ଦ୍ୱିଜଜନମାନେ, ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ହ୍ରାସ ପାଏ ଏବଂ ଅଧର୍ମ ବଢ଼ିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦନ ନିଜ ଆକୃତିକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭାଜନ କରି, ନିଜେ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି—ଏହା ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଓ ଧର୍ମକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ। ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ନାଶ ପାଇବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ସେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଭୂମି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭାର ଅନୁଭବ କରି, ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବତାଙ୍କ ସଭାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଭୂମି ଦୟାଭାବରେ ଏବଂ ବେଦନାରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଅଗ୍ନି ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଗୁରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୋମାତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନାରାୟଣ ଏକମାତ୍ର ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁ।" "ଦେଖ, କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସି, ଦିନ ରାତି ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି। ଯିଏ ପୂର୍ବେ ବଳଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ, ସେ କାଳନେମି ବର୍ତ୍ତମାନ କଂସ ଭାବେ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ଅରିଷ୍ଟ, ଧେନୁକ, କେଶୀ, ପ୍ରଳମ୍ବ, ନରକ, ସୁଣ୍ଡ ଏବଂ ବାଣ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଢ଼ ଦୈତ୍ୟ ଏବଂ ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ ଯୋଦ୍ଧା ରାଜମହଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନେକୁ ଗଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ।" "ଏଉଁପରି ଅନେକ ଦେବତା ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ମୋ ଉପରେ ଆସିଛନ୍ତି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅହଂକାରୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ବିପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାର ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇ, ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ଜଣାଉଛି ଯେ, ମୁଁ ଆପଣାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି। ଦୟାକରି ମୋ ଭାର ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କରନ୍ତୁ, ନହେଲେ ମୁଁ ନିମ୍ନଲୋକକୁ ଡୁବିଯିବି।" ଭୂମିଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଭୂମି ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ସତ୍ୟ। ମୁଁ, ଭବା, ଏବଂ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ। ତାଙ୍କ ଅବତାରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେହି କ୍ଷୁଦ୍ର, ଏହା ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଓ ଅଧୀନତା ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥାଏ।" "ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ କ୍ଷୀରସାଗର ପାରକୁ ଯାଉ। ସେଠାରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇବା। ସେ ଏହି ସଂସାର ନିମିତ୍ତେ, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଭାବେ, ସ୍ୱଲ୍ପ ଅଂଶରେ ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କରି ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।" ଏହିପରି କହି, ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି କଲେ: "ହେ ସହସ୍ର ଆକୃତି, ସହସ୍ର ବାହୁ, ଅନେକ ମୁହଁ ଓ ଅନେକ ପାଦ ଥିବା, ଅଭିଗମ୍ୟ, ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟ ଓ ପାଳନରେ ଲିନ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ସୂକ୍ଷ୍ମତମ, ବିଶାଳ ମାପର, ସମସ୍ତ ତୁଳନାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଦାର୍ଥ, ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ବାଣୀ ଓ ସେମାନଙ୍କ ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ, ଭଗବନ୍, ଦୟା କର।" "ଏହି ଭୂମି, ଭୟଙ୍କର ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇ, ପାହାଡ଼ମାନେ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ, ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଆସିଛି। ଏଠାରେ ଆମେ, ବୃତ୍ରସୁଦନ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ବରୁଣ, ରୁଦ୍ରମାନେ, ବସୁମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଛୁ।" "ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ଦେବଦେବ, ମୁଁ ଯାହା କରିଛି, ତୁମେ ଯାହା ଆଦେଶ ଦେବ, ଆମେ ତାହା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" ଏପରି ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ପରମେଶ୍ୱର ନିଜ ଦେହରୁ ଦୁଇଟି କେଶ, ଗୋଟିଏ ଧଳା ଓ ଗୋଟିଏ କଳା, ତାଣିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ମୋ ଏହି ଦୁଇ କେଶ ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କରି, ଏହି ଭାର ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା କଷ୍ଟ ଦୂର କରିବ।" "ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ଅଂଶରେ ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହି ପୂର୍ବରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ମଦାନ୍ଧ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନାଶ ପାଇବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ବସୁଦେବଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଦେବକୀ ଦେବୀ ସମାନ, ତାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭ ମୋ କେଶ ଅଂଶ ଭାବେ ଥିବ। ସେଠାରେ ଅବତରି, ସେ କଂସଙ୍କୁ, ଯିଏ କାଳନେମି ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବଧ କରିବ।" ଏପରି କହି, ହରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ, ସମସ୍ତେ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମେରୁ ଶିଖରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଭୂମିରେ ଅବତରିଲେ। ଦେବକୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭ କଂସ ପାଇଁ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେବ, ଏହି କଥା ଭଗବତୀ ନାରଦ କହିଥିଲେ। ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି ସୂଚନା ଶୁଣି, କଂସ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ନିଜ ଗୃହରେ କଠୋର ରକ୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ରଖିଲେ। ପୂର୍ବବତ୍, ଯେତେବେଳେ ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଉଥିଲା, ବସୁଦେବ ତାହାକୁ କଂସଙ୍କୁ ଦେଇଦେଉଥିଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଛଅ ପୁଅ, ଯେଉଁମାନେ ଷଡ୍ ଗର୍ଭ ଭାବେ ପରିଚିତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନିଦ୍ରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗର୍ଭ ଭାବେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଯୋଗନିଦ୍ରା, ଯିଏ ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରିଥାନ୍ତି ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ ଆଦେଶ କଲେ: "ଯାଅ, ନିଦ୍ରେ, ମୋ ଆଦେଶରେ, ଏହି ଷଡ୍ ଗର୍ଭକୁ ପାଳାକ୍ରମେ ପାତାଳରୁ ଉଠାଇ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ରଖ।" "ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେବେ, ତେବେ ନିର୍ମଳ ଶେଷ, ତାଙ୍କ ଅଂଶରେ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ଭାବେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଆସିବେ।" "ଗୋକୁଳରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ରୋହିଣୀ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପ୍ରସବ ସମୟରେ ତୁମେ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିଦେବ।" "ବୋଜ ରାଜାଙ୍କ ଭୟ ଓ ଅବରୋଧ ଦ୍ୱାରା, ଲୋକମାନେ କହିବେ ଯେ ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ଗର୍ଭପାତ ହୋଇଛି।