यस्मात् सर्वम् इदं प्रपञ्चरचितं मायाजगज् जायते यस्मिंस् तिष्ठति याति चान्तसमये कल्पानुकल्पे पुनः यं ध्यात्वा मुनयः प्रपञ्चरहितं विन्दन्ति मोक्षं ध्रुवं तं वन्दे पुरुषोत्तमाख्यम् अमलं नित्यं विभुं निश्चलम्
ଯେଉଁଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ମାୟାରେ ଗଠିତ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ ରହେ, ଏବଂ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ପୁଣି ସେଠାରେ ଲୟ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ମୁନିମାନେ ବିଶ୍ୱର ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି, ସେଇ ନିର୍ମଳ, ଚିରନ୍ତନ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି, ଅଚଳ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
यं ध्यायन्ति बुधाः समाधिसमये शुद्धं वियत्संनिभम् नित्यानन्दमयं प्रसन्नम् अमलं सर्वेश्वरं निर्गुणम् व्यक्ताव्यक्तपरं प्रपञ्चरहितं ध्यानैकगम्यं विभुम् तं संसारविनाशहेतुम् अजरं वन्दे हरिं मुक्तिदम्
ଯାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ, ଆକାଶ ପରି ନିର୍ମଳ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା, ଶାନ୍ତ, ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର, ଗୁଣରେ ଅତିତ, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ ଉଭୟରେ ଅତିତ, ବିଶ୍ୱର ଆସକ୍ତି ରହିତ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି, ସଂସାର ନାଶର କାରଣ, ଅଜର, ସେଇ ମୁକ୍ତିଦାତା ହରିଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
सुपुण्ये नैमिषारण्ये पवित्रे सुमनोहरे नानामुनिजनाकीर्णे नानापुष्पोपशोभिते
ଅତି ପବିତ୍ର ଓ ମନୋହର ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ଅଟାରେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଋଷିମାନେ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା,
सरलैः कर्णिकारैश् च पनसैर् धवखादिरैः आम्रजम्बूकपित्थैश् च न्यग्रोधैर् देवदारुभिः
ସରଳ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ପନସ, ଧବ, ଖାଦିର, ଆମ୍ବ, ଜମ୍ବୁ, କପିଠ, ବଟ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା,
अश्वत्थैः पारिजातैश् च चन्दनागुरुपाटलैः बकुलैः सप्तपर्णैश् च पुंनागैर् नागकेसरैः
ଅଶ୍ୱଥ, ପାରିଜାତ, ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, ପାଟଳ, ବକୁଳ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ପୁମ୍ନାଗ ଓ ନାଗକେଶର ଗଛରେ ମଧ୍ୟ ଶୋଭିତ ଥିଲା,
शालैस् तालैस् तमालैश् च नारिकेलैस् तथार्जुनैः अन्यैश् च बहुभिर् वृक्षैश् चम्पकाद्यैश् च शोभिते
ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ନାରିକେଳ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ, ଚମ୍ପକ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
नानापक्षिगणाकीर्णे नानामृगगणैर् युते नानाजलाशयैः पुण्यैर् दीर्घिकाद्यैर् अलंकृते
ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାରେ ଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟ ଓ ଦୀର୍ଘ ପୋଖରୀ ଦ୍ୱାରା ଏଠି ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ब्राह्मणैः क्षत्रियैर् वैश्यैः शूद्रैश् चान्यैश् च जातिभिः वानप्रस्थैर् गृहस्थैश् च यतिभिर् ब्रह्मचारिभिः
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନେ, ଏହିଠାରେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ଯତି ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ବସୁଥିଲେ।
संपन्नैर् गोकुलैश् चैव सर्वत्र समलंकृते यवगोधूमचणकैर् माषमुद्गतिलेक्षुभिः
ସମସ୍ତଠାରେ ଗୋମାନ୍ୟ ଝୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଯବ, ଗହୁଁ, ଚଣା, ବର୍ଷ, ମୁଗ, ତିଳ ଓ ଇଖୁ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏଠି ଭରିଥିଲା।
चीनकाद्यैस् तथा मेध्यैः सस्यैश् चान्यैश् च शोभिते तत्र दीप्ते हुतवहे हूयमाने महामखे
ଚୀନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଧାନ୍ୟ ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉଦ୍ଭିଦ ଦ୍ୱାରା ଏଠି ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ହେଉଥିଲା।
यजतां नैमिषेयाणां सत्त्रे द्वादशवार्षिके आजग्मुस् तत्र मुनयस् तथान्ये ऽपि द्विजातयः
ନୈମିଷବାସୀମାନଙ୍କର ବାରଷିକ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷୀୟ ଯଜ୍ଞରେ ଅନେକ ଋଷି ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ।
तान् आगतान् द्विजांस् ते तु पूजां चक्रुर् यथोचिताम् तेषु तत्रोपविष्टेषु ऋत्विग्भिः सहितेषु च
ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ଆଦର ପାଇଲେ; ସେଠି ଋତ୍ବିଜମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତେ ବସିଥିଲେ।
तत्राजगाम सूतस् तु मतिमांल् लोमहर्षणः तं दृष्ट्वा ते मुनिवराः पूजां चक्रुर् मुदान्विताः
ସେଠାରେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସୂତ ଲୋମହର୍ଷଣ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ।
सो ऽपि तान् प्रतिपूज्यैव संविवेश वरासने कथां चक्रुस् तदान्योन्यं सूतेन सहिता द्विजाः
ସେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦର କରି, ମହାସନରେ ବସିଲେ; ତାପରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସୂତଙ୍କ ସହିତ ଆପସରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
कथान्ते व्यासशिष्यं ते पप्रच्छुः संशयं मुदा ऋत्विग्भिः सहिताः सर्वे सदस्यैः सह दीक्षिताः
କଥାର ଶେଷରେ, ସମସ୍ତ ଦୀକ୍ଷିତ, ଋତ୍ବିଜମାନେ ଓ ସଭ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ଶଙ୍କା ପଚାରିଲେ।
पुराणागमशास्त्राणि सेतिहासानि सत्तम जानासि देवदैत्यानां चरितं जन्म कर्म च
ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତୁମେ ପୁରାଣ, ଆଗମ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଇତିହାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣ, ଦେବତା, ଦାନବମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚରିତ୍ର ଜାଣ।
न ते ऽस्त्य् अविदितं किंचिद् वेदे शास्त्रे च भारते पुराणे मोक्षशास्त्रे च सर्वज्ञो ऽसि महामते
ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର, ମହାଭାରତ, ପୁରାଣ ଓ ମୋକ୍ଷଶାସ୍ତ୍ରରେ ତୁମ ପାଖରେ କିଛି ଅଜଣା ନାହିଁ; ହେ ମହାମତି, ତୁମେ ସବୁ ଜାଣ।
यथापूर्वम् इदं सर्वम् उत्पन्नं सचराचरम् ससुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम्
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର, ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ସହିତ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା?
श्रोतुम् इच्छामहे सूत ब्रूहि सर्वं यथा जगत् बभूव भूयश् च यथा महाभाग भविष्यति
ହେ ସୂତ, ଆମେ ଆଗ୍ରହ କରୁଛୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ କଥା କହନ୍ତୁ—ଏହି ସଂସାର କିପରି ହେଲା ଏବଂ ପୁନି କିପରି ହେବ, ଏହି ସବୁ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
यतश् चैव जगत् सूत यतश् चैव चराचरम् लीनम् आसीत् तथा यत्र लयम् एष्यति यत्र च
ହେ ସୂତ, ଏହି ସଂସାର କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସବୁ କେଉଁଠି ଲୟ ହେଲା, ଏବଂ କେଉଁଠି ଏହାର ସମାପ୍ତି ହେବ, ଏହି ସବୁ ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने सदैकरूपरूपाय विष्णवे सर्वजिष्णवे
ଯିଏ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଶୁଦ୍ଧ, ଚିରନ୍ତନ ଏବଂ ସଦା ଏକ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ସର୍ବଜୟୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ।
नमो हिरण्यगर्भाय हरये शङ्कराय च वासुदेवाय ताराय सर्गस्थित्यन्तकर्मणे
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ହରି, ଶଙ୍କର, ବାସୁଦେବ, ତାରକ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାର କରୁଥିବା ଯିଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
एकानेकस्वरूपाय स्थूलसूक्ष्मात्मने नमः अव्यक्तव्यक्तभूताय विष्णवे मुक्तिहेतवे
ଏକ ଓ ଅନେକ ରୂପରେ ଥିବା, ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଅପ୍ରକାଶ ଓ ପ୍ରକାଶ ଭାବରେ ଥିବା, ମୁକ୍ତିର କାରଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
सर्गस्थितिविनाशाय जगतो यो ऽजरामरः मूलभूतो नमस् तस्मै विष्णवे परमात्मने
ଯିଏ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ବିନାଶର ଅଜର ଓ ଅମର ମୂଳ, ସେଇ ପରମାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
आधारभूतं विश्वस्याप्य् अणीयांसम् अणीयसाम् प्रणम्य सर्वभूतस्थम् अच्युतं पुरुषोत्तमम्
ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆଧାର, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ।
ज्ञानस्वरूपम् अत्यन्तं निर्मलं परमार्थतः तम् एवार्थस्वरूपेण भ्रान्तिदर्शनतः स्थितम्
ଯିଏ ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ପରମ ସତ୍ୟ, ସେଇ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
विष्णुं ग्रसिष्णुं विश्वस्य स्थितौ सर्गे तथा प्रभुम् सर्वज्ञं जगताम् ईशम् अजम् अक्षयम् अव्ययम्
ବିଷ୍ଣୁ ଯିଏ ସଂସାରକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି, ସ୍ଥିତି ଓ ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜ୍ଞାତା, ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ।
आद्यं सुसूक्ष्मं विश्वेशं ब्रह्मादीन् प्रणिपत्य च इतिहासपुराणज्ञं वेदवेदाङ्गपारगम्
ପ୍ରଥମ, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଂକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯିଏ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଜାଣନ୍ତି, ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି।
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञं पराशरसुतं प्रभुम् गुरुं प्रणम्य वक्ष्यामि पुराणं वेदसंमितम्
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସତ୍ୟ ଜାଣିଥିବା, ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁଁ ବେଦ ଅନୁସାରେ ପୁରାଣ କହିବି।
कथयामि यथा पूर्वं दक्षाद्यैर् मुनिसत्तमैः पृष्टः प्रोवाच भगवान् अब्जयोनिः पितामहः
ପୂର୍ବରୁ ଡକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ ପଚାରିଥିବାବେଳେ, ଯେଉଁ ପଦ୍ମଯୋନି ପିତାମହ ଭଗବାନ କହିଥିଲେ, ସେଇପରି ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।