ମଥୁରାଂ ଚ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତାଵ୍ ଉଗ୍ରସେନେନ ପାଲିତାମ୍ ପ୍ରହୃଷ୍ଟପୁରୁଷସ୍ତ୍ରୀକାଵ୍ ଉଭୌ ରାମଜନାର୍ଦନୌ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଶାସନରେ ଥିବା ମଥୁରାକୁ ପୁଣିଥରେ ଫେରିଲେ ଦୁଇଜଣ ଭାଇ ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦନ, ସେମାନେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖୁସିରେ ରହିଲେ ।
ଜରାସଂଧସୁତେ କଂସ ଉପଯେମେ ମହାବଲଃ ଅସ୍ତିଃ ପ୍ରାପ୍ତିଶ୍ ଚ ଭୋ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଯୋର୍ ଭର୍ତୃହଣଂ ହରିମ୍
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସ, ଯିଏ ଅତି ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ଅସ୍ତି ଓ ପ୍ରାପ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ହରି ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ।
ମହାବଲପରୀଵାରୋ ମାଗଧାଧିପତିର୍ ବଲୀ ହନ୍ତୁମ୍ ଅଭ୍ଯାଯଯୌ କୋପାଜ୍ ଜରାସଂଧଃ ସଯାଦଵମ୍
ମାଗଧ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ, ଅନେକ ପ୍ରବଳ ସେନା ସହିତ ଏବଂ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ, କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆସିଲେ ।
ଉପେତ୍ଯ ମଥୁରାଂ ସୋ ଽଥ ରୁରୋଧ ମଗଧେଶ୍ଵରଃ ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭିଃ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିଭିର୍ ଵୃତଃ
ମଗଧର ରାଜା ମଥୁରାକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାହାକୁ ଘେରି ରଖିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସେନାର ଏକୋଣିଶି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସହିତ ଆସିଥିଲେ ।
ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯାଲ୍ପପରୀଵାରାଵ୍ ଉଭୌ ରାମଜନାର୍ଦନୌ ଯୁଯୁଧାତେ ସମଂ ତସ୍ଯ ବଲିନୌ ବଲିସୈନିକୈଃ
ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦନ, ଅତି କମ୍ ସାଥୀ ସହିତ ବାହାରି ଆସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରବଳ ସେନାମାନେ ସହିତ ସମାନ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ତତୋ ବଲଶ୍ ଚ କୃଷ୍ଣଶ୍ ଚ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ମହାବଲଃ ଆଯୁଧାନାଂ ପୁରାଣାନାମ୍ ଆଦାନେ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ, ହେ ମହାମୁନିମାନେ, ପୁରୁଣା ଅସ୍ତ୍ର ଆଣିବାକୁ ମନେ ଧରିଲେ ।
ଅନନ୍ତରଂ ଚକ୍ରଶାର୍ଙ୍ଗେ ତୂଣୌ ଚାପ୍ଯ୍ ଅକ୍ଷଯୌ ଶରୈଃ ଆକାଶାଦ୍ ଆଗତୌ ଵୀରୌ ତଦା କୌମୋଦକୀ ଗଦା
ସେହି ସମୟରେ ଚକ୍ର, ଶାରଙ୍ଗଧନୁଷ, ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ଓ କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଆକାଶରୁ ଏହି ବୀରମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା ।
ହଲଂ ଚ ବଲଭଦ୍ରସ୍ଯ ଗଗନାଦ୍ ଆଗମତ୍ କରମ୍ ବଲସ୍ଯାଭିମତଂ ଵିପ୍ରାଃ ସୁନନ୍ଦଂ ମୁଶଲଂ ତଥା
ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ହଳ ଆକାଶରୁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ପଡିଲା, ଏବଂ ବଳଙ୍କ ଇଛାନୁସାରେ ସୁନନ୍ଦ ମୁଶଳ ମଧ୍ୟ ଆସିଲା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ପରାଜିତ୍ଯ ସ୍ଵସୈନ୍ଯଂ ମଗଧାଧିପମ୍ ପୁରୀଂ ଵିଵିଶତୁର୍ ଵୀରାଵ୍ ଉଭୌ ରାମଜନାର୍ଦନୌ
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଗଧ ରାଜାଙ୍କ ସେନାକୁ ହରାଇ, ଦୁଇଜଣ ବୀର ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦନ ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ଜିତେ ତସ୍ମିନ୍ ସୁଦୁର୍ଵୃତ୍ତେ ଜରାସଂଧେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଜୀଵମାନେ ଗତେ ତତ୍ର କୃଷ୍ଣୋ ମେନେ ନ ତଂ ଜିତମ୍
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଜରାସନ୍ଧ ହାରିଗଲାବେଳେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଜୀବିତ ଓ ଚାଲିଯିବାରୁ ଜିତା ଭାବିଲେ ନାହିଁ ।
ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆଜଗାମାଥ ଜରାସଂଧୋ ବଲାନ୍ଵିତଃ ଜିତଶ୍ ଚ ରାମକୃଷ୍ଣାଭ୍ଯାମ୍ ଅପକୃତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପୁଣିଥରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଜରାସନ୍ଧ ଆସିଲେ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ହରାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ।
ଦଶ ଚାଷ୍ଟୌ ଚ ସଂଗ୍ରାମାନ୍ ଏଵମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଦୁର୍ମଦଃ ଯଦୁଭିର୍ ମାଗଧୋ ରାଜା ଚକ୍ରେ କୃଷ୍ଣପୁରୋଗମୈଃ
ମାଗଧ ରାଜା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଏଠରେ ଅଠାରଟି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ସର୍ଵେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ଚ ଯୁଦ୍ଧେଷୁ ଯଦୁଭିଃ ସ ପରାଜିତଃ ଅପକ୍ରାନ୍ତୋ ଜରାସଂଧଃ ସ୍ଵଲ୍ପସୈନ୍ଯୈର୍ ବଲାଧିକଃ
ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଯାଦବମାନେ ଦ୍ୱାରା ହାରିଗଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜରାସନ୍ଧ କେବଳ କିଛି ସେନା ସହିତ ପଳାଇଗଲେ ।
ତଦ୍ ବଲଂ ଯାଦଵାନାଂ ଵୈ ରକ୍ଷିତଂ ଯଦ୍ ଅନେକଶଃ ତତ୍ ତୁ ସଂନିଧିମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅଂଶସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣଃ
ଯାଦବମାନେଙ୍କର ଏହି ଶକ୍ତି, ପୁନିପୁନି ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲା, ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଓ ମହିମା ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି, ଯିଏ ଚକ୍ରଧାରୀ ।
ମନୁଷ୍ଯଧର୍ମଶୀଲସ୍ଯ ଲୀଲା ସା ଜଗତଃ ପତେଃ ଅସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଅନେକରୂପାଣି ଯଦ୍ ଅରାତିଷୁ ମୁଞ୍ଚତି
ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଲୀଳା, ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟର ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡନ୍ତି ।
ମନସୈଵ ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିସଂହାରଂ ତୁ କରୋତି ଯଃ ତସ୍ଯାରିପକ୍ଷକ୍ଷପଣେ କିଯାନ୍ ଉଦ୍ଯମଵିସ୍ତରଃ
ଯିଏ ମନରେ ଭାବି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ କେତେ ଚେଷ୍ଟା ଦରକାର?
ତଥାପି ଚ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଧର୍ମସ୍ ତଦନୁଵର୍ତନମ୍ କୁର୍ଵନ୍ ବଲଵତା ସଂଧିଂ ହୀନୈର୍ ଯୁଦ୍ଧଂ କରୋତ୍ଯ୍ ଅସୌ
ତଥାପି, ମନୁଷ୍ୟମାନେଙ୍କ ଧର୍ମ ଅନୁସରି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି ।
ସାମ ଚୋପପ୍ରଦାନଂ ଚ ତଥା ଭେଦଂ ଚ ଦର୍ଶଯନ୍ କରୋତି ଦଣ୍ଡପାତଂ ଚ କ୍ଵଚିଦ୍ ଏଵ ପଲାଯନମ୍
ସେ ସାମ, ଉପହାର, ଭେଦ ଦେଖାନ୍ତି ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିବା ସହିତ କେବେ କେବେ ପଳାଇଯିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାଲନ୍ତି ।
ମନୁଷ୍ଯଦେହିନାଂ ଚେଷ୍ଟାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅନୁଵର୍ତତେ ଲୀଲା ଜଗତ୍ପତେସ୍ ତସ୍ଯ ଚ୍ଛନ୍ଦତଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତତେ
ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଏଭଳି ଚାଲିଥାଏ; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଲୀଳା ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଘଟେ।
ଗାର୍ଗ୍ଯଂ ଗୋଷ୍ଠେ ଦ୍ଵିଜୋ ଶ୍ଯାଲଃ ଷଣ୍ଢ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵାନ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ଯଦୂନାଂ ସଂନିଧୌ ସର୍ଵେ ଜହସୁର୍ ଯାଦଵାସ୍ ତଦା
ଗୋପାଳ ଗ୍ରାମରେ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ୟାଳ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କୁ 'ନପୁଂସକ' ବୋଲି କହିଲେ; ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ସେଥିରେ ହସିଲେ।
ତତଃ କୋପସମାଵିଷ୍ଟୋ ଦକ୍ଷିଣାପଥମ୍ ଏତ୍ଯ ସଃ ସୁତମ୍ ଇଚ୍ଛଂସ୍ ତପସ୍ ତେପେ ଯଦୁଚକ୍ରଭଯାଵହମ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ; ପୁଅ ଚାହିଁ, ଯାଦବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଆରାଧଯନ୍ ମହାଦେଵଂ ସୋ ଽଯଶ୍ ଚୂର୍ଣମ୍ ଅଭକ୍ଷଯତ୍ ଦଦୌ ଵରଂ ଚ ତୁଷ୍ଟୋ ଽସୌ ଵର୍ଷେ ଦ୍ଵାଦଶକେ ହରଃ
ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, କେବଳ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଧାନ୍ୟ ଖାଇଲେ; ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପରେ ହରା ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବରା ଦେଲେ।
ସଂଭାଵଯାମ୍ ଆସ ସ ତଂ ଯଵନେଶୋ ହ୍ଯ୍ ଅନାତ୍ମଜମ୍ ତଦ୍ଯୋଷିତ୍ସଂଗମାଚ୍ ଚାସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂଦ୍ ଅଲିସପ୍ରଭଃ
ଯବନମାନଙ୍କର ରାଜା ସେଠିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ନଥିଲା; ସେଠି ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ସହିତ ମିଳନରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲା, ଯିଏ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ତଂ କାଲଯଵନଂ ନାମ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଵେ ଯଵନେଶ୍ଵରଃ ଅଭିଷିଚ୍ଯ ଵନଂ ଯାତୋ ଵଜ୍ରାଗ୍ରକଠିନୋରସମ୍
ଯବନମାନଙ୍କର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦେଶର ରାଜା କରି, ତାଙ୍କର ନାମ 'କାଳଯବନ' ରଖିଲେ; ପରେ, ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ଛାତି ନେଇ ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ ତୁ ଵୀର୍ଯମଦୋନ୍ମତ୍ତଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ବଲିନୋ ନୃପାନ୍ ପପ୍ରଚ୍ଛ ନାରଦଶ୍ ଚାସ୍ମୈ କଥଯାମ୍ ଆସ ଯାଦଵାନ୍
ସେ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; ନାରଦ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଯାଦବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ମ୍ଲେଚ୍ଛକୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରୈଃ ସୋ ଽପି ସଂଵୃତଃ ଗଜାଶ୍ଵରଥସଂପନ୍ନୈଶ୍ ଚକାର ପରମୋଦ୍ଯମମ୍
ସେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ସହିତ ଘିରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ନେଇ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ; ସେ ବଡ଼ ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପ୍ରଯଯୌ ଚାତଵଚ୍ଛିନ୍ନୈଃ ପ୍ରଯାଣୈଃ ସ ଦିନେ ଦିନେ ଯାଦଵାନ୍ ପ୍ରତି ସାମର୍ଷୋ ମୁନଯୋ ମଥୁରାଂ ପୁରୀମ୍
ଦିନକୁ ଦିନ ସେ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଅଟବୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଗେଇ ନେଲେ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାତ୍ରା କଲେ; ମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମଥୁରାକୁ ଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ କ୍ଷପିତଂ ଯାଦଵଂ ବଲମ୍ ଯଵନେନ ସମାଲୋକ୍ଯ ମାଗଧଃ ସଂପ୍ରଯାସ୍ଯତି
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ଯାଦବମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି; ଯବନଙ୍କ ଆଗ୍ରସର ଦେଖି, ମାଗଧ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।
ମାଗଧସ୍ଯ ବଲଂ କ୍ଷୀଣଂ ସ କାଲଯଵନୋ ବଲୀ ହନ୍ତା ତଦ୍ ଇଦମ୍ ଆଯାତଂ ଯଦୂନାଂ ଵ୍ଯସନଂ ଦ୍ଵିଧା
ମାଗଧ ରାଜାଙ୍କର ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି, କାଳଯବନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଏହିପରି ଦୁଇପଟି ଦୁଃଖ ଯାଦବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ ଦୁର୍ଗଂ କରିଷ୍ଯାମି ଯଦୂନାମ୍ ଅତିଦୁର୍ଜଯମ୍ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଽପି ଯତ୍ର ଯୁଧ୍ଯେଯୁଃ କିଂ ପୁନର୍ ଵୃଷ୍ଣିଯାଦଵାଃ
ଏହିଠାରୁ, ମୁଁ ଯାଦବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏମିତି ଏକ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିବି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଜୟ; ସେଠାରେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ, ତେବେ ବୃଷ୍ଣି ଓ ଯାଦବମାନେ କେତେ ଅଧିକ!