ସଖ୍ଯଃ ପଶ୍ଯତ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମୁଖମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅମ୍ବୁଜେକ୍ଷଣମ୍ ଗଜଯୁଦ୍ଧକୃତାଯାସସ୍ଵେଦାମ୍ବୁକଣିକାଞ୍ଚିତମ୍
ସଖୀମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖ, ତାଙ୍କ ଅଂକୁର ନୟନ, ହାତୀ ସହ ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଲାନ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଘମର ତିଅଣି ରେ ଶୋଭିତ।
ଵିକାସୀଵ ସରୋମ୍ଭୋଜମ୍ ଅଵଶ୍ଯାଯଜଲୋକ୍ଷିତମ୍ ପରିଭୂତାକ୍ଷରଂ ଜନ୍ମ ସଫଲଂ କ୍ରିଯତାଂ ଦୃଶଃ
ତାଙ୍କ ମୁହଁ ତାଳ ପତ୍ର ଉପରେ ତୁଷାର ଜଳ ଲାଗିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଖିଲିଯାଇଛି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଆମ ଚକ୍ଷୁର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଉଛି, ଏହା କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଙ୍କଂ ଜଗଦ୍ଧାମ ବାଲସ୍ଯୈତଦ୍ ଵିଲୋକ୍ଯତାମ୍ ଵିପକ୍ଷକ୍ଷପଣଂ ଵକ୍ଷୋ ଭୁଜଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଭାମିନି
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦେଖ, ସୁନ୍ଦରୀ, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ଛାତି ଓ ଦୁଇଟି ବାହୁକୁ ଦେଖ।
ଵଲ୍ଗତା ମୁଷ୍ଟିକେନୈଵ ଚାଣୂରେଣ ତଥା ପରୈଃ କ୍ରିଯତେ ବଲଭଦ୍ରସ୍ଯ ହାସ୍ଯମ୍ ଈଷଦ୍ ଵିଲୋକ୍ଯତାମ୍
ମୁଷ୍ଟିକ, ଚାଣୂର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ସହ କୁସ୍ତି କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ହାସ୍ୟ କିପରି ଉପଜୁଛି ଦେଖ, ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର।
ସଖ୍ଯଃ ପଶ୍ଯତ ଚାଣୂରଂ ନିଯୁଦ୍ଧାର୍ଥମ୍ ଅଯଂ ହରିଃ ସମୁପୈତି ନ ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର କିଂ ଵୃଦ୍ଧା ଯୁକ୍ତକାରିଣଃ
ସଖୀମାନେ, ଦେଖ, ଏହି ହରି କିପରି ଚାଣୂରଙ୍କ ସହ କୁସ୍ତି ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି; ଏଠାରେ କି ଠିକ୍ କାମ କରୁଥିବା ବୃଦ୍ଧମାନେ ନାହାନ୍ତି କି?
କ୍ଵ ଯୌଵନୋନ୍ମୁଖୀଭୂତଃ ସୁକୁମାରତନୁର୍ ହରିଃ କ୍ଵ ଵଜ୍ରକଠିନାଭୋଗଶରୀରୋ ଽଯଂ ମହାସୁରଃ
ଏଠାରେ ଯୁବା ଓ କମଳ ଶରୀର ଥିବା ହରି, ଏଉଁଠି ହେଉଛନ୍ତି, ଓ ଏଉଁଠି ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ଦେହ ଥିବା ଏହି ମହା ଦାନବ।
ଇମୌ ସୁଲଲିତୌ ରଙ୍ଗେ ଵର୍ତେତେ ନଵଯୌଵନୌ ଦୈତେଯମଲ୍ଲାଶ୍ ଚାଣୂରପ୍ରମୁଖାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅତିଦାରୁଣାଃ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ନବଯୁବକ ରଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି, ଓ ଚାଣୂର ଆଦି ଦାନବ ମଲ୍ଲମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର।
ନିଯୁଦ୍ଧପ୍ରାଶ୍ନିକାନାଂ ତୁ ମହାନ୍ ଏଷ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ ଯଦ୍ ବାଲବଲିନୋର୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ମଧ୍ଯସ୍ଥୈଃ ସମୁପେକ୍ଷ୍ଯତେ
କୁସ୍ତି ଜଣା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟ, ଯେ ଦୁଇ ଯୁବକଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀମାନେ ଉପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଥଂ ପୁରସ୍ତ୍ରୀଲୋକସ୍ଯ ଵଦତଶ୍ ଚାଲଯନ୍ ଭୁଵମ୍ ଵଵର୍ଷ ହର୍ଷୋତ୍କର୍ଷଂ ଚ ଜନସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ
ଏଭଳି ତିନି ଲୋକର ସମ୍ମୁଖରେ କଥାହେଉଥିବାବେଳେ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ କରି, ପ୍ରଭୁ ହରି ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହ ବର୍ଷାଇଲେ।
ବଲଭଦ୍ରୋ ଽପି ଚାସ୍ଫୋଟ୍ଯ ଵଵଲ୍ଗ ଲଲିତଂ ଯଦା ପଦେ ପଦେ ତଦା ଭୂମିର୍ ନ ଶୀର୍ଣା ଯତ୍ ତଦ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍
ବଳଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ଲାଗି ଲାଗି ଦେଖାଉଥିଲେ, ତଥାପି ପୃଥିବୀ ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ—ଏହା କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!
ଚାଣୂରେଣ ତତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଯୁଯୁଧେ ଽମିତଵିକ୍ରମଃ ନିଯୁଦ୍ଧକୁଶଲୋ ଦୈତ୍ଯୋ ବଲଦେଵେନ ମୁଷ୍ଟିକଃ
ତାପରେ ଅସୀମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ଚାଣୂର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଓ ଦେଉତା ମୁଷ୍ଟିକ ବଳରେ ବଳଦେବ ସହ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କଲେ।
ସଂନିପାତାଵଧୂତୈଶ୍ ଚ ଚାଣୂରେଣ ସମଂ ହରିଃ କ୍ଷେପଣୈର୍ ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ ଚୈଵ କୀଲାଵଜ୍ରନିପାତନୈଃ
ହରି ଓ ଚାଣୂର ଦୁଇଁଜଣ ନିକଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଗଲେ, ଦୁଇଁପକ୍ଷ ମୁଷ୍ଟି ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରହାର କରୁଥିଲେ, ମାନେ ମେଘ ଗର୍ଜନା ଭଳି ଆଘାତ ହେଉଥିଲା।
ପାଦୋଦ୍ଭୂତୈଃ ପ୍ରମୃଷ୍ଟାଭିସ୍ ତଯୋର୍ ଯୁଦ୍ଧମ୍ ଅଭୂନ୍ ମହତ୍ ଅଶସ୍ତ୍ରମ୍ ଅତିଘୋରଂ ତତ୍ ତଯୋର୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ତାଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ହାତ, ପାଦ ଓ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର ହେଉଥିଲା, କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ନଥିଲା।
ସ୍ଵବଲପ୍ରାଣନିଷ୍ପାଦ୍ଯଂ ସମାଜୋତ୍ସଵସଂନିଧୌ ଯାଵଦ୍ ଯାଵଚ୍ ଚ ଚାଣୂରୋ ଯୁଯୁଧେ ହରିଣା ସହ
