ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସ ତୁ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କେଶିନଃ ସଂମୁଖଂ ଯଯୌ ଵିଵୃତାସ୍ଯଶ୍ ଚ ସୋ ଽପ୍ଯ୍ ଏନଂ ଦୈତେଯଶ୍ ଚ ଉପାଦ୍ରଵତ୍
ଏପରି କହି, ଗୋବିନ୍ଦ କେଶୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ, ଦୈତ୍ୟ ମୁହଁ ଖୋଲି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ବାହୁମ୍ ଆଭୋଗିନଂ କୃତ୍ଵା ମୁଖେ ତସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନଃ ପ୍ରଵେଶଯାମ୍ ଆସ ତଦା କେଶିନୋ ଦୁଷ୍ଟଵାଜିନଃ
ଜନାର୍ଦନ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ସର୍ପର ଭଳି କରି, ଦୁଷ୍ଟ ଘୋଡା କେଶୀଙ୍କ ମୁହଁରେ ଲଗାଇଦେଲେ।
କେଶିନୋ ଵଦନଂ ତେନ ଵିଶତା କୃଷ୍ଣବାହୁନା ଶାତିତା ଦଶନାସ୍ ତସ୍ଯ ସିତାଭ୍ରାଵଯଵା ଇଵ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତ କେଶୀଙ୍କ ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଧଳା ମେଘର ଭଳି।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଵୃଧେ ବାହୁଃ କେଶିଦେହଗତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଵିନାଶାଯ ଯଥା ଵ୍ଯାଧିର୍ ଆପ୍ତଭୂତୈର୍ ଉପେକ୍ଷିତଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତ କେଶୀଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଆକାରରେ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତାଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ଯେପରି ଅନଦିଆ ରୋଗ ଦେହରେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।
ଵିପାଟିତୌଷ୍ଠୋ ବହୁଲଂ ସଫେନଂ ରୁଧିରଂ ଵମନ୍ ସୃକ୍କଣୀ ଵିଵୃତେ ଚକ୍ରେ ଵିଶ୍ଲିଷ୍ଟେ ମୁକ୍ତବନ୍ଧନେ
ତାଙ୍କ ଓଠ ଫାଟିଗଲା, ବହୁ ଝୁମୁଡ଼ା ରକ୍ତ ବମନ କରିଲେ, ତାଙ୍କ ଜବା ଖୋଲିଗଲା ଏବଂ ବନ୍ଧନ ଖୁଲିଗଲା।
ଜଗାମ ଧରଣୀଂ ପାଦୈଃ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ସମୁତ୍ସୃଜନ୍ ସ୍ଵେଦାର୍ଦ୍ରଗାତ୍ରଃ ଶ୍ରାନ୍ତଶ୍ ଚ ନିର୍ଯତ୍ନଃ ସୋ ଽଭଵତ୍ ତତଃ
ସେ ଭୂମିରେ ଲଡ଼ିଗଲା, ମଳ ଓ ମୁତ୍ର ପ୍ରସ୍ରବଣ କଲା, ଶରୀର ଘମରେ ଭିଜିଗଲା, କ୍ଳାନ୍ତ ଏବଂ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଲା।
ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯୋ ମହାରୌଦ୍ରଃ ସୋ ଽସୁରଃ କୃଷ୍ଣବାହୁନା ନିପପାତ ଦ୍ଵିଧାଭୂତୋ ଵୈଦ୍ଯୁତେନ ଯଥା ଦ୍ରୁମଃ
ମୁହଁ ଖୋଲି ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ଅସୁର, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲା, ବିଜୁଳି ଆଘାତରେ ଗଛ ଭାଗିଯାଇଥିବା ପରି।
ଦ୍ଵିପାଦପୃଷ୍ଠପୁଚ୍ଛାର୍ଧଶ୍ରଵଣୈକାକ୍ଷନାସିକେ କେଶିନସ୍ ତେ ଦ୍ଵିଧା ଭୂତେ ଶକଲେ ଚ ଵିରେଜତୁଃ
ଦୁଇଟି ପା, ପିଠ, ପୁଛ, ଅଧା କାନ, ଏକ ଆଖି ଓ ନାକ ସହିତ, କେଶୀ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗି ଚିହ୍ନିତ ହୋଇ ଶୁଯିଥିଲା।
ହତ୍ଵା ତୁ କେଶିନଂ କୃଷ୍ଣୋ ମୁଦିତୈର୍ ଗୋପକୈର୍ ଵୃତଃ ଅନାଯସ୍ତତନୁଃ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ହସଂସ୍ ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥିତଃ
କେଶୀଙ୍କୁ ମାରିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦିତ ଗୋପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଶରୀର କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ ଓ ସ୍ୱସ୍ଥ ଥିଲା, ହସି ହସି ସେ ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦାଉ ଥିଲେ।
ତତୋ ଗୋପାଶ୍ ଚ ଗୋପ୍ଯଶ୍ ଚ ହତେ କେଶିନି ଵିସ୍ମିତାଃ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମ୍ ଅନୁରାଗମନୋରମମ୍
କେଶୀଙ୍କୁ ମାରିଦେବା ପରେ, ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି ଗଲେ, ତାପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ପ୍ରେମରେ ଆନନ୍ଦ ଭରା, ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଆଯଯୌ ତ୍ଵରିତୋ ଵିପ୍ରୋ ନାରଦୋ ଜଲଦସ୍ଥିତଃ କେଶିନଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷନିର୍ଭରମାନସଃ
ଏହା ପରେ, ମହାର୍ଷି ନାରଦ ତୁରନ୍ତ ଏକ ମେଘରେ ଉଭା ଆସିଲେ; କେଶୀଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ସାଧୁ ସାଧୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଲୀଲଯୈଵ ଯଦ୍ ଅଚ୍ଯୁତ ନିହତୋ ଽଯଂ ତ୍ଵଯା କେଶୀ କ୍ଲେଶଦସ୍ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍
“ବହୁତ ଭଲ, ବହୁତ ଭଲ, ଜଗତ୍ନାଥ! ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମର ଲୀଳାରେ କେଶୀ, ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା, ତୁମେ ମାରିଦେଲା।”
ସୁକର୍ମାଣ୍ଯ୍ ଅଵତାରେ ତୁ କୃତାନି ମଧୁସୂଦନ ଯାନି ଵୈ ଵିସ୍ମିତଂ ଚେତସ୍ ତୋଷମ୍ ଏତେନ ମେ ଗତମ୍
“ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ଅବତାରରେ କରିଥିବା ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମୋ ମନକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପକାଇଦେଇଛି; ଏହି କାରଣରେ ମୋର ହୃଦୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା।”
ତୁରଗସ୍ଯାସ୍ଯ ଶକ୍ରୋ ଽପି କୃଷ୍ଣ ଦେଵାଶ୍ ଚ ବିଭ୍ଯତି ଧୁତକେସରଜାଲସ୍ଯ ହ୍ରେଷତୋ ଽଭ୍ରାଵଲୋକିନଃ
“ଏହି ଘୋଡାର ମୁହଁ ଦେଖି, ମାନେ ତାଙ୍କର କେଶ ଫିଙ୍ଗାଇ ହେଁହେଁ କରି ମେଘକୁ ଉଡାଇ ଦେଉଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭିତ ହେଇଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ।”
ଯସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଯୈଷ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ହତଃ କେଶୀ ଜନାର୍ଦନ ତସ୍ମାତ୍ କେଶଵନାମ୍ନା ତ୍ଵଂ ଲୋକେ ଗେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
“ଜନାର୍ଦନ, ତୁମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କେଶୀକୁ ମାରିଦେଲା, ଏହି କାରଣରେ ତୁମେ ଲୋକରେ ‘କେଶବ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବା।”
ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯ୍ ଅସ୍ତୁ ତେ ଗମିଷ୍ଯାମି କଂସଯୁଦ୍ଧେ ଽଧୁନା ପୁନଃ ପରଶ୍ଵୋ ଽହଂ ସମେଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଯା କେଶିନିଷୂଦନ
“ତୁମକୁ ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା; ଏବେ ମୁଁ ଯାଉଛି, କଂସ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଉଥରେ ଆସିବି; ପରସ୍ତି ଦିନ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ମିଳିବି, କେଶୀ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିବା।”
ଉଗ୍ରସେନସୁତେ କଂସେ ସାନୁଗେ ଵିନିପାତିତେ ଭାରାଵତାରକର୍ତା ତ୍ଵଂ ପୃଥିଵ୍ଯା ଧରଣୀଧର
“ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇବାର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଓ ଧରଣୀଧର ହେବା।”
ତତ୍ରାନେକପ୍ରକାରେଣ ଯୁଦ୍ଧାନି ପୃଥିଵୀକ୍ଷିତାମ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯାନି ମଯା ଯୁଷ୍ମତ୍ପ୍ରଣୀତାନି ଜନାର୍ଦନ
“ସେଠି, ତୁମ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଯୁଦ୍ଧ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇବି, ଜନାର୍ଦନ।”
ସୋ ଽହଂ ଯାସ୍ଯାମି ଗୋଵିନ୍ଦ ଦେଵକାର୍ଯଂ ମହତ୍ କୃତମ୍ ତ୍ଵଯା ସଭାଜିତଶ୍ ଚାହଂ ସ୍ଵସ୍ତି ତେ ଽସ୍ତୁ ଵ୍ରଜାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
“ଏବେ ମୁଁ ଯାଉଛି, ଗୋବିନ୍ଦ; ଦେବତାଙ୍କର ମହା କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ସଫଳ କରିଛ; ତୁମେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଲା; ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା ରହୁ, ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଉଛି।”
ନାରଦେ ତୁ ଗତେ କୃଷ୍ଣଃ ସହ ଗୋପୈର୍ ଅଵିସ୍ମିତଃ ଵିଵେଶ ଗୋକୁଲଂ ଗୋପୀନେତ୍ରପାନୈକଭାଜନମ୍
ନାରଦ ଯାଇବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନେ ସହ ଅବିଭାବିତ ଭାବରେ ଗୋକୁଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଗୋପୀମାନେଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରିୟ।
ଅକ୍ରୂରୋ ଽପି ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସ୍ଯନ୍ଦନେନାଶୁଗାମିନା କୃଷ୍ଣସଂଦର୍ଶନାସକ୍ତଃ ପ୍ରଯଯୌ ନନ୍ଦଗୋକୁଲେ
ଅକୃର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ, ତୁରନ୍ତ ଗଡ଼ିରେ ଚଢ଼ି ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ ଚାକ୍ରୂରୋ ନାସ୍ତି ଧନ୍ଯତରୋ ମଯା ଯୋ ଽହମ୍ ଅଂଶାଵତୀର୍ଣସ୍ଯ ମୁଖଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଚକ୍ରିଣଃ
ଅକୃର ଭାବିଲେ, “ମୋ ଠାରୁ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କେହି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କର ଅଂଶ ଅବତାର ମୁହଁ ଦେଖିବି।”
ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ସୁପ୍ରଭାତା ଚ ମେ ନିଶା ଯଦ୍ ଉନ୍ନିଦ୍ରାବ୍ଜପତ୍ତ୍ରାକ୍ଷଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ମୁଖମ୍
“ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ମୋର ରାତି ଶୁଭ ହେଲା, କାରଣ ମୁଁ ଉନ୍ମିଳିତ ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିବି।”
ପାପଂ ହରତି ଯତ୍ ପୁଂସାଂ ସ୍ମୃତଂ ସଂକଲ୍ପନାମଯମ୍ ତତ୍ ପୁଣ୍ଡରୀକନଯନଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅହଂ ମୁଖମ୍
“ଯେଉଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପୁଣ୍ଡରୀକ ନୟନ ମୁହଁ, ଯାହାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତନ କଲେ ଲୋକଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ—ମୁଁ ଏହି ମୁହଁ ଦେଖିବି।”
ନିର୍ଜଗ୍ମୁଶ୍ ଚ ଯତୋ ଵେଦା ଵେଦାଙ୍ଗାନ୍ଯ୍ ଅଖିଲାନି ଚ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତ୍ ପରଂ ଧାମ ଦେଵାନାଂ ଭଗଵନ୍ମୁଖମ୍
“ଯାଁଠାରୁ ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ବେଦାଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେଇ ଦେବମାନେଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସ, ଭଗବାନଙ୍କର ମୁହଁ ମୁଁ ଦେଖିବି।”
ଯଜ୍ଞେଷୁ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଃ ପୁରୁଷୈଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ଇଜ୍ଯତେ ଯୋ ଽଖିଲାଧାରସ୍ ତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଜଗତ୍ପତିମ୍
“ଯଜ୍ଞରେ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ଭାବରେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭାବରେ, ସମସ୍ତର ଆଧାର ଭାବରେ ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ—ମୁଁ ସେଇ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ଦେଖିବି।”
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଯମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଯଜ୍ଞାନାଂ ଶତେନାମରରାଜତାମ୍ ଅଵାପ ତମ୍ ଅନନ୍ତାଦିମ୍ ଅହଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି କେଶଵମ୍
ଏକ ଶତ ଯଜ୍ଞ କରି ଯମଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅମରମାନେଙ୍କର ରାଜା ହେବାକୁ ପାଇଥିଲେ; ମୁଁ ଏହି ଅନନ୍ତ ଆଦି କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖିବି।
ନ ବ୍ରହ୍ମା ନେନ୍ଦ୍ରରୁଦ୍ରାଶ୍ଵିଵସ୍ଵାଦିତ୍ଯମରୁଦ୍ଗଣାଃ ଯସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଜାନନ୍ତି ସ୍ପୃଶତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ ସ ମେ ହରିଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନ, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ମରୁଦ୍ଗଣ — କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଆଜି ସେ ହରି ମୋତେ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵଗଃ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ସଂସ୍ଥିତଃ ଯୋ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଵ୍ଯଯୋ ଵ୍ଯାପୀ ସ ଵୀକ୍ଷ୍ଯତେ ମଯାଦ୍ଯ ହ
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବସିଛନ୍ତି; ଅବିନାଶୀ ଏହି ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ପ୍ରଭୁକୁ ଆଜି ମୁଁ ଦେଖିପାରିଛି।
ମତ୍ସ୍ଯକୂର୍ମଵରାହାଦ୍ଯୈଃ ସିଂହରୂପାଦିଭିଃ ସ୍ଥିତମ୍ ଚକାର ଯୋଗତୋ ଯୋଗଂ ସ ମାମ୍ ଆଲାପଯିଷ୍ଯତି
ମାଛ, କୁର୍ମ, ବରାହ, ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ ନେଇ, ସେ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି; ସେ ମୋତେ କଥା କହିବେ।