ଭଗବାନ ଏଭଳି କଥା କହି ସ୍ଥିର ହେଇ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ, ହେ ମହାମୁନି! ଏହା ପରେ, ରାତିରେ ବସୁଦେବ ଶିଶୁକୁ ନେଇ ମଥୁରା ଦ୍ୱାର ବାହାରେ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ ଯୋଗମାୟାଙ୍କ ନିଦ୍ରାରେ ରକ୍ଷକମାନେ ମୋହିତ ହୋଇ ଥିଲେ, ଏବଂ ମଥୁରା ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମୋହରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭି ବାହାରିଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଗଭୀର ରାତିରେ ମେଘମାନେ ଭାରି ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଶେଷନାଗ ତାଙ୍କର ମହାନ ଫଣା ଦେଇ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଆବୃତ କରି ସାଥି ଦେଉଥିଲେ। ବସୁଦେବ, ଜନ୍ମନ୍ତର ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କୋଳେ ନେଇ, ତୀବ୍ର ଧାରା ଓ ଗଭୀର ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଯମୁନା ନଦୀକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ତାଙ୍କର ଘୁଞ୍ଚି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ତୀରେ, ସେ ନନ୍ଦ ଓ ଜେଷ୍ଠ ଗୋପମାନେ ରହିଥିବା ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ କଂସଙ୍କୁ କର ଦେବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯଶୋଦା ମଧ୍ୟ ଯୋଗମାୟାଙ୍କ ନିଦ୍ରାରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ମୋହରେ ରହିଥିବା ବେଳେ ସେ ଏହି ଝିଅ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ବସୁଦେବ, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ, ଶୀଘ୍ର ଯଶୋଦାଙ୍କ ଶେଇଘରେ ଯାଇ, ଝିଅଟିକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶିଶୁକୁ ରଖିଦେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଯଶୋଦା ଜାଗିଲେ, ସେ ନିଜ ନବଜାତ ଶିଶୁକୁ ଦେଖିଲେ—ନୀଳ କମଳ ପତ୍ର ପରି କଳା ତାଙ୍କର ଦେହ, ଏହି ଦେଖି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ବସୁଦେବ ଏହି ଝିଅଟିକୁ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି, ଦେବକୀଙ୍କ ଶେଇଘରେ ରଖିଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବବତ୍ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ। ଶିଶୁର କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣି ରକ୍ଷକମାନେ ତୁରନ୍ତ ଜାଗି, ଦେବକୀ ଜନ୍ମଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି କଂସଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ। କଂସ ଶୀଘ୍ର ଆସି, ଝିଅଟିକୁ ଧରିଲେ, ଯଦ୍ୟପି ଗଳାରେ ଅଳଂକାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବକୀ 'ଛାଡ଼, ଛାଡ଼' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ। କଂସ ଝିଅଟିକୁ ପାଥର ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଅକାଶରେ ଅଟକି ରହି, ଅଷ୍ଟବାହୁ ଦେବୀ ରୂପେ ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ, ହାତରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ମିତାରେ ହସି, କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ କଂସଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ କଂସ, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛ? ଯିଏ ତୁମକୁ ବଧ କରିବ, ସେ ଏବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସାର, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ଏବେ ତୁମର ନଶ୍ୱରତା ହେବ। ଏହି କଥା ଭଲଭାବରେ ଚିନ୍ତା କର, ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରୟୋଜନରେ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କର।" ଏପରି କହି, ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଗନ୍ଧ ଓ ଅଳଂକାର ଧାରଣ କରି, ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ବୋଝ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସିଦ୍ଧମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ଏହା ପରେ, କଂସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ମନରେ, ପ୍ରଲମ୍ବ, କେଶୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାସୁରମାନେ ମିଶି, ସେମାନେଠାରେ ଏଉଁପରି କହିଲେ—"ହେ ପ୍ରଲମ୍ବ, ବଳଶାଳୀ, କେଶୀ, ଧେନୁକ, ପୂତନା, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ମୋର କଥା ଶୁଣ। ଦୁଷ୍ଟ ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଳି ଖାଇଥିବା ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ କିଛି ନୁହେଁ। ଏହି କନ୍ୟା କଥା ଯାହା କହିଛି, ତାହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ଦେଖି ମୁଁ ସେମାନେକୁ ଦେଖି ହସେ। ତଥାପି, ମୁଁ ଏବେ ଅଧିକ ପ୍ରୟାସ କରିବି, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ। ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଉପସ୍ଥିତ, ଯେଉଁଥି ତିନି କାଳର ନାଥ, ଏହି କଥା ଦେବକୀର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା କନ୍ୟା କହିଛି। ତେଣୁ, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠାରେ ଅସାଧାରଣ ବଳ ଦେଖାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଶିଶୁମାନେକୁ ସାବଧାନତାର ସହିତ ହତ୍ୟା କରିବା ଦରକାର।" ଏପରି ଆଦେଶ ଦେଇ, କଂସ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ କୌଣସି ବ୍ୟାପତି ନ କରି କଥା କହିଲେ—"ତୁମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁମାନେକୁ ମୁଁ ଅବ୍ୟର୍ଥ ଭାବେ ହତ୍ୟା କରିଛି; ଏବେ ଆଉ ଏକ ଶିଶୁ ମୋ ନଶ୍ୱରତା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼; ଯାହା ଲିଖାଯାଇଛି, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଘଟିବ। ତୁମ ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।" ଏପରି ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ସେମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, କଂସ ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବସୁଦେବ ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋଡ଼ିଘରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖିଲେ—"ମୋର ପୁଅ ଜନ୍ମିଛି!" ବସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ କହିଲେ—"ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ, ଏତେ ବଡ଼ ବୟସରେ ତୁମେ ପୁଅ ଲାଭ କରିଛ!" "ତୁମେ ରାଜାଙ୍କୁ ବର୍ଷିକ କର ଦେଇଛ, ଏହି ପାଇଁ ଆସିଥିଲ, ଏବଂ ଏହି କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ତେଣୁ ଏଠାରେ ଅଧିକ ରହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଏବେ ତୁମେ ତୁମ ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯାଅ। ମୋର ଝିଅ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଜନ୍ମିଛି; ସେଉଁଠି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପୁଅ ପରି ସୁରକ୍ଷା କର।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କର ସାମଗ୍ରୀ ଗଡ଼ିଘରେ ରଖି, କର ଦେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଗୋକୁଳକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଗୋକୁଳରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ପୂତନା ନାମକ ଶିଶୁହନ୍ତ୍ରୀ ଏକ ରାତିରେ ଶୁଅଁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ, ନିଜ ଶିଶୁଦେୟ ଦେଲା। ଯେଉଁ ଶିଶୁକୁ ପୂତନା ରାତିରେ ନିଜ ଦୁଧ ଦେଉଥିଲେ, ସେ ଶିଶୁ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଉଥିଲା। କୃଷ୍ଣ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଶିଶୁଦେୟକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି, ତାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ଶୋଷି ନେଲେ। ପୂତନା ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ସନ୍ଧି-ଅସ୍ଥି ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ଚଳିଗଲେ, ମୃତ୍ୟୁରେ ଭୟାନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଜାଗି, ଭୟଭୀତ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂତନାର ଶିର ଉପରେ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦେହ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା। ଏବେ, କମ୍ପିତ ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୋଳେ ନେଇ, ଗାଈର ପୁଛ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶିଶୁର ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର କଲେ। ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଗୋବର ନେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଲଗାଇ, ସୁରକ୍ଷା କରି, ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—"ହେ ହରି, ସମସ୍ତ ଜୀବର ମୂଳ, ତୁମେ ସୁରକ୍ଷା କର; ଯାହାଙ୍କ ନାଭିରୁ ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଚାଲିଛି। କେଶବ, ତୁମେ ଭୂମିକୁ ବରାହ ରୂପେ ଦନ୍ତ ଉପରେ ଧରିଥିଲେ, ତୁମେ ସୁରକ୍ଷା କର।