ସାଂଦୀପନିର୍ ଅସଂଭାଵ୍ଯଂ ତଯୋଃ କର୍ମାତିମାନୁଷମ୍ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ତୌ ତଦା ମେନେ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ସାନ୍ଦୀପନି ତାଙ୍କର ଅତିମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରଗ୍ରାମମ୍ ଅଶେଷଂ ଚ ପ୍ରୋକ୍ତମାତ୍ରମ୍ ଅଵାପ୍ଯ ତୌ ଊଚତୁର୍ ଵ୍ରିଯତାଂ ଯା ତେ ଦାତଵ୍ଯା ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶିଖିବା ପରେ, ସେମାନେ କହିଲେ: ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ଆପଣ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, କହନ୍ତୁ।
ସୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ତଯୋଃ କର୍ମ ମହାମତିଃ ଅଯାଚତ ମୃତଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଭାସେ ଲଵଣାର୍ଣଵେ
ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନଙ୍କର ଅତିନ୍ଦ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ପ୍ରଭାସ ନଗରରେ ଲବଣସମୁଦ୍ରରେ ମୃତ ପୁଅକୁ ମାଗିଲେ।
ଗୃହୀତାସ୍ତ୍ରୌ ତତସ୍ ତୌ ତୁ ଗତ୍ଵା ତଂ ଲଵଣୋଦଧିମ୍ ଊଚୁତୁଶ୍ ଚ ଗୁରୋଃ ପୁତ୍ରୋ ଦୀଯତାମ୍ ଇତି ସାଗରମ୍
ଅସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, ସେମାନେ ଲବଣସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଇ, ସମୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: ଗୁରୁଙ୍କର ପୁଅକୁ ଦିଅ।
କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟଶ୍ ଚାବ୍ଧିସ୍ ତାଵ୍ ଅଥ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ଉଵାଚ ନ ମଯା ପୁତ୍ରୋ ହୃତଃ ସାଂଦୀପନେର୍ ଇତି
ସମୁଦ୍ର ହାତ ଜୋଡି ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପୁଅକୁ ମୁଁ ନେଇନଥିଲି।
ଦୈତ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଜନୋ ନାମ ଶଙ୍ଖରୂପଃ ସ ବାଲକମ୍ ଜଗ୍ରାହ ସୋ ଽସ୍ତି ସଲିଲେ ମମୈଵାସୁରସୂଦନ
ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ଦାନବ, ଶଂଖ ଆକାରରେ, ସେ ଶିଶୁଟିକୁ ଧରିଥିଲା। ସେ ମୋର ଜଳରେ ଅଛି, ଦାନବନାଶକ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତୋ ଽନ୍ତର୍ ଜଲଂ ଗତ୍ଵା ହତ୍ଵା ପଞ୍ଚଜନଂ ତଥା କୃଷ୍ଣୋ ଜଗ୍ରାହ ତସ୍ଯାସ୍ଥିପ୍ରଭଵଂ ଶଙ୍ଖମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ଜଳ ଭିତରକୁ ଯାଇ, ପଞ୍ଚଜନକୁ ମାରି, ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥିଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଂଖ ନେଲେ।
ଯସ୍ଯ ନାଦେନ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ବଲହାନିଃ ପ୍ରଜାଯତେ ଦେଵାନାଂ ଵର୍ଧତେ ତେଜୋ ଯାତ୍ଯ୍ ଅଧର୍ମଶ୍ ଚ ସଂକ୍ଷଯମ୍
ଯାହାର ଶବ୍ଦରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି କମିଯାଏ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ତେଜ ବଢ଼େ, ଅଧର୍ମ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ତଂ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯମ୍ ଆପୂର୍ଯ ଗତ୍ଵା ଯମପୁରୀଂ ହରିଃ ବଲଦେଵଶ୍ ଚ ବଲଵାଞ୍ ଜିତ୍ଵା ଵୈଵସ୍ଵତଂ ଯମମ୍
ସେ ପଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖକୁ ଫୁଙ୍ଗି, ହରି ଯମପୁରୀକୁ ଗଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳରାମ ବୈବସ୍ବତ ଯମକୁ ଜିତିଲେ।
ତଂ ବାଲଂ ଯାତନାସଂସ୍ଥଂ ଯଥାପୂର୍ଵଶରୀରିଣମ୍ ପିତ୍ରେ ପ୍ରଦତ୍ତଵାନ୍ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଶ୍ ଚ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ଯେଉଁ ଶିଶୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାସ୍ଥଳରେ ପୁରୁଣା ଦେହରେ ଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ମଥୁରାଂ ଚ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତାଵ୍ ଉଗ୍ରସେନେନ ପାଲିତାମ୍ ପ୍ରହୃଷ୍ଟପୁରୁଷସ୍ତ୍ରୀକାଵ୍ ଉଭୌ ରାମଜନାର୍ଦନୌ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଶାସନରେ ଥିବା ମଥୁରାକୁ ପୁଣିଥରେ ଫେରିଲେ ଦୁଇଜଣ ଭାଇ ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦନ, ସେମାନେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖୁସିରେ ରହିଲେ ।
ଜରାସଂଧସୁତେ କଂସ ଉପଯେମେ ମହାବଲଃ ଅସ୍ତିଃ ପ୍ରାପ୍ତିଶ୍ ଚ ଭୋ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଯୋର୍ ଭର୍ତୃହଣଂ ହରିମ୍
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସ, ଯିଏ ଅତି ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ଅସ୍ତି ଓ ପ୍ରାପ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ହରି ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ।
ମହାବଲପରୀଵାରୋ ମାଗଧାଧିପତିର୍ ବଲୀ ହନ୍ତୁମ୍ ଅଭ୍ଯାଯଯୌ କୋପାଜ୍ ଜରାସଂଧଃ ସଯାଦଵମ୍
ମାଗଧ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ, ଅନେକ ପ୍ରବଳ ସେନା ସହିତ ଏବଂ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ, କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆସିଲେ ।
ଉପେତ୍ଯ ମଥୁରାଂ ସୋ ଽଥ ରୁରୋଧ ମଗଧେଶ୍ଵରଃ ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭିଃ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିଭିର୍ ଵୃତଃ
ମଗଧର ରାଜା ମଥୁରାକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାହାକୁ ଘେରି ରଖିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସେନାର ଏକୋଣିଶି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସହିତ ଆସିଥିଲେ ।
ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯାଲ୍ପପରୀଵାରାଵ୍ ଉଭୌ ରାମଜନାର୍ଦନୌ ଯୁଯୁଧାତେ ସମଂ ତସ୍ଯ ବଲିନୌ ବଲିସୈନିକୈଃ
ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦନ, ଅତି କମ୍ ସାଥୀ ସହିତ ବାହାରି ଆସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରବଳ ସେନାମାନେ ସହିତ ସମାନ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ତତୋ ବଲଶ୍ ଚ କୃଷ୍ଣଶ୍ ଚ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ମହାବଲଃ ଆଯୁଧାନାଂ ପୁରାଣାନାମ୍ ଆଦାନେ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ, ହେ ମହାମୁନିମାନେ, ପୁରୁଣା ଅସ୍ତ୍ର ଆଣିବାକୁ ମନେ ଧରିଲେ ।
ଅନନ୍ତରଂ ଚକ୍ରଶାର୍ଙ୍ଗେ ତୂଣୌ ଚାପ୍ଯ୍ ଅକ୍ଷଯୌ ଶରୈଃ ଆକାଶାଦ୍ ଆଗତୌ ଵୀରୌ ତଦା କୌମୋଦକୀ ଗଦା
ସେହି ସମୟରେ ଚକ୍ର, ଶାରଙ୍ଗଧନୁଷ, ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ଓ କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଆକାଶରୁ ଏହି ବୀରମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା ।
ହଲଂ ଚ ବଲଭଦ୍ରସ୍ଯ ଗଗନାଦ୍ ଆଗମତ୍ କରମ୍ ବଲସ୍ଯାଭିମତଂ ଵିପ୍ରାଃ ସୁନନ୍ଦଂ ମୁଶଲଂ ତଥା
ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ହଳ ଆକାଶରୁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ପଡିଲା, ଏବଂ ବଳଙ୍କ ଇଛାନୁସାରେ ସୁନନ୍ଦ ମୁଶଳ ମଧ୍ୟ ଆସିଲା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ପରାଜିତ୍ଯ ସ୍ଵସୈନ୍ଯଂ ମଗଧାଧିପମ୍ ପୁରୀଂ ଵିଵିଶତୁର୍ ଵୀରାଵ୍ ଉଭୌ ରାମଜନାର୍ଦନୌ
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଗଧ ରାଜାଙ୍କ ସେନାକୁ ହରାଇ, ଦୁଇଜଣ ବୀର ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦନ ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ଜିତେ ତସ୍ମିନ୍ ସୁଦୁର୍ଵୃତ୍ତେ ଜରାସଂଧେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଜୀଵମାନେ ଗତେ ତତ୍ର କୃଷ୍ଣୋ ମେନେ ନ ତଂ ଜିତମ୍
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଜରାସନ୍ଧ ହାରିଗଲାବେଳେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଜୀବିତ ଓ ଚାଲିଯିବାରୁ ଜିତା ଭାବିଲେ ନାହିଁ ।
ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆଜଗାମାଥ ଜରାସଂଧୋ ବଲାନ୍ଵିତଃ ଜିତଶ୍ ଚ ରାମକୃଷ୍ଣାଭ୍ଯାମ୍ ଅପକୃତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପୁଣିଥରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଜରାସନ୍ଧ ଆସିଲେ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ହରାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ।
ଦଶ ଚାଷ୍ଟୌ ଚ ସଂଗ୍ରାମାନ୍ ଏଵମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଦୁର୍ମଦଃ ଯଦୁଭିର୍ ମାଗଧୋ ରାଜା ଚକ୍ରେ କୃଷ୍ଣପୁରୋଗମୈଃ
ମାଗଧ ରାଜା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଏଠରେ ଅଠାରଟି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ସର୍ଵେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ଚ ଯୁଦ୍ଧେଷୁ ଯଦୁଭିଃ ସ ପରାଜିତଃ ଅପକ୍ରାନ୍ତୋ ଜରାସଂଧଃ ସ୍ଵଲ୍ପସୈନ୍ଯୈର୍ ବଲାଧିକଃ
ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଯାଦବମାନେ ଦ୍ୱାରା ହାରିଗଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜରାସନ୍ଧ କେବଳ କିଛି ସେନା ସହିତ ପଳାଇଗଲେ ।
ତଦ୍ ବଲଂ ଯାଦଵାନାଂ ଵୈ ରକ୍ଷିତଂ ଯଦ୍ ଅନେକଶଃ ତତ୍ ତୁ ସଂନିଧିମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅଂଶସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣଃ
ଯାଦବମାନେଙ୍କର ଏହି ଶକ୍ତି, ପୁନିପୁନି ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲା, ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଓ ମହିମା ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି, ଯିଏ ଚକ୍ରଧାରୀ ।
ମନୁଷ୍ଯଧର୍ମଶୀଲସ୍ଯ ଲୀଲା ସା ଜଗତଃ ପତେଃ ଅସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଅନେକରୂପାଣି ଯଦ୍ ଅରାତିଷୁ ମୁଞ୍ଚତି
ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଲୀଳା, ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟର ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡନ୍ତି ।
ମନସୈଵ ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିସଂହାରଂ ତୁ କରୋତି ଯଃ ତସ୍ଯାରିପକ୍ଷକ୍ଷପଣେ କିଯାନ୍ ଉଦ୍ଯମଵିସ୍ତରଃ
ଯିଏ ମନରେ ଭାବି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ କେତେ ଚେଷ୍ଟା ଦରକାର?
ତଥାପି ଚ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଧର୍ମସ୍ ତଦନୁଵର୍ତନମ୍ କୁର୍ଵନ୍ ବଲଵତା ସଂଧିଂ ହୀନୈର୍ ଯୁଦ୍ଧଂ କରୋତ୍ଯ୍ ଅସୌ
ତଥାପି, ମନୁଷ୍ୟମାନେଙ୍କ ଧର୍ମ ଅନୁସରି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି ।
ସାମ ଚୋପପ୍ରଦାନଂ ଚ ତଥା ଭେଦଂ ଚ ଦର୍ଶଯନ୍ କରୋତି ଦଣ୍ଡପାତଂ ଚ କ୍ଵଚିଦ୍ ଏଵ ପଲାଯନମ୍
ସେ ସାମ, ଉପହାର, ଭେଦ ଦେଖାନ୍ତି ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିବା ସହିତ କେବେ କେବେ ପଳାଇଯିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାଲନ୍ତି ।
ମନୁଷ୍ଯଦେହିନାଂ ଚେଷ୍ଟାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅନୁଵର୍ତତେ ଲୀଲା ଜଗତ୍ପତେସ୍ ତସ୍ଯ ଚ୍ଛନ୍ଦତଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତତେ
ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଏଭଳି ଚାଲିଥାଏ; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଲୀଳା ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଘଟେ।
ଗାର୍ଗ୍ଯଂ ଗୋଷ୍ଠେ ଦ୍ଵିଜୋ ଶ୍ଯାଲଃ ଷଣ୍ଢ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵାନ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ଯଦୂନାଂ ସଂନିଧୌ ସର୍ଵେ ଜହସୁର୍ ଯାଦଵାସ୍ ତଦା
ଗୋପାଳ ଗ୍ରାମରେ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ୟାଳ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କୁ 'ନପୁଂସକ' ବୋଲି କହିଲେ; ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ସେଥିରେ ହସିଲେ।