ପ୍ରୋକ୍ତଶ୍ ଚ ଦେଵୈଃ ସଂସୁପ୍ତଂ ଯସ୍ ତ୍ଵାମ୍ ଉତ୍ଥାପଯିଷ୍ଯତି ଦେହଜେନାଗ୍ନିନା ସଦ୍ଯଃ ସ ତୁ ଭସ୍ମୀଭଵିଷ୍ଯତି
ଦେବତାମାନେ କହିଦେଲେ: 'ଯେଉଁଠି ତୁମକୁ ଘୁମରୁ ଉଠାଇବ, ସେ ତୁମ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିରେ ସାଥିକ୍ଷଣରେ ଛାର ହେଇଯିବ।'
ଏଵଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ସ ତଂ ପାପଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ମଧୁସୂଦନମ୍ କସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ସୋ ଽପ୍ଯ୍ ଆହ ଜାତୋ ଽହଂ ଶଶିନଃ କୁଲେ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ପାପୀକୁ ଜଳାଇଦେଇ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦେଖି, 'ତୁମେ କିଏ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ। ତେଣୁ ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।'
ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ତନଯୋ ଯଦୁଵଂଶସମୁଦ୍ଭଵଃ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୋ ଽପି ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଦ୍ଧଗାର୍ଗ୍ଯଵଚଃ ସ୍ମରନ୍
ମୁଁ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ, ଯଦୁବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହା ଶୁଣି, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ବୃଦ୍ଧ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଇଲେ।
ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯୈନଂ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵେଶ୍ଵରଂ ହରିମ୍ ପ୍ରାହ ଜ୍ଞାତୋ ଭଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅଂଶସ୍ ତ୍ଵଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ସେ ମନେପକାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ହରିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, କହିଲେ, 'ମୁଁ ଜାଣେ, ଆପଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ, ପରମେଶ୍ୱର।'
ପୁରା ଗାର୍ଗ୍ଯେଣ କଥିତମ୍ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିମେ ଯୁଗେ ଦ୍ଵାପରାନ୍ତେ ହରେର୍ ଜନ୍ମ ଯଦୁଵଂଶେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପୂର୍ବେ ଗାର୍ଗ୍ୟ କହିଥିଲେ, ଅଷ୍ଟାବିଂଶତି ଯୁଗରେ, ଦ୍ୱାପର ଶେଷରେ, ହରି ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ସ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନ ସଂଦେହୋ ମର୍ତ୍ଯାନାମ୍ ଉପକାରକୃତ୍ ତଥା ହି ସୁମହତ୍ ତେଜୋ ନାଲଂ ସୋଢୁମ୍ ଅହଂ ତଵ
ଆପଣ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆପଣ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଅପାର ତେଜ ମୁଁ ସହିପାରୁନି।
ତଥା ହି ସୁମହାମ୍ଭୋଦଧ୍ଵନିଧୀରତରଂ ତତଃ ଵାକ୍ଯଂ ତମ୍ ଇତି ହୋଵାଚ ଯୁଷ୍ମତ୍ପାଦସୁଲାଲିତମ୍
ଆପଣଙ୍କ କଥା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଯାହାଙ୍କ ପାଦ ଆପଣ ଶୁଭ କରନ୍ତି, ସେ କହିଲେ।
ଦେଵାସୁରେ ମହାଯୁଦ୍ଧେ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ ଚ ସୁମହାଭଟାଃ ନ ଶେକୁସ୍ ତେ ମହତ୍ ତେଜସ୍ ତତ୍ ତେଜୋ ନ ସହାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଦେବ-ଦାନବ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ, ବଡ଼ ଦାନବମାନେ ଆପଣଙ୍କ ତେଜ ସହିପାରିଲେନି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ତେଜ ସହିପାରୁନି।
ସଂସାରପତିତସ୍ଯୈକୋ ଜନ୍ତୋସ୍ ତ୍ଵଂ ଶରଣଂ ପରମ୍ ସଂପ୍ରସୀଦ ପ୍ରପନ୍ନାର୍ତିହର୍ତା ହର ମମାଶୁଭମ୍
ସଂସାରରେ ପଡ଼ିଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ। ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରନ୍ତୁ, ମୋର ଅଶୁଭ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ତ୍ଵଂ ପଯୋନିଧଯଃ ଶୈଲାଃ ସରିତଶ୍ ଚ ଵନାନି ଚ ମେଦିନୀ ଗଗନଂ ଵାଯୁର୍ ଆପୋ ଽଗ୍ନିସ୍ ତ୍ଵଂ ତଥା ପୁମାନ୍
ଆପଣ ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ, ମାଟି, ଆକାଶ, ବାତାସ, ପାଣି, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ।
ପୁଂସଃ ପରତରଂ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ଜନ୍ମ ଵିକଲ୍ପଵତ୍ ଶବ୍ଦାଦିହୀନମ୍ ଅଜରଂ ଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯଵିଵର୍ଜିତମ୍
ମଣିଷରୁ ଉପରେ ଥିବା ସମସ୍ତକୁ ଆପଣ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି, ଜନ୍ମ ଓ ବିଭିନ୍ନତା ସହିତ, ଶବ୍ଦ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶୂନ୍ୟ, ବୟସ ନାହିଁ, ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ହ୍ରାସ ନାହିଁ।
ତ୍ଵତ୍ତୋ ଽମରାସ୍ ତୁ ପିତରୋ ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵରାକ୍ଷସାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ ଚାପ୍ସରସସ୍ ତ୍ଵତ୍ତୋ ମନୁଷ୍ଯାଃ ପଶଵଃ ଖଗାଃ
ଦେବତା, ପିତୃ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ସିଦ୍ଧ, ଅପ୍ସରା, ମଣିଷ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ — ସମସ୍ତେ ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ସରୀସୃପା ମୃଗାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ଵତ୍ତଶ୍ ଚୈଵ ମହୀରୁହାଃ ଯଚ୍ ଚ ଭୂତଂ ଭଵିଷ୍ଯଦ୍ ଵା କିଂଚିଦ୍ ଅତ୍ର ଚରାଚରେ
ସମସ୍ତ ସରିସୃପ, ପଶୁ, ଏବଂ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ଯାହା ଅଛି କିମ୍ବା ହେବ, ସବୁ ଆପଣଠାରୁ।
ଅମୂର୍ତଂ ମୂର୍ତମ୍ ଅଥଵା ସ୍ଥୂଲଂ ସୂକ୍ଷ୍ମତରଂ ତଥା ତତ୍ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ଜଗତ୍କର୍ତର୍ ନାସ୍ତି କିଂଚିତ୍ ତ୍ଵଯା ଵିନା
ଅରୂପ କିମ୍ବା ରୂପସହିତ, ମୋଟ କିମ୍ବା ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ଆପଣ, ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଆପଣ ବିନା କିଛି ନାହିଁ।
ମଯା ସଂସାରଚକ୍ରେ ଽସ୍ମିନ୍ ଭ୍ରମତା ଭଗଵନ୍ ସଦା ତାପତ୍ରଯାଭିଭୂତେନ ନ ପ୍ରାପ୍ତା ନିର୍ଵୃତିଃ କ୍ଵଚିତ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ମୁଁ ଘୁରୁଛି, ସଦା ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସଠିକ ଶାନ୍ତି କେବେ ପାଇନି।
ଦୁଃଖାନ୍ଯ୍ ଏଵ ସୁଖାନୀତି ମୃଗତୃଷ୍ଣାଜଲାଶଯଃ ମଯା ନାଥ ଗୃହୀତାନି ତାନି ତାପାଯ ମେ ଽଭଵନ୍
ହେ ନାଥ, ମୁଁ ଦୁଃଖକୁ ସୁଖ ଭାବି ଧରିଥିଲି, ମୃଗମରୀଚିକାର ପାଣି ପରି, କିନ୍ତୁ ସେସବୁ ମୋତେ କେବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା।
ରାଜ୍ଯମ୍ ଉର୍ଵୀ ବଲଂ କୋଶୋ ମିତ୍ରପକ୍ଷସ୍ ତଥାତ୍ମଜାଃ ଭାର୍ଯା ଭୃତ୍ଯଜନା ଯେ ଚ ଶବ୍ଦାଦ୍ଯା ଵିଷଯାଃ ପ୍ରଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ରାଜ୍ୟ, ଭୂମି, ଶକ୍ତି, ଧନ, ବନ୍ଧୁ-ମିତ୍ର, ପୁଅ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଦାସ-ଦାସୀ ଏବଂ ଶବ୍ଦାଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗସମୂହ—
ସୁଖବୁଦ୍ଧ୍ଯା ମଯା ସର୍ଵଂ ଗୃହୀତମ୍ ଇଦମ୍ ଅଵ୍ଯଯ ପରିଣାମେ ଚ ଦେଵେଶ ତାପାତ୍ମକମ୍ ଅଭୂନ୍ ମମ
ମୁଁ ଏସବୁକୁ ଅବିନାଶୀ ଓ ସୁଖର ଉତ୍ସ ଭାବି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ, ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଏସବୁ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖର କାରଣ ହେଲା।
ଦେଵଲୋକଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନାଥ ଦେଵଗଣୋ ଽପି ହି ମତ୍ତଃ ସାହାଯ୍ଯକାମୋ ଽଭୂଚ୍ ଛାଶ୍ଵତୀ କୁତ୍ର ନିର୍ଵୃତିଃ
ହେ ନାଥ, ଦେବଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଦେବମାନେ ମୋ ସହଯୋଗ ଚାହିଲେ; ତେବେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି କେଉଁଠି ମିଳିବ?
ତ୍ଵାମ୍ ଅନାରାଧ୍ଯ ଜଗତାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରଭଵାସ୍ପଦମ୍ ଶାଶ୍ଵତୀ ପ୍ରାପ୍ଯତେ କେନ ପରମେଶ୍ଵର ନିର୍ଵୃତିଃ
ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ତୁମକୁ ପୂଜିବା ଛଡ଼ା, କିଏ ଚିରକାଳର ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବ?
ତ୍ଵନ୍ମାଯାମୂଢମନସୋ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାଦିକାନ୍ ଅଵାପ୍ଯ ପାପାନ୍ ପଶ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରେତରାଜାନମ୍ ଅନ୍ତରା
ଯେମାନେ ତୁମର ମାୟାରେ ମୁଗ୍ଧ, ସେମାନେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଇତ୍ୟାଦି ଭୋଗି, ପାପ କରନ୍ତି ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଯମରାଜଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।
ତତଃ ପାଶଶତୈର୍ ବଦ୍ଧା ନରକେଷ୍ଵ୍ ଅତିଦାରୁଣମ୍ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ମହଦ୍ ଦୁଃଖଂ ଵିଶ୍ଵରୂପମ୍ ଇଦଂ ତଵ
ତାପରେ, ସେମାନେ ଶତଶଃ ପାଶରେ ବାନ୍ଧାଯାଇ, ନରକରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି—ଏହି ମହାଦୁଃଖ ତୁମର ବିଶ୍ୱରୂପ।
ଅହମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଵିଷଯୀ ମୋହିତସ୍ ତଵ ମାଯଯା ମମତ୍ଵାଗାଧଗର୍ତାନ୍ତେ ଭ୍ରମାମି ପରମେଶ୍ଵର
ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖରେ ଆସକ୍ତ, ତୁମର ମାୟାରେ ମୋହିତ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ମମତାର ଗଭୀର ଗର୍ତ୍ତରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି।
ସୋ ଽହଂ ତ୍ଵାଂ ଶରଣମ୍ ଅପାରମ୍ ଈଶମ୍ ଈଡ୍ଯଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ପରମପଦଂ ଯତୋ ନ କିଂଚିତ୍ ସଂସାରଶ୍ରମପରିତାପତପ୍ତଚେତା ନିର୍ଵିଣ୍ଣେ ପରିଣତଧାମ୍ନି ସାଭିଲାଷଃ
ଏଭଳି ମୁଁ ଅପାର, ପୂଜ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ତୁମକୁ ଶରଣ ନେଇଛି—ଯେଉଁଠି ସଂସାର ଶ୍ରମ କିମ୍ବା ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ମୋ ମନ ଦୁଃଖିତ ଓ ପରମ ପଦ ପାଇବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷୀ।
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ତୁତସ୍ ତଦା ତେନ ମୁଚୁକୁନ୍ଦେନ ଧୀମତା ପ୍ରାହେଶଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମ୍ ଅନାଦିନିଧନୋ ହରିଃ
ଏଭଳି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେବା ପରେ, ଅନାଦି ଓ ଅନ୍ତହୀନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ ହରି କଥା କହିଲେ।
ଯଥାଭିଵାଞ୍ଛିତାଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ଗଚ୍ଛ ନରେଶ୍ଵର ଅଵ୍ଯାହତପରୈଶ୍ଵର୍ଯୋ ମତ୍ପ୍ରସାଦୋପବୃଂହିତଃ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଅ, ମୋର କୃପାରେ ଅବିରୋଧ ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିର ସହିତ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯାନ୍ ମହାଭୋଗାନ୍ ଭଵିଷ୍ଯସି ମହାକୁଲେ ଜାତିସ୍ମରୋ ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଦିବ୍ୟ ମହାସୁଖ ଭୋଗି, ତୁମେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେବ, ମୋର କୃପାରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ରହିବ, ଏବଂ ପରେ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯେଶଂ ଜଗତାମ୍ ଅଚ୍ଯୁତଂ ନୃପଃ ଗୁହାମୁଖାଦ୍ ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତୋ ଦଦୃଶେ ସୋ ଽଲ୍ପକାନ୍ ନରାନ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଅଚ୍ୟୁତ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଗୁହାର ମୁଖରୁ ବାହାରି, କେବଳ କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ କଲିଯୁଗଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତଂ ତପ୍ତୁଂ ତତୋ ନୃପଃ ନରନାରାଯଣସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଯଯୌ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍
ତାପରେ, କଳିଯୁଗ ଆସିଛି ବୋଲି ବୁଝି, ରାଜା ନରନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ଘାତଯିତ୍ଵାରିମ୍ ଉପାଯେନ ହି ତଦ୍ବଲମ୍ ଜଗ୍ରାହ ମଥୁରାମ୍ ଏତ୍ଯ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵସ୍ଯନ୍ଦନୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରି, ମଥୁରାକୁ ଯାଇ, ଅଦ୍ଭୁତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଅଧିକାର କଲେ।