ସମାଜ ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟରେ, ଚାଣୂର ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣ ଦେଇ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରି ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା।
ପ୍ରାଣହାନିମ୍ ଅଵାପାଗ୍ର୍ଯାଂ ତାଵତ୍ ତାଵନ୍ ନ ବାନ୍ଧଵମ୍ କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ଯୁଯୁଧେ ତେନ ଲୀଲଯୈଵ ଜଗନ୍ମଯଃ
ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରାଣ ହାନି ହେଉଅବଧି, କେହି କୌଣସି ସମ୍ବନ୍ଧ ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆକାର କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସହ ଖେଳ କରି କରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଖେଦାଚ୍ ଚାଲଯତା କୋପାନ୍ ନିଜଶେଷକରେ କରମ୍ ବଲକ୍ଷଯଂ ଵିଵୃଦ୍ଧିଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାଣୂରକୃଷ୍ଣଯୋଃ
ଅବଶିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏକାଉଁଠି ପ୍ରହାର କରୁଥିଲେ, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି କମିଲା, କେଉଁଠି ବଢ଼ିଲା ଦେଖି, ଚାଣୂର ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କ୍ଲାନ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵାରଯାମ୍ ଆସ ତୂର୍ଯାଣି କଂସଃ କୋପପରାଯଣଃ ମୃଦଙ୍ଗାଦିଷୁ ଵାଦ୍ଯେଷୁ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧେଷୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
କଂସ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କ୍ରୋଧରେ, ତୁର୍ୟ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ଭଳି ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟ ଏକକ୍ଷଣରେ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଖସଂଗତାନ୍ଯ୍ ଅଵାଦ୍ଯନ୍ତ ଦୈଵତୂର୍ଯାଣ୍ଯ୍ ଅନେକଶଃ ଜଯ ଗୋଵିନ୍ଦ ଚାଣୂରଂ ଜହି କେଶଵ ଦାନଵମ୍
ତଥାପି ଆକାଶରେ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ବାଦ୍ୟ ବଜିଲା: 'ଜୟ ଗୋବିନ୍ଦ! ଚାଣୂରକୁ ମାର! ଦାନବକୁ ନଶ୍ୱ କର, ହେ କେଶବ!'
ଇତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ଧିଗତା ଦେଵାସ୍ ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ ତେ ପ୍ରହର୍ଷିତାଃ ଚାଣୂରେଣ ଚିରଂ କାଲଂ କ୍ରୀଡିତ୍ଵା ମଧୁସୂଦନଃ
ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନଥିବାବେଳେ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଣୂର ସହ ଖେଳିବା ପରେ, ମଧୁସୂଦନ—
ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ଭ୍ରାମଯାମ୍ ଆସ ତଦ୍ଵଧାଯ କୃତୋଦ୍ଯମଃ ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵା ଶତଗୁଣଂ ଦୈତ୍ଯମଲ୍ଲମ୍ ଅମିତ୍ରଜିତ୍
ଚାଣୂରକୁ ଉଖିଡ଼ି ଘୁରାଇଲେ, ମାରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ଶତବାରି ଦାନବ ମଲ୍ଲକୁ ଘୁରାଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଜୟୀ—
ଭୂମାଵ୍ ଆସ୍ଫୋଟଯାମ୍ ଆସ ଗଗନେ ଗତଜୀଵିତମ୍ ଭୂମାଵ୍ ଆସ୍ଫୋଟିତସ୍ ତେନ ଚାଣୂରଃ ଶତଧା ଭଵନ୍
ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପ୍ରହାର କଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଆକାଶକୁ ଚଳିଗଲା; ଏଭଳି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ି, ଚାଣୂର ଶତ ଖଣ୍ଡ ହେଲା।
ରକ୍ତସ୍ରାଵମହାପଙ୍କାଂ ଚକାର ସ ତଦା ଭୁଵମ୍ ବଲଦେଵସ୍ ତୁ ତତ୍କାଲଂ ମୁଷ୍ଟିକେନ ମହାବଲଃ
ସେ ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ରକ୍ତର ଦଳା ହୋଇଗଲା; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବଳଦେବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—
ଯୁଯୁଧେ ଦୈତ୍ଯମଲ୍ଲେନ ଚାଣୂରେଣ ଯଥା ହରିଃ ସୋ ଽପ୍ଯ୍ ଏନଂ ମୁଷ୍ଟିନା ମୂର୍ଧ୍ନି ଵକ୍ଷସ୍ଯ୍ ଆହତ୍ଯ ଜାନୁନା
ଦାନବ ମଲ୍ଲ ମୁଷ୍ଟିକ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ହରି ଚାଣୂର ସହ କରିଥିଲେ; ସେ ମୁଷ୍ଟିକୁ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଛାତିରେ ମୁଷ୍ଟି ଓ ଜାଙ୍ଘାରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପାତଯିତ୍ଵା ଧରାପୃଷ୍ଠେ ନିଷ୍ପିପେଷ ଗତାଯୁଷମ୍ କୃଷ୍ଣସ୍ ତୋଶଲକଂ ଭୂଯୋ ମଲ୍ଲରାଜଂ ମହାବଲମ୍
ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗି ଦେଇ, ମୃତ ଦେହକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲେ; କୃଷ୍ଣ ପୁଣିଥରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଲ୍ଲରାଜ ତୋଷଳକ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଵାମମୁଷ୍ଟିପ୍ରହାରେଣ ପାତଯାମ୍ ଆସ ଭୂତଲେ ଚାଣୂରେ ନିହତେ ମଲ୍ଲେ ମୁଷ୍ଟିକେ ଚ ନିପାତିତେ
ବାମ ହାତର ମୁଷ୍ଟି ଆଘାତରେ ତାକୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ାଇଲେ; ଚାଣୂର ନିହତ ଓ ମୁଷ୍ଟିକ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ—
ନୀତେ କ୍ଷଯଂ ତୋଶଲକେ ସର୍ଵେ ମଲ୍ଲାଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ଵଵଲ୍ଗତୁସ୍ ତଦା ରଙ୍ଗେ କୃଷ୍ଣସଂକର୍ଷଣାଵ୍ ଉଭୌ
ତୋଷଳକ ନଶ୍ଟ ହେଉଥିବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ମଲ୍ଲମାନେ ପଳାଇଗଲେ; ତାହାପରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ଦୁଇଁଜଣ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଲାଗିଲେ।
ସମାନଵଯସୋ ଗୋପାନ୍ ବଲାଦ୍ ଆକୃଷ୍ଯ ହର୍ଷିତୌ କଂସୋ ଽପି କୋପରକ୍ତାକ୍ଷଃ ପ୍ରାହୋଚ୍ଚୈର୍ ଵ୍ଯାଯତାନ୍ ନରାନ୍
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଖୁସିରେ ସମବୟସ୍କ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ଜୋରଦରେ ଧରିଲେ; କଂସ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖିରେ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଥକିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗୋପାଵ୍ ଏତୌ ସମାଜୌଘାନ୍ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯେତାଂ ବଲାଦ୍ ଇତଃ ନନ୍ଦୋ ଽପି ଗୃହ୍ଯତାଂ ପାପୋ ନିଗଡୈର୍ ଆଶୁ ବଧ୍ଯତାମ୍
ଏହି ଦୁଇ ଗୋପଙ୍କୁ ଏଠାରୁ ଜୋରକରି ବାହାର କର; ଏହି ପାପୀ ନନ୍ଦକୁ ଧର, ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧ।
ଅଵୃଦ୍ଧାର୍ହେଣ ଦଣ୍ଡେନ ଵସୁଦେଵୋ ଽପି ଵଧ୍ଯତାମ୍ ଵଲ୍ଗନ୍ତି ଗୋପାଃ କୃଷ୍ଣେନ ଯେ ଚେମେ ସହିତାଃ ପୁନଃ
ଅନୁଚିତ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ମାର; ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧ।
ଗାଵୋ ହ୍ରିଯନ୍ତାମ୍ ଏଷାଂ ଚ ଯଚ୍ ଚାସ୍ତି ଵସୁ କିଂଚନ ଏଵମ୍ ଆଜ୍ଞାପଯନ୍ତଂ ତଂ ପ୍ରହସ୍ଯ ମଧୁସୂଦନଃ
ସେମାନଙ୍କର ଗାଈମାନେ ନେଇଯିଅ, ଏବଂ ଯେଉଁ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଛି, ସେସବୁ ନେଇଯିଅ; ଏଭଳି ଆଜ୍ଞା ଦେଉଥିବାବେଳେ, ମଧୁସୂଦନ ହସିଲେ।