ତାମ୍ ଆହ ଲଲିତଂ କୃଷ୍ଣଃ କସ୍ଯେଦମ୍ ଅନୁଲେପନମ୍ ଭଵତ୍ଯା ନୀଯତେ ସତ୍ଯଂ ଵଦେନ୍ଦୀଵରଲୋଚନେ
କୃଷ୍ଣ ସେଠିକୁ ମିଷ୍ଟି କଥାରେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ଅନୁଲେପନ କାହା ପାଇଁ ନେଇଯାଉଛ? ସତ୍ୟ କହ, ନୀଳକମଳ ନୟନି।'
ସକାମେନୈଵ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ସାନୁରାଗା ହରିଂ ପ୍ରତି ପ୍ରାହ ସା ଲଲିତଂ କୁବ୍ଜା ଦଦର୍ଶ ଚ ବଲାତ୍ ତତଃ
ସେ, ହରିଙ୍କୁ ନେଇ ଇଚ୍ଛା ଓ ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ପରେ ବଳରାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
କାନ୍ତ କସ୍ମାନ୍ ନ ଜାନାସି କଂସେନାପି ନିଯୋଜିତା ନୈକଵକ୍ରେତି ଵିଖ୍ଯାତାମ୍ ଅନୁଲେପନକର୍ମଣି
'ପ୍ରିୟ, ତୁମେ କିଏ ମୁଁ ଜାଣିନାହଁ କାହିଁକି? ମୁଁ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ, ଅନୁଲେପନ କାମରେ ମୋର ନାମ ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।'
ନାନ୍ଯପିଷ୍ଟଂ ହି କଂସସ୍ଯ ପ୍ରୀତଯେ ହ୍ଯ୍ ଅନୁଲେପନମ୍ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଅତୀଵାସ୍ଯ ପ୍ରସାଦଧନଭାଜନମ୍
'କଂସଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅନୁଲେପନ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ; ମୁଁ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଦୟା ଓ ଧନର ଅଧିକାରିଣୀ।'
ସୁଗନ୍ଧମ୍ ଏତଦ୍ ରାଜାର୍ହଂ ରୁଚିରଂ ରୁଚିରାନନେ ଆଵଯୋର୍ ଗାତ୍ରସଦୃଶଂ ଦୀଯତାମ୍ ଅନୁଲେପନମ୍
'ଏହି ଅନୁଲେପନ ସୁଗନ୍ଧିତ, ରାଜାଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ଏହା ଆମର ଦେହ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଆମକୁ ଦିଅ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତମ୍ ଆହ ସା କୃଷ୍ଣଂ ଗୃହ୍ଯତାମ୍ ଇତି ସାଦରମ୍ ଅନୁଲେପଂ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ଗାତ୍ରଯୋଗ୍ଯମ୍ ଅଥୋଭଯୋଃ
ଏହା ଶୁଣି, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନସହିତ କହିଲେ, 'ନିଅ,' ଏବଂ ଉଭୟଙ୍କ ଦେହ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଅନୁଲେପନ ଦେଲେ।
ଭକ୍ତିଚ୍ଛେଦାନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗୌ ତତସ୍ ତୌ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ ସେନ୍ଦ୍ରଚାପୌ ଵିରାଜନ୍ତୌ ସିତକୃଷ୍ଣାଵ୍ ଇଵାମ୍ବୁଦୌ
ସୁଗନ୍ଧି ଅନୁଲେପନ ଲାଗିଥିବା, ସେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଭଳି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, ଏକ ଧଳା ଓ ଏକ କଳା ମେଘ ଭଳି।
ତତସ୍ ତାଂ ଚିବୁକେ ଶୌରିର୍ ଉଲ୍ଲାପନଵିଧାନଵିତ୍ ଉଲ୍ଲାପ୍ଯ ତୋଲଯାମ୍ ଆସ ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲେନାଗ୍ରପାଣିନା
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ଚିବୁକ ଉଠାଇବା କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ତାଙ୍କ ହାତରେ ତାହା ଉଠାଇଲେ।
ଚକର୍ଷ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଚ ତଦା ଋଜୁତ୍ଵଂ କେଶଵୋ ଽନଯତ୍ ତତଃ ସା ଋଜୁତାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଯୋଷିତାମ୍ ଅଭଵଦ୍ ଵରା
ତାପରେ, ପାଦଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, କେଶବ ତାକୁ ସିଧା କରିଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ସିଧା ହୋଇ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଵିଲାସଲଲିତଂ ପ୍ରାହ ପ୍ରେମଗର୍ଭଭରାଲସମ୍ ଵସ୍ତ୍ରେ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଵ୍ରଜ ଗେହଂ ମମେତି ଵୈ
ପ୍ରେମର ଭାରରେ ଭରିଥିବା, ଖେଳମୟ ଭାବରେ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଧରି, 'ମୋ ଘରକୁ ଆସ,' ବୋଲି କହିଲେ।
ଆଯାସ୍ଯେ ଭଵତୀଗେହମ୍ ଇତି ତାଂ ପ୍ରାହ କେଶଵଃ ଵିସସର୍ଜ ଜହାସୋଚ୍ଚୈ ରାମସ୍ଯାଲୋକ୍ଯ ଚାନନମ୍
କେଶବ ହସି କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବି,' ଏହା କହି ସେ ତାକୁ ଯିବାକୁ ଦେଲେ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ହସି, ବଳରାମଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ।
ଭକ୍ତିଚ୍ଛେଦାନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗୌ ନୀଲପୀତାମ୍ବରାଵ୍ ଉଭୌ ଧନୁଃଶାଲାଂ ତତୋ ଯାତୌ ଚିତ୍ରମାଲ୍ଯୋପଶୋଭିତୌ
ସୁଗନ୍ଧି ଅନୁଲେପନ ଲାଗିଥିବା, ନୀଳ ଓ ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ସେ ଦୁଇଁଜଣ ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଧନୁଷ୍ ଶାଳାକୁ ଗଲେ।
ଅଧ୍ଯାସ୍ଯ ଚ ଧନୂରତ୍ନଂ ତାଭ୍ଯାଂ ପୃଷ୍ଟୈସ୍ ତୁ ରକ୍ଷିଭିଃ ଆଖ୍ଯାତଂ ସହସା କୃଷ୍ଣୋ ଗୃହୀତ୍ଵାପୂରଯଦ୍ ଧନୁଃ
କୃଷ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଉପରେ ବସିଥିଲେ । ରକ୍ଷକମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ହଠାତ୍ ତାଙ୍କୁ ଖବର ମିଳିଲା । ସେ ଧନୁଷକୁ ଉଠାଇ ତାହାକୁ ଚିଁଡିଲେ ।
ତତଃ ପୂରଯତା ତେନ ଭଜ୍ଯମାନଂ ବଲାଦ୍ ଧନୁଃ ଚକାରାତିମହାଶବ୍ଦଂ ମଥୁରା ତେନ ପୂରିତା
ଏହାପରେ, କୃଷ୍ଣ ଧନୁଷକୁ ଚିଁଡିବା ସମୟରେ ତାହା ବଳେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା । ଏହାର ଅତି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ମଥୁରା ସହିତ ଭରିଗଲା ।
ଅନୁଯୁକ୍ତୌ ତତସ୍ ତୌ ଚ ଭଗ୍ନେ ଧନୁଷି ରକ୍ଷିଭିଃ ରକ୍ଷିସୈନ୍ଯଂ ନିକୃତ୍ଯୋଭୌ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତୌ କାର୍ମୁକାଲଯାତ୍
ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ପରେ, ଦୁଇଜଣ ରକ୍ଷକମାନେ ସାମ୍ନା କଲେ । ଦୁଇଜଣ ଗୋପଦାରକ ରକ୍ଷକ ସେନାକୁ ହରାଇ, କାର୍ମୁକାଳୟରୁ ବାହାରିଗଲେ ।
ଅକ୍ରୂରାଗମଵୃତ୍ତାନ୍ତମ୍ ଉପଲଭ୍ଯ ତଥା ଧନୁଃ ଭଗ୍ନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵାଥ କଂସୋ ଽପି ପ୍ରାହ ଚାଣୂରମୁଷ୍ଟିକୌ
ଅକୃର ଆଗମନ ଓ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିବା ଘଟଣା ଜଣା ପରେ, କଂସ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିବା ଶୁଣି ଚାଣୁର ଓ ମୁଷ୍ଟିକକୁ କହିଲେ ।
ଗୋପାଲଦାରକୌ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାଂ ତୌ ମମାଗ୍ରତଃ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧେନ ହନ୍ତଵ୍ଯୌ ମମ ପ୍ରାଣହରୌ ହି ତୌ
ସେ ଦୁଇ ଗୋପଦାରକ ଆସିଛନ୍ତି । ତମେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କୁ ମୋ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ । ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଦରକାର, କାରଣ ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରାଣ ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି ।
ନିଯୁଦ୍ଧେ ତଦ୍ଵିନାଶେନ ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାଂ ତୋଷିତୋ ହ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଦାସ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅଭିମତାନ୍ କାମାନ୍ ନାନ୍ଯଥୈତନ୍ ମହାବଲୌ
ଯଦି ତମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରି ମୋତେ ଖୁସି କରିବ, ମୁଁ ତମେ ଚାହିଁଥିବା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି । ନାହିଁ ହେଲେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।
ନ୍ଯାଯତୋ ଽନ୍ଯାଯତୋ ଵାପି ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାଂ ତୌ ମମାହିତୌ ହନ୍ତଵ୍ଯୌ ତଦ୍ଵଧାଦ୍ ରାଜ୍ଯଂ ସାମାନ୍ଯଂ ଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ନ୍ୟାୟ ହେଉ କି ଅନ୍ୟାୟ, ତମେ ଦୁଇଜଣ ମୋ ଶତ୍ରୁ ଦୁଇକୁ ମାରିବା ଦରକାର । ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରାଜ୍ୟ ତମେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟିବ ।
ଇତ୍ଯ୍ ଆଦିଶ୍ଯ ସ ତୌ ମଲ୍ଲୌ ତତଶ୍ ଚାହୂଯ ହସ୍ତିପମ୍ ପ୍ରୋଵାଚୋଚ୍ଚୈସ୍ ତ୍ଵଯା ମତ୍ତଃ ସମାଜଦ୍ଵାରି କୁଞ୍ଜରଃ
ଏଭଳି ଦୁଇ ମଲ୍ଲକୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, କଂସ ହସ୍ତିପାଳକୁ ଡାକି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ: 'ମୋ ଦ୍ୱାରା ମଦ ଭରା ହାତୀକୁ ରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରରେ ରଖ ।'
ସ୍ଥାପ୍ଯଃ କୁଵଲଯାପୀଡସ୍ ତେନ ତୌ ଗୋପଦାରକୌ ଘାତନୀଯୌ ନିଯୁଦ୍ଧାଯ ରଙ୍ଗଦ୍ଵାରମ୍ ଉପାଗତୌ
'କୁବଳୟାପୀଡ଼କୁ ସେଠାରେ ରଖିବା ଉଚିତ । ଯେଉଁ ଦୁଇ ଗୋପଦାରକ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିବେ, ସେମାନେ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ମାରିଦିଅ ।'
ତମ୍ ଆଜ୍ଞାପ୍ଯାଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ମଞ୍ଚାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଉପାହୃତାନ୍ ଆସନ୍ନମରଣଃ କଂସଃ ସୂର୍ଯୋଦଯମ୍ ଉଦୈକ୍ଷତ
ଏହି ଆଜ୍ଞା ଦେଇ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆସନ ଦେଖି, କଂସ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଛି ବୋଲି ଅନୁଭବ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
ତତଃ ସମସ୍ତମଞ୍ଚେଷୁ ନାଗରଃ ସ ତଦା ଜନଃ ରାଜମଞ୍ଚେଷୁ ଚାରୂଢାଃ ସହ ଭୃତ୍ଯୈର୍ ମହୀଭୃତଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ମଞ୍ଚରେ ନଗରବାସୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ । ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ଭୃତ୍ୟମାନେ ସହ ରାଜମଞ୍ଚରେ ବସିଲେ ।
ମଲ୍ଲପ୍ରାଶ୍ନିକଵର୍ଗଶ୍ ଚ ରଙ୍ଗମଧ୍ଯେ ସମୀପଗଃ କୃତଃ କଂସେନ କଂସୋ ଽପି ତୁଙ୍ଗମଞ୍ଚେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ମଲ୍ଲପ୍ରାଶ୍ନିକମାନେ ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ କଂସଙ୍କ ନିର୍ଦେଶରେ ବସିଥିଲେ । କଂସ ନିଜେ ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ ।
ଅନ୍ତଃପୁରାଣାଂ ମଞ୍ଚାଶ୍ ଚ ଯଥାନ୍ଯେ ପରିକଲ୍ପିତାଃ ଅନ୍ଯେ ଚ ଵାରମୁଖ୍ଯାନାମ୍ ଅନ୍ଯେ ନଗରଯୋଷିତାମ୍
ଅନ୍ତଃପୁର ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ଯଥାଯଥି ରଖାଯାଇଥିଲା । ଅନ୍ୟ ଆସନ ବାରମୁଖ୍ୟାମାନେ ଓ ନଗରୀ ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଥିଲା ।
ନନ୍ଦଗୋପାଦଯୋ ଗୋପା ମଞ୍ଚେଷ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଅଵସ୍ଥିତାଃ ଅକ୍ରୂରଵସୁଦେଵୌ ଚ ମଞ୍ଚପ୍ରାନ୍ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ ଅନ୍ୟ ମଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ । ଅକୃର ଓ ବସୁଦେବ ମଞ୍ଚର ଅନ୍ତରେ ବସିଥିଲେ ।
ନଗରୀଯୋଷିତାଂ ମଧ୍ଯେ ଦେଵକୀ ପୁତ୍ରଗର୍ଧିନୀ ଅନ୍ତକାଲେ ଽପି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମୀତି ମୁଖଂ ସ୍ଥିତା
ନଗରୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବକୀ ବସିଥିଲେ । ସେ ପୁଅ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରୁଥିଲେ । 'ଅନ୍ତିମ ସମୟରେ ମୁଁ ପୁଅକୁ ଦେଖିବି' ବୋଲି ମୁଖ ଦେଖାଇ ରହିଥିଲେ ।
ଵାଦ୍ଯମାନେଷୁ ତୂର୍ଯେଷୁ ଚାଣୂରେ ଚାତିଵଲ୍ଗତି ହାହାକାରପରେ ଲୋକ ଆସ୍ଫୋଟଯତି ମୁଷ୍ଟିକେ
ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଚାଲିଥିବାବେଳେ ଚାଣୁର ଉଚ୍ଚ ଚଳାପା ଦେଖାଇଲେ । ଲୋକମାନେ ହାହାକାର କରି, ମୁଷ୍ଟିକରେ ଅନ୍ଦା ଦେଇ ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ ।
ହତ୍ଵା କୁଵଲଯାପୀଡଂ ହସ୍ତ୍ଯାରୋହପ୍ରଚୋଦିତମ୍ ମଦାସୃଗନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗୌ ଗଜଦନ୍ତଵରାଯୁଧୌ
ହାତୀ ଚାଳକ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ପରେ, କୁବଳୟାପୀଡ଼କୁ ମାରି, ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ଦେହ ହାତୀର ରକ୍ତ ଓ ମଦରେ ଲିପ୍ତ ହେଲା । ସେମାନେ ହାତୀର ଦାନ୍ତକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଧରିଥିଲେ ।
ମୃଗମଧ୍ଯେ ଯଥା ସିଂହୌ ଗର୍ଵଲୀଲାଵଲୋକିନୌ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ସୁମହାରଙ୍ଗଂ ବଲଦେଵଜନାର୍ଦନୌ
ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହମାନେ ଯେପରି, ଗର୍ବ ଓ ଖେଳରେ ମଗ୍ନ, ବଳଦେବ ଓ ଜନାର୍ଦନ ବଡ଼ ରଙ୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ।