ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧରି ଭୂମି ପୃଷ୍ଠାରେ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଅହଂକାର ଏବଂ ପ୍ରଭୁତ୍ୱରେ ତାଙ୍କୁ ବିପରୀତ ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଭାରୀ ଭାର ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇ, ଭୂମି ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଅମର ଦେବମାନେ, ଏହି ଭାର ଆମେ ସହିପାରୁନାହିଁ; ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଜଣାଇଁ ଦେଉଛି। ମୋ ଉପର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଯଥାଯଥ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ନାହିଁ ଲେ ମୁଁ ଏହି ଭାରରେ ଦବାଯାଇ ତଳ ଲୋକକୁ ପଡିଯିବି।" ଭୂମିର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଭୂମି ଯାହା କହିଛି, ସେ ସବୁ ଏକେବାରେ ସତ୍ୟ। ମୁଁ, ଭବ ଏବଂ ତୁମେ ସମସ୍ତେ, ଆମେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ ରୂପ। ତାଙ୍କ ଅନେକ ଅବତାର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଓ ଅଧମତା ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଶକ୍ତି ଓ ଅଧିନତା ଲାଗିଥାଏ। ଚଳ, ଆମେ ଦୁଧ ମହାସାଗରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଟକୁ ଯାଉ, ସେଠାରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଁ ଦେବା।" "ପୃଥିବୀର ଭଲ ପାଇଁ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ନିଜ ଅଂଶର କିଛି ଅଂଶ ଦେଇ ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କରି ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।" ଏପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନେଇ, ଦୁଧ ସାଗର ତଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। "ହେ ହଜାର ରୂପୀ, ହଜାର ଭୁଜା, ଅନେକ ମୁଖ ଓ ଅନେକ ପଦ ଧାରୀ, ହେ ଅଗ୍ରହ୍ୟ, ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି, ନାଶ ଓ ପାଳନରେ ନିବେଶିତ, ହେ ସୂକ୍ଷ୍ମତମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ, ଅସୀମ, ତୁମ ମହିମା ସମସ୍ତରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମେ ପ୍ରକୃତି, ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ବାଣୀ ଓ ତାଙ୍କର ଉତ୍ସ—ସମସ୍ତର ମୂଳ ଏବଂ ଅତିତ୍ୟ, ହେ ଭଗବନ, ଦୟା କର।" "ଏହି ଭୂମି, ମହା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇ, ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ, ଏହି ଅସହ୍ୟ ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି। ଏଠାରେ ଆମେ, ବୃତ୍ର ନାଶକ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ବରୁଣ, ରୁଦ୍ର, ଭସୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ।" "ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ମୁଁ ଯାହା କରିଛି, ହେ ନାଥ, ଆପଣ ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ, ଆମେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ପାଇଁ ତତ୍ପର।" ଏପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ନିଜରୁ ଦୁଇଟି କେଶ—ଏକ ଧଳା, ଏକ କଳା—ତୁଳିଲେ। ତିନି କହିଲେ, "ଏହି ଦୁଇ କେଶ ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କରି ତାଙ୍କ ଭାର ହ୍ରାସ କରିବେ।" "ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଅଂଶ ନେଇ ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଏଉଁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୂମିରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ବସୁଦେବଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଦେବକୀ, ଦେବୀ ସମାନ, ତାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭ ମୋ କେଶ ଅଂଶ ହେବ।" ଏହି ଅଂଶ ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କରି କଂସ, ଯେଉଁଥି କାଳନେମି ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ନଶ୍ଟ କରିବେ। ଏପରେ ହରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମେରୁର ଶିଖରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କଲେ। ଦେବକୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭ କଂସ ପାଇଁ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେବ, ଏହି କଥା ନାରଦ ଋଷି ଘୋଷଣା କଲେ। କଂସ ଏହା ଶୁଣି, ରୋଷିତ ହୋଇ ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ନିଜ ଘରରେ କଡ଼ା ରକ୍ଷାରେ ଆଟକାଇ ଦେଲେ। ପୂର୍ବର ଭଳି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ବସୁଦେବ ଶିଶୁକୁ କଂସଙ୍କୁ ଦେଇଦେଇଥିଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଛଅ ପୁତ୍ର, ଛଅ ଗର୍ଭ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଏକେକ ହୋଇ ନିଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଯୋଗନିଦ୍ରା, ମହାମାୟା, ଯେଉଁଥି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅବିଦ୍ୟାରେ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ହରି କହିଲେ, "ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ଏକେକ କରି ଛଅ ଗର୍ଭ ଯେଉଁଥି ତଳ ଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରା।" "ଏହି ଗର୍ଭମାନେ କଂସ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେବା ପରେ, ନିର୍ମଳ ଶେଷ, ନିଜ ଅଂଶରେ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ଭାବରେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।" "ଗୋକୁଳରେ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରୋହିଣୀ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଡିଲିଭେରି ସମୟରେ, ଏହି ଗର୍ଭକୁ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରା।" "ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ଭୟ, ବାଧା ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ କହିବେ ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ପତିଗଲା।" "ଗର୍ଭ ତୁଳି ନେଇଥିବା ଦ୍ୱାରା, ସେ ସଂକର୍ଷଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ଶ୍ଵେତ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମାନ ଚମକିବେ।" "ତାପରେ ମୁଁ ଦେବକୀଙ୍କ ଶୁଭ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବି; ତୁମେ ଅପେକ୍ଷା ନ କରି ଯଶୋଦାଙ୍କଠାରେ ଯାଉ।" "ବର୍ଷା ଋତୁରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ରାତିରେ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେବି; ନବମୀ ଦିନେ ତୁମେ ଜନ୍ମ ଦେବା।" "ଯଶୋଦାଙ୍କ ଶୟନରେ ମୁଁ ରହିବି, ତୁମେ, ନିର୍ମଳା, ମୋ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ବସୁଦେବ ତୁମକୁ ଦେବକୀଙ୍କୁ ନେଇ ଯଶୋଦାଙ୍କଠାରେ ଯିବେ।" "କଂସ ତୁମକୁ ଧରି, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଫିଙ୍ଗିବେ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଆକାଶରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଲାଭ କରିବା।" "ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ତୁମେ ଏକ ଶତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେବା ପରେ, ତୁମକୁ ନିଜ ଭଉଣୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।" "ଶୁମ୍ଭ, ନିଶୁମ୍ଭ ଏବଂ ହଜାର ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିହତ କରି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଅନେକ ନିବାସ ଦେଇ ଶୋଭିତ କରିବା।" "ତୁମେ ଶ୍ରୀ, ଲଜ୍ଜା, କୀର୍ତ୍ତି, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଭୂମି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶୀଳ, ପୋଷଣ, ଉଷା ଏବଂ ଯାହା କିଛି ଅଛି—ତୁମେ ସମସ୍ତ ରୂପ।" "ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଆର୍ୟା, ଦୁର୍ଗା, ଅମ୍ବିକା, ଭଦ୍ରା, ଭଦ୍ରକାଳି, କ୍ଷେମ୍ୟା, କ୍ଷେମଙ୍କରୀ ବେଦରେ କହନ୍ତି—" "ପ୍ରଭାତ ଓ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ, ନମ୍ର ରୂପରେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିବେ; ମୋ କୃପାରେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।