ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆଜଗାମାଥ ଜରାସଂଧୋ ବଲାନ୍ଵିତଃ ଜିତଶ୍ ଚ ରାମକୃଷ୍ଣାଭ୍ଯାମ୍ ଅପକୃତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପୁଣିଥରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଜରାସନ୍ଧ ଆସିଲେ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ହରାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ।
ଦଶ ଚାଷ୍ଟୌ ଚ ସଂଗ୍ରାମାନ୍ ଏଵମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଦୁର୍ମଦଃ ଯଦୁଭିର୍ ମାଗଧୋ ରାଜା ଚକ୍ରେ କୃଷ୍ଣପୁରୋଗମୈଃ
ମାଗଧ ରାଜା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଏଠରେ ଅଠାରଟି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ସର୍ଵେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ଚ ଯୁଦ୍ଧେଷୁ ଯଦୁଭିଃ ସ ପରାଜିତଃ ଅପକ୍ରାନ୍ତୋ ଜରାସଂଧଃ ସ୍ଵଲ୍ପସୈନ୍ଯୈର୍ ବଲାଧିକଃ
ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଯାଦବମାନେ ଦ୍ୱାରା ହାରିଗଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜରାସନ୍ଧ କେବଳ କିଛି ସେନା ସହିତ ପଳାଇଗଲେ ।
ତଦ୍ ବଲଂ ଯାଦଵାନାଂ ଵୈ ରକ୍ଷିତଂ ଯଦ୍ ଅନେକଶଃ ତତ୍ ତୁ ସଂନିଧିମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅଂଶସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣଃ
ଯାଦବମାନେଙ୍କର ଏହି ଶକ୍ତି, ପୁନିପୁନି ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲା, ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଓ ମହିମା ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି, ଯିଏ ଚକ୍ରଧାରୀ ।
ମନୁଷ୍ଯଧର୍ମଶୀଲସ୍ଯ ଲୀଲା ସା ଜଗତଃ ପତେଃ ଅସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଅନେକରୂପାଣି ଯଦ୍ ଅରାତିଷୁ ମୁଞ୍ଚତି
ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଲୀଳା, ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟର ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡନ୍ତି ।
ମନସୈଵ ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିସଂହାରଂ ତୁ କରୋତି ଯଃ ତସ୍ଯାରିପକ୍ଷକ୍ଷପଣେ କିଯାନ୍ ଉଦ୍ଯମଵିସ୍ତରଃ
ଯିଏ ମନରେ ଭାବି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ କେତେ ଚେଷ୍ଟା ଦରକାର?
ତଥାପି ଚ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଧର୍ମସ୍ ତଦନୁଵର୍ତନମ୍ କୁର୍ଵନ୍ ବଲଵତା ସଂଧିଂ ହୀନୈର୍ ଯୁଦ୍ଧଂ କରୋତ୍ଯ୍ ଅସୌ
ତଥାପି, ମନୁଷ୍ୟମାନେଙ୍କ ଧର୍ମ ଅନୁସରି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି ।
ସାମ ଚୋପପ୍ରଦାନଂ ଚ ତଥା ଭେଦଂ ଚ ଦର୍ଶଯନ୍ କରୋତି ଦଣ୍ଡପାତଂ ଚ କ୍ଵଚିଦ୍ ଏଵ ପଲାଯନମ୍
ସେ ସାମ, ଉପହାର, ଭେଦ ଦେଖାନ୍ତି ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିବା ସହିତ କେବେ କେବେ ପଳାଇଯିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାଲନ୍ତି ।
ମନୁଷ୍ଯଦେହିନାଂ ଚେଷ୍ଟାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅନୁଵର୍ତତେ ଲୀଲା ଜଗତ୍ପତେସ୍ ତସ୍ଯ ଚ୍ଛନ୍ଦତଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତତେ
ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଏଭଳି ଚାଲିଥାଏ; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଲୀଳା ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଘଟେ।
ଗାର୍ଗ୍ଯଂ ଗୋଷ୍ଠେ ଦ୍ଵିଜୋ ଶ୍ଯାଲଃ ଷଣ୍ଢ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵାନ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ଯଦୂନାଂ ସଂନିଧୌ ସର୍ଵେ ଜହସୁର୍ ଯାଦଵାସ୍ ତଦା
ଗୋପାଳ ଗ୍ରାମରେ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ୟାଳ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କୁ 'ନପୁଂସକ' ବୋଲି କହିଲେ; ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ସେଥିରେ ହସିଲେ।
ତତଃ କୋପସମାଵିଷ୍ଟୋ ଦକ୍ଷିଣାପଥମ୍ ଏତ୍ଯ ସଃ ସୁତମ୍ ଇଚ୍ଛଂସ୍ ତପସ୍ ତେପେ ଯଦୁଚକ୍ରଭଯାଵହମ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ; ପୁଅ ଚାହିଁ, ଯାଦବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଆରାଧଯନ୍ ମହାଦେଵଂ ସୋ ଽଯଶ୍ ଚୂର୍ଣମ୍ ଅଭକ୍ଷଯତ୍ ଦଦୌ ଵରଂ ଚ ତୁଷ୍ଟୋ ଽସୌ ଵର୍ଷେ ଦ୍ଵାଦଶକେ ହରଃ
ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, କେବଳ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଧାନ୍ୟ ଖାଇଲେ; ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପରେ ହରା ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବରା ଦେଲେ।
ସଂଭାଵଯାମ୍ ଆସ ସ ତଂ ଯଵନେଶୋ ହ୍ଯ୍ ଅନାତ୍ମଜମ୍ ତଦ୍ଯୋଷିତ୍ସଂଗମାଚ୍ ଚାସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂଦ୍ ଅଲିସପ୍ରଭଃ
ଯବନମାନଙ୍କର ରାଜା ସେଠିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ନଥିଲା; ସେଠି ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ସହିତ ମିଳନରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲା, ଯିଏ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ତଂ କାଲଯଵନଂ ନାମ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଵେ ଯଵନେଶ୍ଵରଃ ଅଭିଷିଚ୍ଯ ଵନଂ ଯାତୋ ଵଜ୍ରାଗ୍ରକଠିନୋରସମ୍
ଯବନମାନଙ୍କର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦେଶର ରାଜା କରି, ତାଙ୍କର ନାମ 'କାଳଯବନ' ରଖିଲେ; ପରେ, ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ଛାତି ନେଇ ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ ତୁ ଵୀର୍ଯମଦୋନ୍ମତ୍ତଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ବଲିନୋ ନୃପାନ୍ ପପ୍ରଚ୍ଛ ନାରଦଶ୍ ଚାସ୍ମୈ କଥଯାମ୍ ଆସ ଯାଦଵାନ୍
ସେ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; ନାରଦ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଯାଦବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ମ୍ଲେଚ୍ଛକୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରୈଃ ସୋ ଽପି ସଂଵୃତଃ ଗଜାଶ୍ଵରଥସଂପନ୍ନୈଶ୍ ଚକାର ପରମୋଦ୍ଯମମ୍
ସେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ସହିତ ଘିରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ନେଇ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ; ସେ ବଡ଼ ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପ୍ରଯଯୌ ଚାତଵଚ୍ଛିନ୍ନୈଃ ପ୍ରଯାଣୈଃ ସ ଦିନେ ଦିନେ ଯାଦଵାନ୍ ପ୍ରତି ସାମର୍ଷୋ ମୁନଯୋ ମଥୁରାଂ ପୁରୀମ୍
ଦିନକୁ ଦିନ ସେ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଅଟବୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଗେଇ ନେଲେ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାତ୍ରା କଲେ; ମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମଥୁରାକୁ ଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ କ୍ଷପିତଂ ଯାଦଵଂ ବଲମ୍ ଯଵନେନ ସମାଲୋକ୍ଯ ମାଗଧଃ ସଂପ୍ରଯାସ୍ଯତି
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ଯାଦବମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି; ଯବନଙ୍କ ଆଗ୍ରସର ଦେଖି, ମାଗଧ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।
ମାଗଧସ୍ଯ ବଲଂ କ୍ଷୀଣଂ ସ କାଲଯଵନୋ ବଲୀ ହନ୍ତା ତଦ୍ ଇଦମ୍ ଆଯାତଂ ଯଦୂନାଂ ଵ୍ଯସନଂ ଦ୍ଵିଧା
ମାଗଧ ରାଜାଙ୍କର ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି, କାଳଯବନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଏହିପରି ଦୁଇପଟି ଦୁଃଖ ଯାଦବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ ଦୁର୍ଗଂ କରିଷ୍ଯାମି ଯଦୂନାମ୍ ଅତିଦୁର୍ଜଯମ୍ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଽପି ଯତ୍ର ଯୁଧ୍ଯେଯୁଃ କିଂ ପୁନର୍ ଵୃଷ୍ଣିଯାଦଵାଃ
ଏହିଠାରୁ, ମୁଁ ଯାଦବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏମିତି ଏକ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିବି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଜୟ; ସେଠାରେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ, ତେବେ ବୃଷ୍ଣି ଓ ଯାଦବମାନେ କେତେ ଅଧିକ!
ମଯି ମତ୍ତେ ପ୍ରମତ୍ତେ ଵା ସୁପ୍ତେ ପ୍ରଵସିତେ ଽପି ଵା ଯାଦଵାଭିଭଵଂ ଦୁଷ୍ଟା ମା କୁର୍ଵନ୍ ଵୈରିଣୋ ଽଧିକମ୍
ମୁଁ ମତ୍ତ, ଅବଧାନ ନଥିବା, ଶୁଅଥିବା କିମ୍ବା ଦୂରେ ଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାଦବମାନଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ଦମନ କରିନପାରନ୍ତୁ।
ଇତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଯୋଜନାନି ମହୋଦଧିମ୍ ଯଯାଚେ ଦ୍ଵାଦଶ ପୁରୀଂ ଦ୍ଵାରକାଂ ତତ୍ର ନିର୍ମମେ
ଏଭଳି ଭାବି, ଗୋବିନ୍ଦ ମହାସାଗର ପାଖରେ ବାରଟି ଯୋଜନ ଜମି ଚାହିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଦ୍ୱାରକା ନଗରୀ ତିଆରି କଲେ।
ମହୋଦ୍ଯାନାଂ ମହାଵପ୍ରାଂ ତଡାଗଶତଶୋଭିତାମ୍ ପ୍ରାକାରଶତସଂବାଧାମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେଵାମରାଵତୀମ୍
ସେହି ନଗରୀ ବଡ଼ ବଡ଼ ବଗିଚା, ମଜବୁତ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଶତଶତ ପୋଖରୀରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଅନେକ ପ୍ରାକାର ଘେରା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମଥୁରାଵାସିନଂ ଲୋକଂ ତତ୍ରାନୀଯ ଜନାର୍ଦନଃ ଆସନ୍ନେ କାଲଯଵନେ ମଥୁରାଂ ଚ ସ୍ଵଯଂ ଯଯୌ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମଥୁରାର ଲୋକମାନେକୁ ସେଠାକୁ ଆଣିଲେ; କାଳଯବନ ନିକଟରେ ଆସିଥିବା ବେଳେ, ସେ ନିଜେ ମଥୁରାକୁ ଗଲେ।
ବହିର୍ ଆଵାସିତେ ସୈନ୍ଯେ ମଥୁରାଯା ନିରାଯୁଧଃ ନିର୍ଜଗାମ ସ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଦଦର୍ଶ ଯଵନଶ୍ ଚ ତମ୍
ମଥୁରାର ବାହାରେ ସେନା ରହିଥିବାବେଳେ, ଗୋବିନ୍ଦ ନିରାୟୁଧ ହୋଇ ବାହାରିଲେ; ଯବନ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଂ ତଂ ବାହୁପ୍ରହରଣୋ ନୃପଃ ଅନୁଯାତୋ ମହାଯୋଗିଚେତୋଭିଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନ ଯଃ
ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ରାଜା ଦୁଇହାତ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଧାଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାଯୋଗୀ ଚିତ୍ତ ଥିବା ତାଙ୍କୁ କେହି ପାଇପାରିନଥିଲେ।
ତେନାନୁଯାତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାଗୁହାମ୍ ଯତ୍ର ଶେତେ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୋ ନରେଶ୍ଵରଃ
ସେ ଯବନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି, କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସେଇ ବଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଘୁମେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ସୋ ଽପି ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଯଵନୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶଯ୍ଯାଗତଂ ନରମ୍ ପାଦେନ ତାଡଯାମ୍ ଆସ କୃଷ୍ଣଂ ମତ୍ଵା ସ ଦୁର୍ମତିଃ
ସେ ଯବନ ମଧ୍ୟ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶଯ୍ୟାରେ ଏକ ମଣିଷକୁ ଘୁମେ ଦେଖି, ତାକୁ କୃଷ୍ଣ ଭାବି, ଦୁଷ୍ଟ ମନେ ତାଙ୍କୁ ପାଦରେ ମାରିଦେଲା।
ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରଶ୍ ଚ ତେନାସୌ ଜଜ୍ଵାଲ ଯଵନୋ ଽଗ୍ନିନା ତତ୍କ୍ରୋଧଜେନ ମୁନଯୋ ଭସ୍ମୀଭୂତଶ୍ ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିବା ସହିତ, ଯବନ ରୋଷର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଉଠିଲେ, ଏବଂ ସେଠାଣି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ଆସ୍ତିକ ଛାର ହେଇଗଲେ।
ସ ହି ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ଗତ୍ଵା ଜିତ୍ଵା ମହାସୁରାନ୍ ନିଦ୍ରାର୍ତଃ ସୁମହାକାଲଂ ନିଦ୍ରାଂ ଵଵ୍ରେ ଵରଂ ସୁରାନ୍
ସେ ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇ, ବଡ଼ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଜିତି, ଘୁମ ଭାରରେ ଦୀର୍ଘ ଘୁମ ପାଇଁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଲେ।