ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଆଜମୀଢ଼ଙ୍କ ପରିବାରରେ ଥିବା ତିନି ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜନନୀ—ନୀଳୀ, କେଶିନୀ ଓ ଧୂମିନୀଙ୍କୁ ନେଇ। କେଶିନୀଙ୍କୁ ଆଜମୀଢ଼ ଜହ୍ନୁ ନାମକ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଜହ୍ନୁ ଏକ ମହାୟଜ୍ଞ, ସର୍ବମେଧା ନାମକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ, ଜହ୍ନୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଜହ୍ନୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ତଥାପି ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଶାଳାକୁ ବନ୍ୟାରେ ବଡ଼ି ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ବେଦୀ ଜଳରେ ବିମିଳିତ ଦେଖି, ଜହ୍ନୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗଙ୍ଗାକୁ କହିଲେ—‘ମୁଁ ତୁମର ଜଳକୁ ତିନି ଲୋକରୁ ପିଇ ନେବି; ଏହି ଅହଂକାରର ଫଳ ତୁମେ ଏବେ ପାଇବା।’ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଗଙ୍ଗା ପିଇଯାଇଛି, ତେଣୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜହ୍ନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ ଭାବେ ଜାହ୍ନବୀ ନାମରେ ଜନ୍ମାଇଲେ। ଏହାପରେ ଜହ୍ନୁ କାବେରୀ, ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ, ସହିତ ବିବାହ କଲେ। ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଶାପରେ କାବେରୀଙ୍କ ଶରୀରର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ପରେ ନଦୀରୂପେ ପରିଣତ ହେଲା। ଜହ୍ନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ଅଜକା ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବଳାକାଶ୍ୱ ନାମକ ପୁତ୍ର ମିଳିଲା। ବଳାକାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁଶିକା ଥିଲେ, ଯିଏ ଶିକାରରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଫଣ୍ନବ ଏବଂ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ିଲେ। କୁଶିକା ଏକ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଏହା ଦେଖି ଶକ୍ର ଭୟରେ ନିଜେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ଗାଧି ନାମରେ ରାଜା ହେଲେ; ମଘବାନ୍ କୌଶିକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଗାଧିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର; ତାଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟକ ମିଳିଲେ। ଅଷ୍ଟକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଲୌହି ଜହ୍ନୁବଂଶର ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଏବେ ଆଜମୀଢ଼ଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଶାଖା କଥା ଆସେ। ନୀଳୀଙ୍କୁ ଆଜମୀଢ଼ ସୁଶାନ୍ତି ପୁତ୍ର ଦେଲେ; ସୁଶାନ୍ତିଙ୍କୁ ପୁରୁଜାତି ଓ ପୁରୁଜାତିଙ୍କୁ ବାହ୍ୟାଶ୍ୱ। ବାହ୍ୟାଶ୍ୱଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର—ମୁଦ୍ଗଳ, ସୃଞ୍ଜୟ, ବୃହଦିଷୁ ରାଜା, ଯବୀନର ଏବଂ କ୍ରିମିଳାଶ୍ୱ—ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉନ୍ନତ କଲେ। ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ଦିଗର ସୁରକ୍ଷାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚାଳ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା। ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ; ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ଗର୍ଭରୁ ବଧ୍ନ୍ୟ ପୁତ୍ର ମିଳିଲେ। ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ପଞ୍ଚଜନ, ତାଙ୍କୁ ସୋମଦତ୍ତ ମିଳିଲେ। ସୋମଦତ୍ତଙ୍କୁ ସହଦେବ, ସହଦେବଙ୍କୁ ସୋମକ। ଏହି ବଂଶ ଅଳ୍ପ ହେଲାବେଳେ, ସୋମକ ଆଜମୀଢ଼ଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସୋମକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନ୍ତୁ, ଯିଏ ଏକ ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ କନିଷ୍ଠ ପୃଷତ, ଯିଏ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପିତା ଏବଂ ଏହି ସମକ ବଂଶ ଆଜମୀଢ଼ ଉତ୍ସରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଆଜମୀଢ଼ଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ରାଣୀ ଧୂମିନୀ, ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷାରେ, ତପସ୍ୟାରେ ନିମନ୍ତ୍ରିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳର ଜନ୍ମ। ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୀଘରେ ତପସ୍ୟା କଲେ; ନିୟମିତ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କଲେ, ସଂଯମିତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, କୁଶ ଶୟନରେ ଶୁଇ, ଶୁଦ୍ଧ ରହିଲେ। ଏହି ଧୂମିନୀ ସହିତ ଆଜମୀଢ଼ ଏକତ୍ର ହୋଇ ରିକ୍ଷ ନାମକ ଦୁସ୍ସାଧାରଣ ରଙ୍ଗ ଓ ସୁନ୍ଦର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ କରେ। ରିକ୍ଷଙ୍କୁ ସଂବରଣ, ସଂବରଣଙ୍କୁ କୁରୁ ମିଳିଲେ; କୁରୁ ପ୍ରୟାଗ ଅତିକ୍ରମ କରି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ କୁରୁ ନାମରେ ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା କୌରବ ଭାବେ ମହାନ। କୁରୁଙ୍କୁ ଚାରି ପୁତ୍ର ମିଳିଲେ—ସୁଧନ୍ୱନ, ସୁଧନୁସ, ପରୀକ୍ଷିତ (ପ୍ରବଳ ବାହୁ) ଓ ଅରିମେଜୟ। ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ଜନମେଜୟ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତସେନ, ଅଗ୍ରସେନ ଓ ଭୀମସେନ ନାମକ ପୁତ୍ର। ସମସ୍ତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ପ୍ରବଳ, ଶୂର। ଜନମେଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁରଥ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରବଳ ପୁତ୍ର ବିଦୁରଥ; ବିଦୁରଥଙ୍କୁ ରିକ୍ଷ ନାମକ ମହାରଥୀ ପୁତ୍ର ମିଳିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ଭାରଦ୍ୱାଜ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ଦୁଇ ରିକ୍ଷ ଓ ଦୁଇ ପରୀକ୍ଷିତ ଥିଲେ; ତିନି ଭୀମସେନ ଓ ଦୁଇ ଜନମେଜୟ ଥିଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ରିକ୍ଷଙ୍କୁ ଭୀମସେନ ପୁତ୍ର। ଭୀମସେନଙ୍କୁ ପ୍ରତୀପ, ପ୍ରତୀପଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନୁ; ଦେଵାପି ଓ ବାହ୍ଳିକ—ଏହି ତିନି ମହାରଥୀ। ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ବାହ୍ଳିକଙ୍କ ବଂଶ ଅପେକ୍ଷା କଥା ଆସେ। ବାହ୍ଳିକଙ୍କୁ ସୋମଦତ୍ତ ପୁତ୍ର; ସୋମଦତ୍ତଙ୍କୁ ଭୂରି, ଭୂରିଶ୍ରବା ଓ ଶଳ ପୁତ୍ର। ଦେଵାପି ଦେବମାନେର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃତକ ନାମକ ଋଷି ମିଳିଲେ, ଯିଏ ମହାତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ। ଶାନ୍ତନୁ କୌରବ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ହେଲେ; ଏହି ବଂଶ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାରୁ ଦେଵବ୍ରତ ନାମକ ପୁତ୍ର ମିଳିଲେ, ଯିଏ ଭୀଷ୍ମ ଭାବେ ପାଣ୍ଡବମାନେର ପିତାମହ। କାଳୀ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଭଲ ପୁତ୍ର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଦେଲେ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ଭୂମିରେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଲେ। ଏହିପରି ଆଜମୀଢ଼ଙ୍କ ଉତ୍ସରୁ ବିଭିନ୍ନ ସାକା ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଭାରତର ଏତିହାସ ଓ ପବିତ୍ରତାକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କରିଛି।