ତ୍ଵନ୍ମାଯାମୂଢମନସୋ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାଦିକାନ୍ ଅଵାପ୍ଯ ପାପାନ୍ ପଶ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରେତରାଜାନମ୍ ଅନ୍ତରା
ଯେମାନେ ତୁମର ମାୟାରେ ମୁଗ୍ଧ, ସେମାନେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଇତ୍ୟାଦି ଭୋଗି, ପାପ କରନ୍ତି ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଯମରାଜଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।
ତତଃ ପାଶଶତୈର୍ ବଦ୍ଧା ନରକେଷ୍ଵ୍ ଅତିଦାରୁଣମ୍ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ମହଦ୍ ଦୁଃଖଂ ଵିଶ୍ଵରୂପମ୍ ଇଦଂ ତଵ
ତାପରେ, ସେମାନେ ଶତଶଃ ପାଶରେ ବାନ୍ଧାଯାଇ, ନରକରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି—ଏହି ମହାଦୁଃଖ ତୁମର ବିଶ୍ୱରୂପ।
ଅହମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଵିଷଯୀ ମୋହିତସ୍ ତଵ ମାଯଯା ମମତ୍ଵାଗାଧଗର୍ତାନ୍ତେ ଭ୍ରମାମି ପରମେଶ୍ଵର
ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖରେ ଆସକ୍ତ, ତୁମର ମାୟାରେ ମୋହିତ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ମମତାର ଗଭୀର ଗର୍ତ୍ତରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି।
ସୋ ଽହଂ ତ୍ଵାଂ ଶରଣମ୍ ଅପାରମ୍ ଈଶମ୍ ଈଡ୍ଯଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ପରମପଦଂ ଯତୋ ନ କିଂଚିତ୍ ସଂସାରଶ୍ରମପରିତାପତପ୍ତଚେତା ନିର୍ଵିଣ୍ଣେ ପରିଣତଧାମ୍ନି ସାଭିଲାଷଃ
ଏଭଳି ମୁଁ ଅପାର, ପୂଜ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ତୁମକୁ ଶରଣ ନେଇଛି—ଯେଉଁଠି ସଂସାର ଶ୍ରମ କିମ୍ବା ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ମୋ ମନ ଦୁଃଖିତ ଓ ପରମ ପଦ ପାଇବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷୀ।
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ତୁତସ୍ ତଦା ତେନ ମୁଚୁକୁନ୍ଦେନ ଧୀମତା ପ୍ରାହେଶଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମ୍ ଅନାଦିନିଧନୋ ହରିଃ
ଏଭଳି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେବା ପରେ, ଅନାଦି ଓ ଅନ୍ତହୀନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ ହରି କଥା କହିଲେ।
ଯଥାଭିଵାଞ୍ଛିତାଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ଗଚ୍ଛ ନରେଶ୍ଵର ଅଵ୍ଯାହତପରୈଶ୍ଵର୍ଯୋ ମତ୍ପ୍ରସାଦୋପବୃଂହିତଃ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଅ, ମୋର କୃପାରେ ଅବିରୋଧ ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିର ସହିତ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯାନ୍ ମହାଭୋଗାନ୍ ଭଵିଷ୍ଯସି ମହାକୁଲେ ଜାତିସ୍ମରୋ ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଦିବ୍ୟ ମହାସୁଖ ଭୋଗି, ତୁମେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେବ, ମୋର କୃପାରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ରହିବ, ଏବଂ ପରେ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯେଶଂ ଜଗତାମ୍ ଅଚ୍ଯୁତଂ ନୃପଃ ଗୁହାମୁଖାଦ୍ ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତୋ ଦଦୃଶେ ସୋ ଽଲ୍ପକାନ୍ ନରାନ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଅଚ୍ୟୁତ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଗୁହାର ମୁଖରୁ ବାହାରି, କେବଳ କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ କଲିଯୁଗଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତଂ ତପ୍ତୁଂ ତତୋ ନୃପଃ ନରନାରାଯଣସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଯଯୌ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍
ତାପରେ, କଳିଯୁଗ ଆସିଛି ବୋଲି ବୁଝି, ରାଜା ନରନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ଘାତଯିତ୍ଵାରିମ୍ ଉପାଯେନ ହି ତଦ୍ବଲମ୍ ଜଗ୍ରାହ ମଥୁରାମ୍ ଏତ୍ଯ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵସ୍ଯନ୍ଦନୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରି, ମଥୁରାକୁ ଯାଇ, ଅଦ୍ଭୁତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଅଧିକାର କଲେ।
ଆନୀଯ ଚୋଗ୍ରସେନାଯ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ପରାଭିଭଵନିଃଶଙ୍କଂ ବଭୂଵ ଚ ଯଦୋଃ କୁଲମ୍
ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରକାରେ ନେଇ ଦେଲେ; ଏବଂ ଯଦୁବଂଶ ଅପରାଜିତ ଓ ନିର୍ଭୟ ହେଲେ।
ବଲଦେଵୋ ଽପି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ପ୍ରଶାନ୍ତାଖିଲଵିଗ୍ରହଃ ଜ୍ଞାତିଦର୍ଶନସୋତ୍କଣ୍ଠଃ ପ୍ରଯଯୌ ନନ୍ଦଗୋକୁଲମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳରାମ ସମସ୍ତ ବିରୋଧ ଶାନ୍ତ କରି, ନିଜ ପରିବାରକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର ହୋଇ, ନନ୍ଦଗୋକୁଳକୁ ଗଲେ।
ତତୋ ଗୋପାଶ୍ ଚ ଗୋପ୍ଯଶ୍ ଚ ଯଥାପୂର୍ଵମ୍ ଅମିତ୍ରଜିତ୍ ତଥୈଵାଭ୍ଯଵଦତ୍ ପ୍ରେମ୍ଣା ବହୁମାନପୁରଃସରମ୍
ତାପରେ ଗୋପା ଓ ଗୋପୀମାନେ, ପୂର୍ବବତ୍, ଅମିତ୍ରଜିତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନେହ ଓ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ ସମ୍ବୋଧିତ ହେଲେ।
କୈଶ୍ ଚାପି ସଂପରିଷ୍ଵକ୍ତଃ କାଂଶ୍ଚିତ୍ ସ ପରିଷସ୍ଵଜେ ହାସଂ ଚକ୍ରେ ସମଂ କୈଶ୍ଚିଦ୍ ଗୋପଗୋପୀଜନୈସ୍ ତଥା
କେହି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ସେ କେତେକଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଆଉ କେତେକ ଗୋପା ଓ ଗୋପୀମାନେ ସହିତ ହସିଲେ ଓ ମଜା କଲେ।
ପ୍ରିଯାଣ୍ଯ୍ ଅନେକାନ୍ଯ୍ ଅଵଦନ୍ ଗୋପାସ୍ ତତ୍ର ହଲାଯୁଧମ୍ ଗୋପ୍ଯଶ୍ ଚ ପ୍ରେମମୁଦିତାଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ସେର୍ଷ୍ଯମ୍ ଅଥାପରାଃ
ସେଠାରେ ଗୋପାମାନେ ହଳାୟୁଧଙ୍କୁ ଅନେକ ସ୍ନେହଭରା କଥା କହିଲେ, ଗୋପୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ନେହରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କହିଲେ, ଆଉ କିଛି ଇର୍ଷ୍ୟାଭାବରେ କଥା ହେଲେ।
ଗୋପ୍ଯଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ ଅପରା ନାଗରୀଜନଵଲ୍ଲଭଃ କଚ୍ଚିଦ୍ ଆସ୍ତେ ସୁଖଂ କୃଷ୍ଣଶ୍ ଚଲତ୍ପ୍ରେମରସାକୁଲଃ
ଅନ୍ୟ ଗୋପୀମାନେ ପଚାରିଲେ, 'ନଗର ଝିଅମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହୃଦୟ ସ୍ନେହର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ଭରିଛି, ସେ କି ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି କି?'
ଅସ୍ମଚ୍ଚେଷ୍ଟୋପହସନଂ ନ କଚ୍ଚିତ୍ ପୁରଯୋଷିତାମ୍ ସୌଭାଗ୍ଯମାନମ୍ ଅଧିକଂ କରୋତି କ୍ଷଣସୌହୃଦଃ
'କୃଷ୍ଣ କି ଆମର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମଜାକ କରି, ଏହି ଅଳ୍ପ ସମୟର ସାଙ୍ଗତି ଦ୍ୱାରା ନଗର ଝିଅମାନଙ୍କର ଭାଗ୍ୟର ଗର୍ବ ବଢ଼ାଉଛନ୍ତି କି?'
କଚ୍ଚିତ୍ ସ୍ମରତି ନଃ କୃଷ୍ଣୋ ଗୀତାନୁଗମନଂ କୃତମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସୌ ମାତରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସକୃଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆଗମିଷ୍ଯତି
'କୃଷ୍ଣ କି ଆମେ ଗୀତ ଗାଇ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲୁ ବୋଲି ମନେ ପକାନ୍ତି? ସେ କି ଏକଥର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମାଆଁକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ?'
ଅଥଵା କିଂ ତଦାଲାପୈଃ କ୍ରିଯନ୍ତାମ୍ ଅପରାଃ କଥାଃ ଯଦ୍ ଅସ୍ମାଭିର୍ ଵିନା ତେନ ଵିନାସ୍ମାକଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
'କିନ୍ତୁ ଏପରି କଥା କହିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ଆଉ କିଛି କଥା କହିବା ଯାଉ, କାରଣ ଯେପରି ଆମେ ତାଙ୍କ ବିନା ଅଛୁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆମ ବିନା ରହିବେ।'
ପିତା ମାତା ତଥା ଭ୍ରାତା ଭର୍ତା ବନ୍ଧୁଜନଶ୍ ଚ କଃ ନ ତ୍ଯକ୍ତସ୍ ତତ୍କୃତେ ଶ୍ମାଭିର୍ ଅକୃତଜ୍ଞସ୍ ତତୋ ହି ସଃ
'ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଏ ନାହିଁ ତାଙ୍କ ପିତା, ମାଆଁ, ଭାଇ, ସ୍ୱାମୀ, ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି? ସେ କୃତଘ୍ନ, ତେଣୁ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି।'
ତଥାପି କଚ୍ଚିଦ୍ ଆତ୍ମୀଯମ୍ ଇହାଗମନସଂଶ୍ରଯମ୍ କରୋତି କୃଷ୍ଣୋ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଭଵତା ଵଚନାମୃତମ୍
'ତଥାପି, କୃଷ୍ଣ କି କେବେ ଏଠି ଆସିବାର କଥା କହିଛନ୍ତି? ଆପଣ ଆମକୁ ତାଙ୍କ ମଧୁର ଅମୃତ ଭରା କଥା କହିବା ଉଚିତ।'
ଦାମୋଦରୋ ଽସୌ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ପୁରସ୍ତ୍ରୀସକ୍ତମାନସଃ ଅପେତପ୍ରୀତିର୍ ଅସ୍ମାସୁ ଦୁର୍ଦର୍ଶଃ ପ୍ରତିଭାତି ନଃ
'ସେ ଦାମୋଦର, ଗୋବିନ୍ଦ, ଯାହାଙ୍କ ମନ ନଗର ଝିଅମାନେ ପାଇଁ ଆକୃଷ୍ଟ, ଆମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ହରାଇଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଲାଗୁଛନ୍ତି।'
ଆମନ୍ତ୍ରିତଃ ସ କୃଷ୍ଣେତି ପୁନର୍ ଦାମୋଦରେତି ଚ ଜହସୁଃ ସୁସ୍ଵରଂ ଗୋପ୍ଯୋ ହରିଣା କୃଷ୍ଟଚେତସଃ
'କୃଷ୍ଣ' ବୋଲି ଏବଂ ପୁନି 'ଦାମୋଦର' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧିତ ହେଲେବେଳେ, ଗୋପୀମାନେ ହରିଙ୍କୁ ମନରେ ରଖି ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ହସିଲେ।
ସଂଦେଶୈଃ ସୌମ୍ଯମଧୁରୈଃ ପ୍ରେମଗର୍ଭୈର୍ ଅଗର୍ଵିତୈଃ ରାମେଣାଶ୍ଵାସିତା ଗୋପ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାତିମଧୁସ୍ଵରୈଃ
ରାମ ମଧୁର, ମୃଦୁ, ସ୍ନେହଭରା ଓ ନମ୍ର ସନ୍ଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଗୋପୀମାନେଂକୁ ଶାନ୍ତି ଦେଲେ, ଏହି ସବୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅତିମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଥିଲା।
ଗୋପୈଶ୍ ଚ ପୂର୍ଵଵଦ୍ ରାମଃ ପରିହାସମନୋହରୈଃ କଥାଶ୍ ଚକାର ପ୍ରେମ୍ଣା ଚ ସହ ତୈର୍ ଵ୍ରଜଭୂମିଷୁ
ଗୋପାମାନେ ସହିତ, ପୂର୍ବବତ୍, ରାମ ହସ୍ୟମୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମିଶି ବ୍ରଜଭୂମିରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କଲେ।
ଵନେ ଵିହରତସ୍ ତସ୍ଯ ସହ ଗୋପୈର୍ ମହାତ୍ମନଃ ମାନୁଷଚ୍ଛଦ୍ମରୂପସ୍ଯ ଶେଷସ୍ଯ ଧରଣୀଭୃତଃ
ସେ ମହାତ୍ମା, ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଧରଣୀଧର, ଶେଷ, ଗୋପାମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ।
ନିଷ୍ପାଦିତୋରୁକାର୍ଯସ୍ଯ କାର୍ଯେଣୈଵାଵତାରିଣଃ ଉପଭୋଗାର୍ଥମ୍ ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ଵରୁଣଃ ପ୍ରାହ ଵାରୁଣୀମ୍
ବଡ଼ କାମ ସଫଳ କରି, କେବଳ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅବତାର ନେଇଥିବା ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ବରୁଣ ବାରୁଣୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଭୀଷ୍ଟାଂ ସର୍ଵଦା ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ମଦିରେ ତ୍ଵଂ ମହୌଜସଃ ଅନନ୍ତସ୍ଯୋପଭୋଗାଯ ତସ୍ଯ ଗଚ୍ଛ ମୁଦେ ଶୁଭେ
'ତୁମେ ସଦା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳି ଅନନ୍ତଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଯାଅ, ଶୁଭେ, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦିଅ।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ଵାରୁଣୀ ତେନ ସଂନିଧାନମ୍ ଅଥାକରୋତ୍ ଵୃନ୍ଦାଵନତଟୋତ୍ପନ୍ନକଦମ୍ବତରୁକୋଟରେ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବାରୁଣୀ ଭୃନ୍ଦାବନ କୂଳରେ ଏକ କଦମ୍ବ ଗଛର ଗୁହାରେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।
ଵିଚରନ୍ ବଲଦେଵୋ ଽପି ମଦିରାଗନ୍ଧମ୍ ଉଦ୍ଧତମ୍ ଆଘ୍ରାଯ ମଦିରାହର୍ଷମ୍ ଅଵାପାଥ ପୁରାତନମ୍
ବଳଦେବ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ ମଦର ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ପୁରୁଣା ମଦ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।