ଏକ ସମୟର କଥା, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ବିଶାଳ ମହିମାର ମାଳିକା, ଯିଏ ପ୍ରକୃତି, ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ବାଣୀ ଓ ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ, ସେହି ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି କହିଲେ—“ହେ ଭଗବନ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଦୟାକରି ଆମୋଁକୁ କୃପା କରନ୍ତୁ।” ଏହି ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ମହାବଳୀ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦବିତ ହୋଇଥିଲା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଭାର ଅପସାରଣ ପାଇଁ ସେ ଏହି ଜଗତର ଶରଣସ୍ଥଳ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ଏଠାରେ ଆମେ—ବୃତ୍ରସୁଦନ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର, ବରୁଣ, ରୁଦ୍ରମାନେ, ବସୁମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ କହିଲେ, “ହେ ଦେବଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଆମେ ସଦା ତତ୍ପର, ଆମକୁ ଯାହା କରିବାକୁ କହିବେ, ଆମେ ତାହା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।” ଏପରେ, ସେଇ ଭଗବାନ ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ନିଜ ଦେହରୁ ଦୁଇଟି କେଶ—ଏକ ଧଳା ଓ ଏକ କଳା—ଉତ୍ପାଦନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ମୋର ଦୁଇ କେଶ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଭାର ଦୂର କରିବେ।” ପଛରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, “ତୁମେ ତୁମେ ଅଂଶରେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କର, ଏବଂ ଏହି ଦୁର୍ମଦ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର। ଏହି ଦାନବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ ପାଇବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦେବକୀ, ବସୁଦେବଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯିଏ ଦେବୀ ସମାନ, ସେ ତାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭରେ ମୋର କେଶ ଅଂଶ ଧାରଣ କରିବେ। ସେଠାରେ ଅବତରିତ ହୋଇ, ସେ କାଳନେମିର ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିତ କଂସକୁ ବଧ କରିବେ।” ଏପରି କହି ସେହି ହରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏହାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଗଲେ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବକୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମିବେ—ଏହି କଥା ମହାମୁନି ନାରଦ କହିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, କଂସ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଗୃହରେ ଦୃଢ ନିଗରାନୀ ରଖିଲା। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଉଥିଲେ, ବସୁଦେବ ତାକୁ କଂସଙ୍କୁ ଦେଇ ଦେଉଥିଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଛଅ ପୁଅ, ଯେମାନେ ‘ଷଡ୍-ଗର୍ଭ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନିଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିକ୍ରମେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଇଥିଲେ। ଏହି ଯୋଗନିଦ୍ରା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତି ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ। ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା କଲେ, “ଏ ନିଦ୍ରା, ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ, ଏହି ଷଡ୍-ଗର୍ଭମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପାତାଳରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ପ୍ରତିକ୍ରମେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଅ।” “ଏମାନେ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେବା ପରେ, ନିର୍ମଳ ଶେଷ, ତାଙ୍କ ଅଂଶରେ, ସପ୍ତମ ଗର୍ଭରେ ଆସିବେ। ଗୋକୁଳରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଅନ୍ୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ରୋହିଣୀ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରସବ ସମୟରେ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିଦିଅ। ରାଜା କଂସଙ୍କ ଭୟରୁ ଓ ଅବରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ କହିବେ ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ପତିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଗର୍ଭ ଉଦ୍ଧାର ହେବାରୁ ସେ ‘ସଂକର୍ଷଣ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ଏବଂ ଧଳା ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବେ।” “ତାପରେ ମୁଁ ଦେବକୀଙ୍କ ଶୁଭ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବି। ତୁମେ ବିଳମ୍ବ ବିନା ଯଶୋଦାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ। ବର୍ଷା ଋତୁର କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ରାତିରେ ମୁଁ ଜନ୍ମିବି, ନବମୀରେ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେବ। ଯଶୋଦାଙ୍କ ଶଯ୍ୟାରେ ମୋତେ ରଖାଯିବ, ଏବଂ ତୁମକୁ, ମୋର ଶକ୍ତିରେ, ବସୁଦେବ ଦେବକୀଙ୍କୁ ଦେଇ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯିବେ।” “କଂସ ତୁମକୁ ଧରି ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଛାଡ଼ିବ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଆକାଶରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ପାଇବ। ଏହାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ, ତୁମେ ଶତଖଣ୍ଡ ହେବା ପରେ। ଶୁମ୍ଭ, ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ଅନେକ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରି, ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ଅନେକ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିବ। ତୁମେ ଶ୍ରୀ, ହୃଦୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ପୃଥିବୀ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଲଜ୍ଜା, ପୋଷଣ, ଉଷା ଏବଂ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସବୁ ତୁମେ। ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଆର୍ୟା, ଦୁର୍ଗା, ଅମ୍ବିକା, ଭଦ୍ରା, ଭଦ୍ରକାଳୀ, କ୍ଷେମ୍ୟା ବା କ୍ଷେମଙ୍କରୀ ବୋଲି ବେଦରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଭାତ ଓ ସାନ୍ଧ୍ୟାରେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିବେ; ମୋର କୃପାରେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ଯଦି ମଦ୍ୟ, ମାଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଜ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବ, ତେବେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିବ। ମୋର କୃପାରେ ସେମାନେ ସଦା ଶୁଭ ଲାଭ କରିବେ, ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ। ଏହିପରି ଯଥାଯଥ ଚାଳିଥିବା ଦେବୀ, ତୁମେ ଯାଅ।” ଏହିପରି ଭାବେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଜଗନ୍ମାତା ଷଡ୍-ଗର୍ଭମାନେକୁ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗର୍ଭକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ସପ୍ତମ ମାସ ଆସିଲାପରେ, ଭଗବାନ ହରି ତିନି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେହି ଦିନେ, ଯୋଗନିଦ୍ରା ଯଶୋଦାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ଭଗବାନ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲେ। ତାପରେ, ଆକାଶରେ ଗ୍ରହମାନେ ଶୁଭ ଚଳନ କରିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଲେ, ଋତୁମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଲେ। ଦେବକୀଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପ ଦ୍ୱାରା କେହି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁଥିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଥିଲା। ମନୁଷ୍ୟ ଓ ନାରୀମାନେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଦେବତାମାନେ ଦିନ ଓ ରାତି ଦେବକୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ଜ୍ଞାନ, ଅମୃତ ଓ ଆଲୋକ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛ; ଦୟାକରି ଶୁଭ କର, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର କ୍ଷେମ ପାଇଁ ତୁମେ ପ୍ରେମରେ ଏହି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିଛ।