ଓ ପ୍ରଭୁ, ଯେପରି ଆପଣେ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ଜନ୍ମ ଓ ଆକୃତି ଦେଇ, ମୋର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହିପରି ମୁଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିଛି। ଯଦି ମୁଁ ଏହା ଭିନ୍ନ କିଛି କରିଥାନ୍ତି, ତେବେ, ହେ ଦେବଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ମୋତେ ଦଣ୍ଡ ଦେବାଠାରୁ କିଛି ଅନ୍ୟାୟ ହେବନଥିଲା। ତଥାପି, ଏଯାଏଁ ଯେଉଁ ଦଣ୍ଡ ଆପଣ ମୋପରି ଦିଇଛନ୍ତି, ସେହି ଦଣ୍ଡକୁ ମୁଁ ସହିଛି; ଏହି ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କୌଣସି ଅନୁଗ୍ରହ ମୋ ପାଇଁ ନ ହୋଉ। ମୋର ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ବିଷ ଶୁନ୍ୟ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅଧୀନ ହୋଇଯାଇଛି, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ମୋତେ ଜୀବନ ଦିଅନ୍ତୁ—ଆପଣ ଯାହା କହିବେ, ମୁଁ ତାହା କରିବି। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ହେ ନାଗ, ତୁମେ ଏଠାରେ, ଯମୁନା ନଦୀରେ, କେବେ ରୁହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ। ତୁମ ସମସ୍ତ ପରିକର, ପରିବାର ଓ ସଂଗୀମାନେ ସହିତ ସାଗରର ଜଳକୁ ଯାଅ। ଯେବେ ତୁମେ ସାଗରରେ ମୋର ପାଦଚିହ୍ନ ତୁମ ମୁଣ୍ଡରେ ଦେଖିବ, ଗରୁଡ଼—ଯିଏ ନାଗମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ—ସେ ତୁମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି କହି ଭଗବାନ ହରି ନାଗରାଜଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ନାଗ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନଦୀ ଛାଡ଼ି ଜଳର ନିବାସକୁ ଚଲିଗଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ସେ ତାଙ୍କର ପରିକର, ସନ୍ତାନ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ସରୋବର ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ନାଗ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଗୋପମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପୁନଃ ଜୀବନ ମିଳିଲା ବୋଲି ଅନୁଭବ କଲେ, ଆଖିରୁ ଅଶୁପାତ କରି ତାଙ୍କୁ ସିଞ୍ଚିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶୁଭ ଜଳରେ ପୁନଃ ପରିଣତ ଯମୁନା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଦୋଷହୀନ କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏବେ ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚମତ୍କାର କାହାଣୀ ଗାଇବା ଲାଗିଲେ, ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭାବଗ୍ରାସ୍ତ ଭାବରେ ବ୍ରଜକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ରାମ ଓ କେଶବ ଦୁଇଁଜଣ ଗୋମାନେ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲ ଚରାଇବାକୁ ଗଲେ ଓ ମନୋହର ତାଳବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଦାନବ, ଧେନୁକ ନାମକ, ଗଧା ଆକୃତିରେ ସର୍ବଦା ରହୁଥିଲା, ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଗୋମାନେ ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିଲା। ସେଠି ତାଳବନର ଫଳ ଦେଖି ଗୋପମାନେ ଆଶାକୁଳ ହୋଇ କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏଠାରେ ଧେନୁକ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାରୁ ଏହି ସବୁ ଫଳ ଅନ୍ତରିତ ରହିଯାଉଛି। ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ, ଏହି ମଧୁର ଓ ପକା ତାଳ ଫଳ ତଳେ ପଡ଼ିଯାଉ।" ଗୋପମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସଙ୍କର୍ଷଣ ଓ କୃଷ୍ଣ ତାଳ ଫଳ ତଳେ ଖସିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଧେନୁକ ଦାନବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଗଧା ଆକୃତିରେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆସିଲା। ସେ ବଳବାନ ଧେନୁକ, ବଳରାମଙ୍କ ଛାତିରେ ଦୁଇ ପଛ ପା ଦେଇ ଆଘାତ କଲା, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ସେହି ପାକୁ ଧରି, ତାକୁ ଆକାଶରେ ଘୁମାଇ, ଜୀବନ୍ତ ନ ରଖି, ଜୋରରେ ଏକ ତାଳଗଛ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ତାଳ ଗଛ ଉପରୁ ଧେନୁକ ପଡ଼ିବା ସହିତ, ବହୁତ ତାଳଫଳ ମୃଦୁଳ ମେଘ ପଡ଼ିବା ପରି ଭୂମିରେ ଖସିଗଲା। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳଭଦ୍ର ସହଜରେ ଧେନୁକଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଗଧା-ଦାନବ ଭାଇମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗଛ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହିପରି ଦେଖାଗଲା ଯେ, ତଳଭୂମି ତାଳଫଳ ଓ ଦାନବ ଶରୀରରେ ଭରିଯାଇ, ସେଠି ଋଷିମାନେ ଅଧିକ ଚମକୁଥିଲେ। ଏହାପରେ, ସେଇ ତାଳବନରେ ଗୋମାନେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ତରୁଣ ଘାସ ଚରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବେ ଯିବା ନିଷିଦ୍ଧ ଥିଲା। ଧେନୁକ ଓ ତାଙ୍କର ସହୋଦରମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଶୁଭ୍ର ତାଳବନ ସମସ୍ତ ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ତାପରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ଖୁସିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ, ତରୁଣ ବୃଷଭ ଦୁଇଟି ପରି ଆପଣାପାଇଁ ଚମକୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଗୋମାନେ ଦୂରରେ ଚରାଇ, ନାମ ଧରି ଡାକୁଥିଲେ, ଗଳାରେ ଅରଣ୍ୟ ମାଳା, କାନ୍ଧରେ ରସ୍ସୀ, ଶୁଭ୍ର ଓ କୃଷ୍ଣ ମେଘପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସୁନା ଓ କଳା ଧୂଳିରେ ଲପେଟା ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରପରି ଚମକୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ନିଜ ମାନବ ଜନ୍ମ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ମନୁଷ୍ୟ ଚର୍ୟା କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ। ସେଠି ସେମାନେ ଝୁଲା, କୁସ୍ତି, ପଥର ଫିଙ୍ଗିବା ଆଦି ଖେଳରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଲମ୍ବ ନାମକ ଏକ ଦାନବ, ଗୋପ ଛୁଆ ଭେଷ ଧରି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚୁପେଚାପ ଆସିଗଲା। ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଭୟ ନ କରି ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିଶିଗଲା। ସେ, ସୁଯୋଗ ଦେଖି, ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ବଳରାମଙ୍କୁ ମାରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ଭାବିଲା, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବ୍ୟସ୍ତ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା। ଏହିଠାରେ ସମସ୍ତେ ଏକ ଶିଶୁ ଖେଳ 'ହରିଣ କ୍ରୀଡ଼ା' ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇ ଦୁଇ ଜଣ ଦଳରେ ଲାଗି ଲାଗି ଲୁଚି ଖେଳୁଥିଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ ଶ୍ରୀଦାମା ସହିତ, ବଳରାମ ପ୍ରଲମ୍ବ ସହିତ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୋପମାନେ ଏକାଏକି ଜୋଡ଼ିରେ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏଠି କୃଷ୍ଣ ଶ୍ରୀଦାମାଙ୍କୁ ଓ ବଳରାମ ପ୍ରଲମ୍ବଙ୍କୁ ଜିତିଲେ; ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦଳରେ ଜିତିଲେ, ବାକୀମାନେ ହାରିଗଲେ। ଯେଉଁମାନେ ହାରିଗଲେ, ସେମାନେ ବିଜୟୀଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ବହି ବଟଗଛ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଲେ, ପଛରେ ସେମାନେ ପୁନଃ ଆସିଗଲେ। ପ୍ରଲମ୍ବ ଦାନବ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବଳରାମଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ବହି, ଥମ୍ବାନ୍ତି ନାହିଁ, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନେଇଯିବା ପରି ଦୂରେ ନେଇଗଲେ। ଆଉ ଧାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ପ୍ରମୁଖ ଦାନବ କ୍ରୋଧରେ ବଡ଼ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ, ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଇଲେ।