ଗୋକୁଳରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା—କୃଷ୍ଣ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ପାଦରେ ଘା ଦେଇ ଗଡ଼ିକୁ ଉଲଟିଦେଇଥିଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ କେହି କରିନଥିଲେ। ଗୋପଗଣ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଗଲେ, ଏବଂ ନନ୍ଦ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣକୁ ଉଠାଇଲେ। ଯଶୋଦା ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଭଙ୍ଗା ମାଟିର ଭାଗ ଏବଂ ଉଲଟିଥିବା ଗଡ଼ିକୁ ଦହି, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଚାଉଳ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ଗୋକୁଳରେ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଗର୍ଗ ଗୋପଗଣଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ରଖି ଦୁଇ ଶିଶୁଙ୍କର ନାମକରଣ କ୍ରିୟା କଲେ। ବଡ଼ ଶିଶୁଙ୍କୁ "ରାମ", ଅନ୍ୟକୁ "କୃଷ୍ଣ" ନାମ ଦେଲେ; ଗର୍ଗ ମୁନି ତାଙ୍କର ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନାମ ରଖିଲେ। କ୍ଷିପ୍ର ସମୟରେ, ଦୁଇ ଶିଶୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଖେଳିବାରେ ଘୂଞ୍ଚ ଘସି ଲାଲ ହୋଇଯିବା ଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଣା ପାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ, ଗୋମୟର ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ଏଠା-ଉଠା ଘୁଞ୍ଚିବା, ଯଶୋଦା ଓ ରୋହିଣୀ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିନଥିଲେ। ଗୋପଳ ଶାଳର ମଧ୍ୟରେ ଖେଳିବା, ଛୋଟ ମେଁଦାଗୁଡ଼ିକୁ ଟାଣିବାରେ ଦିନଟି କାଟିଦେଲେ। ଯଶୋଦା ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଶିଶୁ ଏକଠି ଖେଳିବାକୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଶାନ୍ତ ଖେଳକୁ ରୋକିପାରିନଥିଲେ। ଅସହି ହୋଇ, ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଝିରେ ଏକ ମୃଦୁଳ ଦଣ୍ଡରେ ରସି ଦେଇ ବାନ୍ଧି ଦେଲେ ଓ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯଦି ସମର୍ଥ ହୁଅ, ଏହି ଅତି ଅଶାନ୍ତ ଆଚରଣ ସହ କାମ କର।" ଏପରେ ଘରଣୀ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଗଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ମୃଦୁଳକୁ ଟାଣିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପଦ୍ମନୟନ କୃଷ୍ଣ ଦୁଇ ଯମଲାର୍ଜୁନ ବୃକ୍ଷର ମଧ୍ୟରେ ମୃଦୁଳ ଟାଣି ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଦୁଇ ବୃକ୍ଷର ଦୀର୍ଘ ଶାଖା ଭଙ୍ଗିଗଲା, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ। ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଦୌଡ଼ି ଆସି ଦୁଇ ବୃକ୍ଷକୁ ଭଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ। ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣ, ଅଳ୍ପ ଦାନ୍ତ ଓ ହସୁଥିବା ମୁଖରେ, ରସି ଦେଇ ଚାପି ମଧ୍ୟରେ ବାନ୍ଧି ଦେଖିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ରସି ଦେଇ ବାନ୍ଧି ଦେବାରୁ କୃଷ୍ଣ "ଦାମୋଦର" ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧ ଗୋପମାନେ ଆଲୋଚନା କଲେ—"ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଆମେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ଉଚିତ।" ଏଠାରେ ଅନେକ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି—ପୁତନାର ମୃତ୍ୟୁ, ଗଡ଼ି ଉଲଟିଯିବା, ବୃକ୍ଷ ପଡ଼ିଯିବା କୌଣସି ବାୟୁ ବା ଅନ୍ୟ କାରଣ ବିନା; ଏହି କାରଣରୁ, ଆମେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରୁ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ବ୍ରଜକୁ ବଡ଼ ଭୂମିକଳି ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ସମସ୍ତ ବ୍ରଜବାସୀ ଏଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କଲେ। "ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ଗୃହକୁ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯିବେ, ବିଳମ୍ବ ନ କରିବେ," ବୋଲି କହି, ସମସ୍ତେ ଦୋକା ଓ ଗୋମାନ୍ୟ ନେଇ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଚାଲିଗଲେ। ଗୋପ ଶିଶୁ ଓ ଝିଅମାନେ ଦଳ ଦଳରେ ଏକାପକା ଚିତ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ। ବ୍ରଜର ସ୍ଥାନ କାଉ ଓ କାଉନୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା; ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଅକ୍ଷୟ କୃଷ୍ଣ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ। ନିର୍ମଳ ମନରେ ଗୋମାନ୍ୟର ବୃଦ୍ଧି ଚାହିଁ, କୃଷ୍ଣ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ; ଏହି ଉତ୍କଳ ଋତୁରେ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ସମସ୍ତେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ବସିଗଲେ। ବ୍ରଜର ଶିବିର ଓ ଶାଳା ଅର୍ଧ-ଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଲା; ଏଠି, ଦୁଇ ଶିଶୁ—ରାମ ଓ ଦାମୋଦର—ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ବଢ଼ିଲେ। ଗୋପ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହ ଏଠା-ଉଠା ଖେଳି, ମୟୂରପଙ୍ଖୀ ଓ ବନ ଫୁଲ ରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ। ଗୋପ ମୁହୁଁରେ ବାଁଶୀ ଓ ପତ୍ର ତାଲ ବାଜାଇ ଦୁଇ ଶିଶୁ, କାଉ ଚୁଆ ଯାଉଁ ପଙ୍ଖ ଭଳି କେଶରେ ଶୋଭା ପାଇ, ତରୁଣ୍ୟରେ ଦୁଇ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲେ। ହସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ସେମାନେ ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଖେଳିଲେ, ଏକାପକା ହସି, ଏକାପକା ଖେଳ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି। ଗୋପ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହ ଛୋଟ ଛୋଟ ମେଁଦା ଚାଲିବାରେ, ଦୁଇ ଶିଶୁ ଏକ ସପ୍ତବର୍ଷ ବୟସରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଦୁଇ ମେଁଦା ଚାଲିବାରେ ଦୁଇ ଶିଶୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରକ୍ଷକ ହେଲେ; ବ୍ରଜରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିଲା, ଆକାଶ ଘନ ମେଘରେ ଆଛାଦିତ ହେଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭାରି ବର୍ଷା ହେଲା; ପୃଥିବୀ ନୂତନ ଫୁଲ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଗାଁ ନାମକ ଲାଲ ପୋକାରେ ଶୋଭିତ ହେଲା। ପନ୍ନା ରୁବି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେବା ପରି ନଦୀମାନେ ଏଠା-ଉଠା ଚାଲି, ସମସ୍ତ କିଛି ଏଠା-ଉଠା ଭାବେ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ଅନିୟମିତ ମନମାନେ ନୂତନ ଭାଗ୍ୟ ପାଇ, ସେହି ଋତୁରେ, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ, ତାଙ୍କ ସମାନ ଗୋପ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହ, ବ୍ରଜରେ ଦେବତାମାନେ ପରି ଖେଳିଲେ। ଏକ ଦିନ, ରାମ ବିନା, କୃଷ୍ଣ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଗଲେ; ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଲାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଗୋପ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହ ଏଠି ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ସେଉଁଠି ସେ ଯମୁନା ନଦୀକୁ ଗଲେ, ଯାହାର ତରଙ୍ଗ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲା, ତଟ ଫେନର ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ମନେ ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଉଥିଲା। ସେଉଁଠି, କୃଷ୍ଣ ଏକ ଭୟଙ୍କର କୁଣ୍ଡ ଦେଖିଲେ—ବିଷ ଅଗ୍ନିର ତିନ୍କା ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ସର୍ପ କାଳିୟାର ନିବାସ। ବିଷ ଅଗ୍ନିର ଚାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଯମୁନା ତଟର ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ ଜଳିଯିବା, ପାଣିର ଝାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ପକ୍ଷୀମାନେ ଜଳିଯିବା ଦେଖିଲେ। ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁର ଅନ୍ୟ ମୁଖ ପରି, ଦେଖି ବ୍ଲେସ୍ଡ ମଧୁସୂଦନ ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।