ସ୍ଥାପ୍ଯଃ କୁଵଲଯାପୀଡସ୍ ତେନ ତୌ ଗୋପଦାରକୌ ଘାତନୀଯୌ ନିଯୁଦ୍ଧାଯ ରଙ୍ଗଦ୍ଵାରମ୍ ଉପାଗତୌ
'କୁବଳୟାପୀଡ଼କୁ ସେଠାରେ ରଖିବା ଉଚିତ । ଯେଉଁ ଦୁଇ ଗୋପଦାରକ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିବେ, ସେମାନେ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ମାରିଦିଅ ।'
ତମ୍ ଆଜ୍ଞାପ୍ଯାଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ମଞ୍ଚାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଉପାହୃତାନ୍ ଆସନ୍ନମରଣଃ କଂସଃ ସୂର୍ଯୋଦଯମ୍ ଉଦୈକ୍ଷତ
ଏହି ଆଜ୍ଞା ଦେଇ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆସନ ଦେଖି, କଂସ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଛି ବୋଲି ଅନୁଭବ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
ତତଃ ସମସ୍ତମଞ୍ଚେଷୁ ନାଗରଃ ସ ତଦା ଜନଃ ରାଜମଞ୍ଚେଷୁ ଚାରୂଢାଃ ସହ ଭୃତ୍ଯୈର୍ ମହୀଭୃତଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ମଞ୍ଚରେ ନଗରବାସୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ । ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ଭୃତ୍ୟମାନେ ସହ ରାଜମଞ୍ଚରେ ବସିଲେ ।
ମଲ୍ଲପ୍ରାଶ୍ନିକଵର୍ଗଶ୍ ଚ ରଙ୍ଗମଧ୍ଯେ ସମୀପଗଃ କୃତଃ କଂସେନ କଂସୋ ଽପି ତୁଙ୍ଗମଞ୍ଚେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ମଲ୍ଲପ୍ରାଶ୍ନିକମାନେ ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ କଂସଙ୍କ ନିର୍ଦେଶରେ ବସିଥିଲେ । କଂସ ନିଜେ ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ ।
ଅନ୍ତଃପୁରାଣାଂ ମଞ୍ଚାଶ୍ ଚ ଯଥାନ୍ଯେ ପରିକଲ୍ପିତାଃ ଅନ୍ଯେ ଚ ଵାରମୁଖ୍ଯାନାମ୍ ଅନ୍ଯେ ନଗରଯୋଷିତାମ୍
ଅନ୍ତଃପୁର ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ଯଥାଯଥି ରଖାଯାଇଥିଲା । ଅନ୍ୟ ଆସନ ବାରମୁଖ୍ୟାମାନେ ଓ ନଗରୀ ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଥିଲା ।
ନନ୍ଦଗୋପାଦଯୋ ଗୋପା ମଞ୍ଚେଷ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଅଵସ୍ଥିତାଃ ଅକ୍ରୂରଵସୁଦେଵୌ ଚ ମଞ୍ଚପ୍ରାନ୍ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ ଅନ୍ୟ ମଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ । ଅକୃର ଓ ବସୁଦେବ ମଞ୍ଚର ଅନ୍ତରେ ବସିଥିଲେ ।
ନଗରୀଯୋଷିତାଂ ମଧ୍ଯେ ଦେଵକୀ ପୁତ୍ରଗର୍ଧିନୀ ଅନ୍ତକାଲେ ଽପି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମୀତି ମୁଖଂ ସ୍ଥିତା
ନଗରୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବକୀ ବସିଥିଲେ । ସେ ପୁଅ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରୁଥିଲେ । 'ଅନ୍ତିମ ସମୟରେ ମୁଁ ପୁଅକୁ ଦେଖିବି' ବୋଲି ମୁଖ ଦେଖାଇ ରହିଥିଲେ ।
ଵାଦ୍ଯମାନେଷୁ ତୂର୍ଯେଷୁ ଚାଣୂରେ ଚାତିଵଲ୍ଗତି ହାହାକାରପରେ ଲୋକ ଆସ୍ଫୋଟଯତି ମୁଷ୍ଟିକେ
ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଚାଲିଥିବାବେଳେ ଚାଣୁର ଉଚ୍ଚ ଚଳାପା ଦେଖାଇଲେ । ଲୋକମାନେ ହାହାକାର କରି, ମୁଷ୍ଟିକରେ ଅନ୍ଦା ଦେଇ ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ ।
ହତ୍ଵା କୁଵଲଯାପୀଡଂ ହସ୍ତ୍ଯାରୋହପ୍ରଚୋଦିତମ୍ ମଦାସୃଗନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗୌ ଗଜଦନ୍ତଵରାଯୁଧୌ
ହାତୀ ଚାଳକ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ପରେ, କୁବଳୟାପୀଡ଼କୁ ମାରି, ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ଦେହ ହାତୀର ରକ୍ତ ଓ ମଦରେ ଲିପ୍ତ ହେଲା । ସେମାନେ ହାତୀର ଦାନ୍ତକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଧରିଥିଲେ ।
ମୃଗମଧ୍ଯେ ଯଥା ସିଂହୌ ଗର୍ଵଲୀଲାଵଲୋକିନୌ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ସୁମହାରଙ୍ଗଂ ବଲଦେଵଜନାର୍ଦନୌ
ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହମାନେ ଯେପରି, ଗର୍ବ ଓ ଖେଳରେ ମଗ୍ନ, ବଳଦେବ ଓ ଜନାର୍ଦନ ବଡ଼ ରଙ୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ।
ହାହାକାରୋ ମହାଞ୍ ଜଜ୍ଞେ ସର୍ଵରଙ୍ଗେଷ୍ଵ୍ ଅନନ୍ତରମ୍ କୃଷ୍ଣୋ ଽଯଂ ବଲଭଦ୍ରୋ ଽଯମ୍ ଇତି ଲୋକସ୍ଯ ଵିସ୍ମଯାତ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ ହାହାକାର ଉଠିଲା, ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ କହିଲେ, 'ଏହିଁ କୃଷ୍ଣ, ଏହିଁ ବଳଭଦ୍ର!'
ସୋ ଽଯଂ ଯେନ ହତା ଘୋରା ପୂତନା ସା ନିଶାଚରୀ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତଂ ଶକଟଂ ଯେନ ଭଗ୍ନୌ ଚ ଯମଲାର୍ଜୁନୌ
ଏହିଁ ସେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ପୂତନା ନିଶାଚରୀ ମରିଥିଲେ, ଯିଏ ଗଡ଼ିକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଯିଏ ଯମଲାଅର୍ଜୁନ ଦୁଇ ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ।
ସୋ ଽଯଂ ଯଃ କାଲିଯଂ ନାଗଂ ନନର୍ତାରୁହ୍ଯ ବାଲକଃ ଧୃତୋ ଗୋଵର୍ଧନୋ ଯେନ ସପ୍ତରାତ୍ରଂ ମହାଗିରିଃ
ଏହିଁ ସେ ଛୁଆଁ, ଯିଏ କାଳିୟ ନାଗ ଉପରେ ନାଚିଥିଲେ, ଏବଂ ସପ୍ତ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଗୋବର୍ଧନକୁ ଉଠାଇ ରଖିଥିଲେ।
ଅରିଷ୍ଟୋ ଧେନୁକଃ କେଶୀ ଲୀଲଯୈଵ ମହାତ୍ମନା ହତୋ ଯେନ ଚ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ସୋ ଽଯମ୍ ଅଚ୍ଯୁତଃ
ଅରିଷ୍ଟ, ଧେନୁକ, କେଶୀ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଷ୍ଟ, ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଲୀଳାରେ ସହଜରେ ମାରିଦେଇଥିଲେ; ଦେଖ, ଏହିଁ ଅଚ୍ୟୁତ।
ଅଯଂ ଚାସ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ ବଲଦେଵୋ ଽଗ୍ରଜୋ ଽଗ୍ରତଃ ପ୍ରଯାତି ଲୀଲଯା ଯୋଷିନ୍ମନୋନଯନନନ୍ଦନଃ
ଏଠାରେ, ତାଙ୍କ ଆଗରେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବଳଦେବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ, ମଜାରା କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ଆଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଅଯଂ ସ କଥ୍ଯତେ ପ୍ରାଜ୍ଞୈଃ ପୁରାଣାର୍ଥାଵଲୋକିଭିଃ ଗୋପାଲୋ ଯାଦଵଂ ଵଂଶଂ ମଗ୍ନମ୍ ଅଭ୍ଯୁଦ୍ଧରିଷ୍ଯତି
ଏହିଁ ସେ, ଯାହାକୁ ପୁରାଣର ଅର୍ଥ ବୁଝିଥିବା ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି, ଏହି ଗୋପାଳ ଯଦୁବଂଶକୁ ଅବନତିରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।
ଅଯଂ ସ ସର୍ଵଭୂତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅଖିଲଜନ୍ମନଃ ଅଵତୀର୍ଣୋ ମହୀମ୍ ଅଂଶୋ ନୂନଂ ଭାରହରୋ ଭୁଵଃ
ଏହିଁ ସେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଵର୍ଣିତେ ପୌରୈ ରାମେ କୃଷ୍ଣେ ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଉରସ୍ ତତାପ ଦେଵକ୍ଯାଃ ସ୍ନେହସ୍ନୁତପଯୋଧରମ୍
ପୌରଜନେ ଏଭଳି ଭାବରେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିବାବେଳେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦେବକୀଙ୍କ ହୃଦୟ ପ୍ରେମରେ ଦହିଗଲା, ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଦୁଇଟି ପ୍ରେମରେ ଭିଜିଗଲା।
ମହୋତ୍ସଵମ୍ ଇଵାଲୋକ୍ଯ ପୁତ୍ରାଵ୍ ଏଵ ଵିଲୋକଯନ୍ ଯୁଵେଵ ଵସୁଦେଵୋ ଽଭୂଦ୍ ଵିହାଯାଭ୍ଯାଗତାଂ ଜରାମ୍
ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହୋତ୍ସବ ଦେଖିବା ପରି ଅନୁଭବ କରି, ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେଖି ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଛାଡ଼ି ଯୁବକ ପରି ହୋଇଗଲେ।
ଵିସ୍ତାରିତାକ୍ଷିଯୁଗଲା ରାଜାନ୍ତଃପୁରଯୋଷିତଃ ନାଗରସ୍ତ୍ରୀସମୂହଶ୍ ଚ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନ ଵିରରାମ ତୌ
ରାଜମହଳର ମହିଳାମାନେ ଓ ସହରର ଝୁଣ୍ଡ ଝୁଣ୍ଡ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିରହିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ବନ୍ଦ ହେଲାନି।
ସଖ୍ଯଃ ପଶ୍ଯତ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମୁଖମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅମ୍ବୁଜେକ୍ଷଣମ୍ ଗଜଯୁଦ୍ଧକୃତାଯାସସ୍ଵେଦାମ୍ବୁକଣିକାଞ୍ଚିତମ୍
ସଖୀମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖ, ତାଙ୍କ ଅଂକୁର ନୟନ, ହାତୀ ସହ ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଲାନ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଘମର ତିଅଣି ରେ ଶୋଭିତ।
ଵିକାସୀଵ ସରୋମ୍ଭୋଜମ୍ ଅଵଶ୍ଯାଯଜଲୋକ୍ଷିତମ୍ ପରିଭୂତାକ୍ଷରଂ ଜନ୍ମ ସଫଲଂ କ୍ରିଯତାଂ ଦୃଶଃ
ତାଙ୍କ ମୁହଁ ତାଳ ପତ୍ର ଉପରେ ତୁଷାର ଜଳ ଲାଗିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଖିଲିଯାଇଛି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଆମ ଚକ୍ଷୁର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଉଛି, ଏହା କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଙ୍କଂ ଜଗଦ୍ଧାମ ବାଲସ୍ଯୈତଦ୍ ଵିଲୋକ୍ଯତାମ୍ ଵିପକ୍ଷକ୍ଷପଣଂ ଵକ୍ଷୋ ଭୁଜଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଭାମିନି
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦେଖ, ସୁନ୍ଦରୀ, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ଛାତି ଓ ଦୁଇଟି ବାହୁକୁ ଦେଖ।
ଵଲ୍ଗତା ମୁଷ୍ଟିକେନୈଵ ଚାଣୂରେଣ ତଥା ପରୈଃ କ୍ରିଯତେ ବଲଭଦ୍ରସ୍ଯ ହାସ୍ଯମ୍ ଈଷଦ୍ ଵିଲୋକ୍ଯତାମ୍
ମୁଷ୍ଟିକ, ଚାଣୂର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ସହ କୁସ୍ତି କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ହାସ୍ୟ କିପରି ଉପଜୁଛି ଦେଖ, ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର।
ସଖ୍ଯଃ ପଶ୍ଯତ ଚାଣୂରଂ ନିଯୁଦ୍ଧାର୍ଥମ୍ ଅଯଂ ହରିଃ ସମୁପୈତି ନ ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର କିଂ ଵୃଦ୍ଧା ଯୁକ୍ତକାରିଣଃ
ସଖୀମାନେ, ଦେଖ, ଏହି ହରି କିପରି ଚାଣୂରଙ୍କ ସହ କୁସ୍ତି ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି; ଏଠାରେ କି ଠିକ୍ କାମ କରୁଥିବା ବୃଦ୍ଧମାନେ ନାହାନ୍ତି କି?
କ୍ଵ ଯୌଵନୋନ୍ମୁଖୀଭୂତଃ ସୁକୁମାରତନୁର୍ ହରିଃ କ୍ଵ ଵଜ୍ରକଠିନାଭୋଗଶରୀରୋ ଽଯଂ ମହାସୁରଃ
ଏଠାରେ ଯୁବା ଓ କମଳ ଶରୀର ଥିବା ହରି, ଏଉଁଠି ହେଉଛନ୍ତି, ଓ ଏଉଁଠି ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ଦେହ ଥିବା ଏହି ମହା ଦାନବ।
ଇମୌ ସୁଲଲିତୌ ରଙ୍ଗେ ଵର୍ତେତେ ନଵଯୌଵନୌ ଦୈତେଯମଲ୍ଲାଶ୍ ଚାଣୂରପ୍ରମୁଖାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅତିଦାରୁଣାଃ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ନବଯୁବକ ରଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି, ଓ ଚାଣୂର ଆଦି ଦାନବ ମଲ୍ଲମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର।
ନିଯୁଦ୍ଧପ୍ରାଶ୍ନିକାନାଂ ତୁ ମହାନ୍ ଏଷ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ ଯଦ୍ ବାଲବଲିନୋର୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ମଧ୍ଯସ୍ଥୈଃ ସମୁପେକ୍ଷ୍ଯତେ
କୁସ୍ତି ଜଣା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟ, ଯେ ଦୁଇ ଯୁବକଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀମାନେ ଉପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଥଂ ପୁରସ୍ତ୍ରୀଲୋକସ୍ଯ ଵଦତଶ୍ ଚାଲଯନ୍ ଭୁଵମ୍ ଵଵର୍ଷ ହର୍ଷୋତ୍କର୍ଷଂ ଚ ଜନସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ
ଏଭଳି ତିନି ଲୋକର ସମ୍ମୁଖରେ କଥାହେଉଥିବାବେଳେ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ କରି, ପ୍ରଭୁ ହରି ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହ ବର୍ଷାଇଲେ।
ବଲଭଦ୍ରୋ ଽପି ଚାସ୍ଫୋଟ୍ଯ ଵଵଲ୍ଗ ଲଲିତଂ ଯଦା ପଦେ ପଦେ ତଦା ଭୂମିର୍ ନ ଶୀର୍ଣା ଯତ୍ ତଦ୍ ଅଦ୍ଭୁତମ୍
ବଳଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ଲାଗି ଲାଗି ଦେଖାଉଥିଲେ, ତଥାପି ପୃଥିବୀ ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ—ଏହା କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!