ତଥାପି କଚ୍ଚିଦ୍ ଆତ୍ମୀଯମ୍ ଇହାଗମନସଂଶ୍ରଯମ୍ କରୋତି କୃଷ୍ଣୋ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଭଵତା ଵଚନାମୃତମ୍
'ତଥାପି, କୃଷ୍ଣ କି କେବେ ଏଠି ଆସିବାର କଥା କହିଛନ୍ତି? ଆପଣ ଆମକୁ ତାଙ୍କ ମଧୁର ଅମୃତ ଭରା କଥା କହିବା ଉଚିତ।'
ଦାମୋଦରୋ ଽସୌ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ପୁରସ୍ତ୍ରୀସକ୍ତମାନସଃ ଅପେତପ୍ରୀତିର୍ ଅସ୍ମାସୁ ଦୁର୍ଦର୍ଶଃ ପ୍ରତିଭାତି ନଃ
'ସେ ଦାମୋଦର, ଗୋବିନ୍ଦ, ଯାହାଙ୍କ ମନ ନଗର ଝିଅମାନେ ପାଇଁ ଆକୃଷ୍ଟ, ଆମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ହରାଇଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଲାଗୁଛନ୍ତି।'
ଆମନ୍ତ୍ରିତଃ ସ କୃଷ୍ଣେତି ପୁନର୍ ଦାମୋଦରେତି ଚ ଜହସୁଃ ସୁସ୍ଵରଂ ଗୋପ୍ଯୋ ହରିଣା କୃଷ୍ଟଚେତସଃ
'କୃଷ୍ଣ' ବୋଲି ଏବଂ ପୁନି 'ଦାମୋଦର' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧିତ ହେଲେବେଳେ, ଗୋପୀମାନେ ହରିଙ୍କୁ ମନରେ ରଖି ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ହସିଲେ।
ସଂଦେଶୈଃ ସୌମ୍ଯମଧୁରୈଃ ପ୍ରେମଗର୍ଭୈର୍ ଅଗର୍ଵିତୈଃ ରାମେଣାଶ୍ଵାସିତା ଗୋପ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାତିମଧୁସ୍ଵରୈଃ
ରାମ ମଧୁର, ମୃଦୁ, ସ୍ନେହଭରା ଓ ନମ୍ର ସନ୍ଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଗୋପୀମାନେଂକୁ ଶାନ୍ତି ଦେଲେ, ଏହି ସବୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅତିମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଥିଲା।
ଗୋପୈଶ୍ ଚ ପୂର୍ଵଵଦ୍ ରାମଃ ପରିହାସମନୋହରୈଃ କଥାଶ୍ ଚକାର ପ୍ରେମ୍ଣା ଚ ସହ ତୈର୍ ଵ୍ରଜଭୂମିଷୁ
ଗୋପାମାନେ ସହିତ, ପୂର୍ବବତ୍, ରାମ ହସ୍ୟମୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମିଶି ବ୍ରଜଭୂମିରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କଲେ।
ଵନେ ଵିହରତସ୍ ତସ୍ଯ ସହ ଗୋପୈର୍ ମହାତ୍ମନଃ ମାନୁଷଚ୍ଛଦ୍ମରୂପସ୍ଯ ଶେଷସ୍ଯ ଧରଣୀଭୃତଃ
ସେ ମହାତ୍ମା, ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଧରଣୀଧର, ଶେଷ, ଗୋପାମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ।
ନିଷ୍ପାଦିତୋରୁକାର୍ଯସ୍ଯ କାର୍ଯେଣୈଵାଵତାରିଣଃ ଉପଭୋଗାର୍ଥମ୍ ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ଵରୁଣଃ ପ୍ରାହ ଵାରୁଣୀମ୍
ବଡ଼ କାମ ସଫଳ କରି, କେବଳ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅବତାର ନେଇଥିବା ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ବରୁଣ ବାରୁଣୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଭୀଷ୍ଟାଂ ସର୍ଵଦା ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ମଦିରେ ତ୍ଵଂ ମହୌଜସଃ ଅନନ୍ତସ୍ଯୋପଭୋଗାଯ ତସ୍ଯ ଗଚ୍ଛ ମୁଦେ ଶୁଭେ
'ତୁମେ ସଦା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳି ଅନନ୍ତଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଯାଅ, ଶୁଭେ, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦିଅ।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ଵାରୁଣୀ ତେନ ସଂନିଧାନମ୍ ଅଥାକରୋତ୍ ଵୃନ୍ଦାଵନତଟୋତ୍ପନ୍ନକଦମ୍ବତରୁକୋଟରେ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବାରୁଣୀ ଭୃନ୍ଦାବନ କୂଳରେ ଏକ କଦମ୍ବ ଗଛର ଗୁହାରେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।
ଵିଚରନ୍ ବଲଦେଵୋ ଽପି ମଦିରାଗନ୍ଧମ୍ ଉଦ୍ଧତମ୍ ଆଘ୍ରାଯ ମଦିରାହର୍ଷମ୍ ଅଵାପାଥ ପୁରାତନମ୍
ବଳଦେବ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ ମଦର ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ପୁରୁଣା ମଦ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତତଃ କଦମ୍ବାତ୍ ସହସା ମଦ୍ଯଧାରାଂ ସ ଲାଙ୍ଗଲୀ ପତନ୍ତୀଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁନଯଃ ପ୍ରଯଯୌ ପରମାଂ ମୁଦମ୍
ତାପରେ କଦମ୍ବ ଗଛରୁ ହଠାତ୍ ମଦର ଧାରା ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ଲାଙ୍ଗଳଧାରୀ ଓ ମୁନିମାନେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ପପୌ ଚ ଗୋପଗୋପୀଭିଃ ସମଵେତୋ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ ଉପଗୀଯମାନୋ ଲଲିତଂ ଗୀତଵାଦ୍ଯଵିଶାରଦୈଃ
ସେ ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ଆନନ୍ଦରେ ମଦ ପିଲେ। ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ପ୍ରବୀଣ ଲୋକମାନେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ଶ୍ରମତୋ ଽତ୍ଯନ୍ତଘର୍ମାମ୍ଭଃକଣିକାମୌକ୍ତିକୋଜ୍ଜ୍ଵଲଃ ଆଗଚ୍ଛ ଯମୁନେ ସ୍ନାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମୀତ୍ଯ୍ ଆହ ଵିହ୍ଵଲଃ
ଅତିକ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ଘର୍ମ ଓ ପାଣିର ତିଆରି ମୁକୁତା ପରି ଦେହରେ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା। ସେ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, 'ଯମୁନେ, ଆସ, ମୁଁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।'
ତସ୍ଯ ଵାଚଂ ନଦୀ ସା ତୁ ମତ୍ତୋକ୍ତାମ୍ ଅଵମନ୍ଯ ଵୈ ନାଜଗାମ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହଲଂ ଜଗ୍ରାହ ଲାଙ୍ଗଲୀ
ନଦୀ ତାଙ୍କର ମଦ ଭରା ଆଜ୍ଞାକୁ ଅବହେଳା କଲା, ଆସିଲା ନାହିଁ। ତେଣୁ ଲାଙ୍ଗଳଧାରୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଲାଙ୍ଗଳ ଧରିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତାଂ ତଟେନୈଵ ଚକର୍ଷ ମଦଵିହ୍ଵଲଃ ପାପେ ନାଯାସି ନାଯାସି ଗମ୍ଯତାମ୍ ଇଚ୍ଛଯାନ୍ଯତଃ
ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ତଟରୁ ଧରି ଟାଣିଲେ ଓ କହିଲେ, 'ପାପିନୀ, ତୁମେ ଆସୁନାହ, ଆସୁନାହ; ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା, ସେଠି ଯାଅ।'
ସା କୃଷ୍ଟା ତେନ ସହସା ମାର୍ଗଂ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ନିମ୍ନଗା ଯତ୍ରାସ୍ତେ ବଲଦେଵୋ ଽସୌ ପ୍ଲାଵଯାମ୍ ଆସ ତଦ୍ ଵନମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ ଟାଣାଯାଇ, ନଦୀ ତାଙ୍କର ପଥ ଛାଡ଼ି, ବଳଦେବ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବାହିତ କଲା।
ଶରୀରିଣୀ ତଥୋପେତ୍ଯ ତ୍ରାସଵିହ୍ଵଲଲୋଚନା ପ୍ରସୀଦେତ୍ଯ୍ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ରାମଂ ମୁଞ୍ଚ ମାଂ ମୁଶଲାଯୁଧ
ଦେହଧାରଣ କରି, ଭୟରେ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ସେ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, 'ଦୟା କର, ମୋତେ ଛାଡ଼, ମୁଶଳଧାରୀ,' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲା।
ସୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଅଵଜାନାସି ମମ ଶୌର୍ଯବଲଂ ଯଦି ସୋ ଽହଂ ତ୍ଵାଂ ହଲପାତେନ ନଯିଷ୍ଯାମି ସହସ୍ରଧା
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯଦି ମୋର ସୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳକୁ ଅବହେଳା କର, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଲାଙ୍ଗଳରେ ଟାଣି ହଜାର ଭାଗ କରିଦେବି।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଯାତିସଂତ୍ରସ୍ତସ୍ ତଯା ନଦ୍ଯା ପ୍ରସାଦିତଃ ଭୂଭାଗେ ପ୍ଲାଵିତେ ତତ୍ର ମୁମୋଚ ଯମୁନାଂ ବଲଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହୋଇ ନଦୀ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲା। ସେଠାରେ ଭୂମି ଜଳରେ ଡୁବିଯିବା ପରେ, ବଳ ଯମୁନାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତତଃ ସ୍ନାତସ୍ଯ ଵୈ କାନ୍ତିର୍ ଆଜଗାମ ମହାଵନେ ଅଵତଂସୋତ୍ପଲଂ ଚାରୁ ଗୃହୀତ୍ଵୈକଂ ଚ କୁଣ୍ଡଲମ୍
ତାପରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ତାଙ୍କର ତେଜ ଫେରିଲା। ସେ ଚୁଲି ପାଇଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଲୋଟସ ଏବଂ ଏକ କୁଣ୍ଡଳ ଧରିଲେ।
ଵରୁଣପ୍ରହିତାଂ ଚାସ୍ମୈ ମାଲାମ୍ ଅମ୍ଲାନପଙ୍କଜାମ୍ ସମୁଦ୍ରାର୍ହେ ତଥା ଵସ୍ତ୍ରେ ନୀଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ ଅଯଚ୍ଛତ
ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ଅମଳିନ ପଦ୍ମର ମାଳା, ସମୁଦ୍ର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନୀଳବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
କୃତାଵତଂସଃ ସ ତଦା ଚାରୁକୁଣ୍ଡଲଭୂଷିତଃ ନୀଲାମ୍ବରଧରଃ ସ୍ରଗ୍ଵୀ ଶୁଶୁଭେ କାନ୍ତିସଂଯୁତଃ
ଏଭଳି ଚୁଲିରେ ପଦ୍ମ, ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡଳ, ନୀଳବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ସେ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ଵିଭୂଷିତୋ ରେମେ ତତ୍ର ରାମସ୍ ତଦା ଵ୍ରଜେ ମାସଦ୍ଵଯେନ ଯାତଶ୍ ଚ ପୁନଃ ସ ମଥୁରାଂ ପୁରୀମ୍
ଏଭଳି ଭୂଷିତ ହୋଇ, ରାମ ବ୍ରଜରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ଦୁଇ ମାସ ପରେ ସେ ପୁଣି ମଥୁରା ନଗରକୁ ଗଲେ।
ରେଵତୀଂ ଚୈଵ ତନଯାଂ ରୈଵତସ୍ଯ ମହୀପତେଃ ଉପଯେମେ ବଲସ୍ ତସ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞାତେ ନିଶଠୋଲ୍ମୁକୌ
ବଳ ରାଇବତ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ରେବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ନିଶଠ ଓ ଉଲ୍ମୁକ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଭୀଷ୍ମକଃ କୁଣ୍ଡିନେ ରାଜା ଵିଦର୍ଭଵିଷଯେ ଽଭଵତ୍ ରୁକ୍ମିଣୀ ତସ୍ଯ ଦୁହିତା ରୁକ୍ମୀ ଚୈଵ ସୁତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
କୁଣ୍ଡିନାରେ ଭୀଷ୍ମକ ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ବିଦର୍ଭ ଦେଶରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁକ୍ମୀ।
ରୁକ୍ମିଣୀଂ ଚକମେ କୃଷ୍ଣଃ ସା ଚ ତଂ ଚାରୁହାସିନୀ ନ ଦଦୌ ଯାଚତେ ଚୈନାଂ ରୁକ୍ମୀ ଦ୍ଵେଷେଣ ଚକ୍ରିଣେ
କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଓ ସେ ମଧୁର ହସରେ ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମୀ ଦ୍ୱେଷରେ, ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଦଦୌ ସ ଶିଶୁପାଲାଯ ଜରାସଂଧପ୍ରଚୋଦିତଃ ଭୀଷ୍ମକୋ ରୁକ୍ମିଣା ସାର୍ଧଂ ରୁକ୍ମିଣୀମ୍ ଉରୁଵିକ୍ରମଃ
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଭୀଷ୍ମକ ରୁକ୍ମୀ ସହିତ ମିଶି, ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଵିଵାହାର୍ଥଂ ତତଃ ସର୍ଵେ ଜରାସଂଧମୁଖା ନୃପାଃ ଭୀଷ୍ମକସ୍ଯ ପୁରଂ ଜଗ୍ମୁଃ ଶିଶୁପାଲଶ୍ ଚ କୁଣ୍ଡିନମ୍
ତାପରେ ବିବାହ ପାଇଁ, ଜରାସନ୍ଧ ଆଦି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ପୁରକୁ ଗଲେ, ଓ ଶିଶୁପାଳ କୁଣ୍ଡିନାକୁ ଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ବଲଭଦ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ ଯଦୁଭିଃ ପରିଵାରିତଃ ପ୍ରଯଯୌ କୁଣ୍ଡିନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵିଵାହଂ ଚୈଦ୍ଯଭୂପତେଃ
କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଘେରି ରହି, ଚେଦିର ରାଜାଙ୍କ ବିବାହ ଦେଖିବାକୁ କୁଣ୍ଡିନପୁରକୁ ଗଲେ।
ଶ୍ଵୋଭାଵିନି ଵିଵାହେ ତୁ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ହୃତଵାନ୍ ହରିଃ ଵିପକ୍ଷଭାଵମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ରାମାଦ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ବନ୍ଧୁଷୁ
ବିବାହର ପୂର୍ବଦିନ, ରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ କରିଥିବା ବେଳେ, ହରି ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ।