ତତଃ କୋପସମାଵିଷ୍ଟୋ ଦକ୍ଷିଣାପଥମ୍ ଏତ୍ଯ ସଃ ସୁତମ୍ ଇଚ୍ଛଂସ୍ ତପସ୍ ତେପେ ଯଦୁଚକ୍ରଭଯାଵହମ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ; ପୁଅ ଚାହିଁ, ଯାଦବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଆରାଧଯନ୍ ମହାଦେଵଂ ସୋ ଽଯଶ୍ ଚୂର୍ଣମ୍ ଅଭକ୍ଷଯତ୍ ଦଦୌ ଵରଂ ଚ ତୁଷ୍ଟୋ ଽସୌ ଵର୍ଷେ ଦ୍ଵାଦଶକେ ହରଃ
ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, କେବଳ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଧାନ୍ୟ ଖାଇଲେ; ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପରେ ହରା ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବରା ଦେଲେ।
ସଂଭାଵଯାମ୍ ଆସ ସ ତଂ ଯଵନେଶୋ ହ୍ଯ୍ ଅନାତ୍ମଜମ୍ ତଦ୍ଯୋଷିତ୍ସଂଗମାଚ୍ ଚାସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂଦ୍ ଅଲିସପ୍ରଭଃ
ଯବନମାନଙ୍କର ରାଜା ସେଠିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ନଥିଲା; ସେଠି ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ସହିତ ମିଳନରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲା, ଯିଏ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ତଂ କାଲଯଵନଂ ନାମ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଵେ ଯଵନେଶ୍ଵରଃ ଅଭିଷିଚ୍ଯ ଵନଂ ଯାତୋ ଵଜ୍ରାଗ୍ରକଠିନୋରସମ୍
ଯବନମାନଙ୍କର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦେଶର ରାଜା କରି, ତାଙ୍କର ନାମ 'କାଳଯବନ' ରଖିଲେ; ପରେ, ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ଛାତି ନେଇ ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ ତୁ ଵୀର୍ଯମଦୋନ୍ମତ୍ତଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ବଲିନୋ ନୃପାନ୍ ପପ୍ରଚ୍ଛ ନାରଦଶ୍ ଚାସ୍ମୈ କଥଯାମ୍ ଆସ ଯାଦଵାନ୍
ସେ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; ନାରଦ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଯାଦବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ମ୍ଲେଚ୍ଛକୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରୈଃ ସୋ ଽପି ସଂଵୃତଃ ଗଜାଶ୍ଵରଥସଂପନ୍ନୈଶ୍ ଚକାର ପରମୋଦ୍ଯମମ୍
ସେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ସହିତ ଘିରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ନେଇ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ; ସେ ବଡ଼ ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପ୍ରଯଯୌ ଚାତଵଚ୍ଛିନ୍ନୈଃ ପ୍ରଯାଣୈଃ ସ ଦିନେ ଦିନେ ଯାଦଵାନ୍ ପ୍ରତି ସାମର୍ଷୋ ମୁନଯୋ ମଥୁରାଂ ପୁରୀମ୍
ଦିନକୁ ଦିନ ସେ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଅଟବୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଗେଇ ନେଲେ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାତ୍ରା କଲେ; ମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମଥୁରାକୁ ଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ କ୍ଷପିତଂ ଯାଦଵଂ ବଲମ୍ ଯଵନେନ ସମାଲୋକ୍ଯ ମାଗଧଃ ସଂପ୍ରଯାସ୍ଯତି
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ଯାଦବମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି; ଯବନଙ୍କ ଆଗ୍ରସର ଦେଖି, ମାଗଧ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।
ମାଗଧସ୍ଯ ବଲଂ କ୍ଷୀଣଂ ସ କାଲଯଵନୋ ବଲୀ ହନ୍ତା ତଦ୍ ଇଦମ୍ ଆଯାତଂ ଯଦୂନାଂ ଵ୍ଯସନଂ ଦ୍ଵିଧା
ମାଗଧ ରାଜାଙ୍କର ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି, କାଳଯବନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଏହିପରି ଦୁଇପଟି ଦୁଃଖ ଯାଦବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ ଦୁର୍ଗଂ କରିଷ୍ଯାମି ଯଦୂନାମ୍ ଅତିଦୁର୍ଜଯମ୍ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଽପି ଯତ୍ର ଯୁଧ୍ଯେଯୁଃ କିଂ ପୁନର୍ ଵୃଷ୍ଣିଯାଦଵାଃ
ଏହିଠାରୁ, ମୁଁ ଯାଦବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏମିତି ଏକ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିବି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଜୟ; ସେଠାରେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ, ତେବେ ବୃଷ୍ଣି ଓ ଯାଦବମାନେ କେତେ ଅଧିକ!
ମଯି ମତ୍ତେ ପ୍ରମତ୍ତେ ଵା ସୁପ୍ତେ ପ୍ରଵସିତେ ଽପି ଵା ଯାଦଵାଭିଭଵଂ ଦୁଷ୍ଟା ମା କୁର୍ଵନ୍ ଵୈରିଣୋ ଽଧିକମ୍
ମୁଁ ମତ୍ତ, ଅବଧାନ ନଥିବା, ଶୁଅଥିବା କିମ୍ବା ଦୂରେ ଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାଦବମାନଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ଦମନ କରିନପାରନ୍ତୁ।
ଇତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଯୋଜନାନି ମହୋଦଧିମ୍ ଯଯାଚେ ଦ୍ଵାଦଶ ପୁରୀଂ ଦ୍ଵାରକାଂ ତତ୍ର ନିର୍ମମେ
ଏଭଳି ଭାବି, ଗୋବିନ୍ଦ ମହାସାଗର ପାଖରେ ବାରଟି ଯୋଜନ ଜମି ଚାହିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଦ୍ୱାରକା ନଗରୀ ତିଆରି କଲେ।
ମହୋଦ୍ଯାନାଂ ମହାଵପ୍ରାଂ ତଡାଗଶତଶୋଭିତାମ୍ ପ୍ରାକାରଶତସଂବାଧାମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେଵାମରାଵତୀମ୍
ସେହି ନଗରୀ ବଡ଼ ବଡ଼ ବଗିଚା, ମଜବୁତ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଶତଶତ ପୋଖରୀରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଅନେକ ପ୍ରାକାର ଘେରା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମଥୁରାଵାସିନଂ ଲୋକଂ ତତ୍ରାନୀଯ ଜନାର୍ଦନଃ ଆସନ୍ନେ କାଲଯଵନେ ମଥୁରାଂ ଚ ସ୍ଵଯଂ ଯଯୌ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମଥୁରାର ଲୋକମାନେକୁ ସେଠାକୁ ଆଣିଲେ; କାଳଯବନ ନିକଟରେ ଆସିଥିବା ବେଳେ, ସେ ନିଜେ ମଥୁରାକୁ ଗଲେ।
ବହିର୍ ଆଵାସିତେ ସୈନ୍ଯେ ମଥୁରାଯା ନିରାଯୁଧଃ ନିର୍ଜଗାମ ସ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଦଦର୍ଶ ଯଵନଶ୍ ଚ ତମ୍
ମଥୁରାର ବାହାରେ ସେନା ରହିଥିବାବେଳେ, ଗୋବିନ୍ଦ ନିରାୟୁଧ ହୋଇ ବାହାରିଲେ; ଯବନ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଂ ତଂ ବାହୁପ୍ରହରଣୋ ନୃପଃ ଅନୁଯାତୋ ମହାଯୋଗିଚେତୋଭିଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନ ଯଃ
ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ରାଜା ଦୁଇହାତ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଧାଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାଯୋଗୀ ଚିତ୍ତ ଥିବା ତାଙ୍କୁ କେହି ପାଇପାରିନଥିଲେ।
ତେନାନୁଯାତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାଗୁହାମ୍ ଯତ୍ର ଶେତେ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୋ ନରେଶ୍ଵରଃ
ସେ ଯବନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି, କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସେଇ ବଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଘୁମେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ସୋ ଽପି ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଯଵନୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶଯ୍ଯାଗତଂ ନରମ୍ ପାଦେନ ତାଡଯାମ୍ ଆସ କୃଷ୍ଣଂ ମତ୍ଵା ସ ଦୁର୍ମତିଃ
ସେ ଯବନ ମଧ୍ୟ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶଯ୍ୟାରେ ଏକ ମଣିଷକୁ ଘୁମେ ଦେଖି, ତାକୁ କୃଷ୍ଣ ଭାବି, ଦୁଷ୍ଟ ମନେ ତାଙ୍କୁ ପାଦରେ ମାରିଦେଲା।
ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରଶ୍ ଚ ତେନାସୌ ଜଜ୍ଵାଲ ଯଵନୋ ଽଗ୍ନିନା ତତ୍କ୍ରୋଧଜେନ ମୁନଯୋ ଭସ୍ମୀଭୂତଶ୍ ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିବା ସହିତ, ଯବନ ରୋଷର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଉଠିଲେ, ଏବଂ ସେଠାଣି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ଆସ୍ତିକ ଛାର ହେଇଗଲେ।
ସ ହି ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ଗତ୍ଵା ଜିତ୍ଵା ମହାସୁରାନ୍ ନିଦ୍ରାର୍ତଃ ସୁମହାକାଲଂ ନିଦ୍ରାଂ ଵଵ୍ରେ ଵରଂ ସୁରାନ୍
ସେ ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇ, ବଡ଼ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଜିତି, ଘୁମ ଭାରରେ ଦୀର୍ଘ ଘୁମ ପାଇଁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଲେ।
ପ୍ରୋକ୍ତଶ୍ ଚ ଦେଵୈଃ ସଂସୁପ୍ତଂ ଯସ୍ ତ୍ଵାମ୍ ଉତ୍ଥାପଯିଷ୍ଯତି ଦେହଜେନାଗ୍ନିନା ସଦ୍ଯଃ ସ ତୁ ଭସ୍ମୀଭଵିଷ୍ଯତି
ଦେବତାମାନେ କହିଦେଲେ: 'ଯେଉଁଠି ତୁମକୁ ଘୁମରୁ ଉଠାଇବ, ସେ ତୁମ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିରେ ସାଥିକ୍ଷଣରେ ଛାର ହେଇଯିବ।'
ଏଵଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ସ ତଂ ପାପଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ମଧୁସୂଦନମ୍ କସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ସୋ ଽପ୍ଯ୍ ଆହ ଜାତୋ ଽହଂ ଶଶିନଃ କୁଲେ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ପାପୀକୁ ଜଳାଇଦେଇ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦେଖି, 'ତୁମେ କିଏ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ। ତେଣୁ ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।'
ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ତନଯୋ ଯଦୁଵଂଶସମୁଦ୍ଭଵଃ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୋ ଽପି ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଦ୍ଧଗାର୍ଗ୍ଯଵଚଃ ସ୍ମରନ୍
ମୁଁ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ, ଯଦୁବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହା ଶୁଣି, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ବୃଦ୍ଧ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଇଲେ।
ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯୈନଂ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵେଶ୍ଵରଂ ହରିମ୍ ପ୍ରାହ ଜ୍ଞାତୋ ଭଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅଂଶସ୍ ତ୍ଵଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ସେ ମନେପକାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ହରିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, କହିଲେ, 'ମୁଁ ଜାଣେ, ଆପଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ, ପରମେଶ୍ୱର।'
ପୁରା ଗାର୍ଗ୍ଯେଣ କଥିତମ୍ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିମେ ଯୁଗେ ଦ୍ଵାପରାନ୍ତେ ହରେର୍ ଜନ୍ମ ଯଦୁଵଂଶେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପୂର୍ବେ ଗାର୍ଗ୍ୟ କହିଥିଲେ, ଅଷ୍ଟାବିଂଶତି ଯୁଗରେ, ଦ୍ୱାପର ଶେଷରେ, ହରି ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ସ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନ ସଂଦେହୋ ମର୍ତ୍ଯାନାମ୍ ଉପକାରକୃତ୍ ତଥା ହି ସୁମହତ୍ ତେଜୋ ନାଲଂ ସୋଢୁମ୍ ଅହଂ ତଵ
ଆପଣ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆପଣ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଅପାର ତେଜ ମୁଁ ସହିପାରୁନି।
ତଥା ହି ସୁମହାମ୍ଭୋଦଧ୍ଵନିଧୀରତରଂ ତତଃ ଵାକ୍ଯଂ ତମ୍ ଇତି ହୋଵାଚ ଯୁଷ୍ମତ୍ପାଦସୁଲାଲିତମ୍
ଆପଣଙ୍କ କଥା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଯାହାଙ୍କ ପାଦ ଆପଣ ଶୁଭ କରନ୍ତି, ସେ କହିଲେ।
ଦେଵାସୁରେ ମହାଯୁଦ୍ଧେ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ ଚ ସୁମହାଭଟାଃ ନ ଶେକୁସ୍ ତେ ମହତ୍ ତେଜସ୍ ତତ୍ ତେଜୋ ନ ସହାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଦେବ-ଦାନବ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ, ବଡ଼ ଦାନବମାନେ ଆପଣଙ୍କ ତେଜ ସହିପାରିଲେନି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ତେଜ ସହିପାରୁନି।
ସଂସାରପତିତସ୍ଯୈକୋ ଜନ୍ତୋସ୍ ତ୍ଵଂ ଶରଣଂ ପରମ୍ ସଂପ୍ରସୀଦ ପ୍ରପନ୍ନାର୍ତିହର୍ତା ହର ମମାଶୁଭମ୍
ସଂସାରରେ ପଡ଼ିଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ। ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରନ୍ତୁ, ମୋର ଅଶୁଭ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ତ୍ଵଂ ପଯୋନିଧଯଃ ଶୈଲାଃ ସରିତଶ୍ ଚ ଵନାନି ଚ ମେଦିନୀ ଗଗନଂ ଵାଯୁର୍ ଆପୋ ଽଗ୍ନିସ୍ ତ୍ଵଂ ତଥା ପୁମାନ୍
ଆପଣ ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ, ମାଟି, ଆକାଶ, ବାତାସ, ପାଣି, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ।