିତାସ୍ ତେ ହରିଂ ହନ୍ତୁଂ ଚକ୍ରୁର୍ ଉଦ୍ଯୋଗମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ନିର୍ଜିତାଶ୍ ଚ ସମାଗମ୍ଯ ରାମାଦ୍ଯୈର୍ ଯଦୁପୁଂଗଵୈଃ
ସେମାନେ ହରିଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତି କଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଯାଦବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ସେମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
କୁଣ୍ଡିନଂ ନ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ଅହତ୍ଵା ଯୁଧି କେଶଵମ୍ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ରୁକ୍ମୀ ଚ ହନ୍ତୁଂ କୃଷ୍ଣମ୍ ଅଭିଦ୍ରୁତଃ
ରୁକ୍ମୀ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, 'ମୁଁ କେଶବଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରି ନ ଦେଖି, କୁଣ୍ଡିନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ' ବୋଲି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ହତ୍ଵା ବଲଂ ସ ନାଗାଶ୍ଵପତ୍ତିସ୍ଯନ୍ଦନସଂକୁଲମ୍ ନିର୍ଜିତଃ ପାତିତଶ୍ ଚୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଲୀଲଯୈଵ ସ ଚକ୍ରିଣା
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି ଓ ରଥରେ ଭରିଥିବା ସେନାକୁ ହରାଇ, ଚକ୍ରଧାରୀ କୃଷ୍ଣ ଖେଳ କରିବା ପରି ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ।
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ରୁକ୍ମିଣଂ ସମ୍ଯଗ୍ ଉପଯେମେ ସ ରୁକ୍ମିଣୀମ୍ ରାକ୍ଷସେନ ଵିଧାନେନ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ମଧୁସୂଦନଃ
ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପରାଜିତ କରି, ମଧୁସୂଦନ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମଦନାଂଶଃ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ଜହାର ଶମ୍ବରୋ ଯଂ ଵୈ ଯୋ ଜଘାନ ଚ ଶମ୍ବରମ୍
ତାଙ୍କଠାରୁ ମଦନଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ପ୍ରବଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଶମ୍ବର ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ଶମ୍ବରେଣ ହୃତୋ ଵୀରଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ସ କଥଂ ପୁନଃ ଶମ୍ବରଶ୍ ଚ ମହାଵୀର୍ଯଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନେନ କଥଂ ହତଃ
ଶମ୍ବର ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କିପରି ପୁନି ମିଳିଲେ? ଏବଂ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶମ୍ବରକୁ ମାରିଦେଲେ?
ଷଷ୍ଠେ ଽହ୍ନି ଜାତମାତ୍ରେ ତୁ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ସୂତିକାଗୃହାତ୍ ମମୈଷ ହନ୍ତେତି ଦ୍ଵିଜା ହୃତଵାନ୍ କାଲଶମ୍ବରଃ
ଜନ୍ମର ଛଅ ଦିନ ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି, କାଳଶମ୍ବର 'ଏହିଏ ମୋତେ ମାରିବ' ବୋଲି ଭାବି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନକୁ ସୂତିଘରରୁ ଉଠାଇ ନେଲେ।
ନୀତ୍ଵା ଚିକ୍ଷେପ ଚୈଵୈନଂ ଗ୍ରାହୋ ଽଗ୍ରେ ଲଵଣାର୍ଣଵେ କଲ୍ଲୋଲଜନିତାଵର୍ତେ ସୁଘୋରେ ମକରାଲଯେ
ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ଶମ୍ବର ତେଜ ତରଙ୍ଗ ଓ ଭୟଙ୍କର ମକର ରହୁଥିବା ଲୁଣିଆ ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ପତିତଂ ଚୈଵ ତତ୍ରୈକୋ ମତ୍ସ୍ଯୋ ଜଗ୍ରାହ ବାଲକମ୍ ନ ମମାର ଚ ତସ୍ଯାପି ଜଠରାନଲଦୀପିତଃ
ସେଠାରେ ଏକ ମାଛ ତାହାକୁ ଗିଳିଗଲା, କିନ୍ତୁ ମାଛର ଗଭରେ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମରିଲେ ନାହିଁ।