ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗାଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି, କେମିତି ଏକ ସମୟରେ ମହାମୁନି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେ କହିଲେ: “ଘୋଡ଼ାମୁଣ୍ଡି ଦେବ, ବଡ଼ ଗଳାଅଂଶ, ମହାପୁରୁଷ ଆକୃତିଧାରୀ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନାଶକ, ଘୋଡ଼ା ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ମହାକୂର୍ମ ଦେବ, କଚ୍ଛପ ଶରୀର ଧାରଣ କରି ଭୂମିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା, ପାହାଡ଼ ଧାରଣ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ମହାବରାହ ଦେବ, ଏହି ଭୂମିକୁ ଉଠାଇଥିବା, ଆଦିବରାହ, ସମସ୍ତ ଆକୃତିର ମୂଳ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଅନନ୍ତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅଣୁ ଆକୃତିଧାରୀ, ଯୋଗୀମାନେ ଯିଏଁକୁ ଲଭ୍ୟ କରନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ନିଜେ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଯେଉଁଠି ବିହାର କରିଥାଏ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ମଣିମାଳା ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।” ଏଭଳି ଶ୍ରୀମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପରେ, ସେ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ: “ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁଉଛ, ଶୀଘ୍ର କହ। ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।” ତେଣୁ ମୁନି କହିଲେ: “ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଏହି ସଂସାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ, ଭୟଜନକ, ଅସ୍ଥିର, ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ କଦଳୀପତ୍ର ଭଳି ଅନିଶ୍ଚିତ। ଏହି ସଂସାର ନିରାଧାର, ନିର୍ମୂଳ, ଜଳବୁଦ୍ବୁଦ ଭଳି ଅସ୍ଥିର, ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ଆବୃତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ଓ ଭୟଙ୍କର। ଆପଣଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ମନ ଲଗାଇଛି, ମୁଁ ଏହାର ସେଷ ପାଇପାରୁନାହିଁ। ଆଜି ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି; ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋତେ ସଂସାରସାଗର ରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ପରମ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯାହା ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଏକଥର ଯିବା ପରେ ପୁନଃ ଫେରି ଆସିବା ନାହିଁ।” ତାହାପରେ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: “ତୁମେ ମୋ ଭକ୍ତ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ମୋତେ ଉପାସନା କର। ମୋର କୃପାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ନାରୀ, ଶୂଦ୍ର ଓ ନିଚ୍ଚଜନ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି; ତେବେ ତୁମେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ କିଏଁ ନ ପାଇବେ? ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ଯଦି ମୋର ଭକ୍ତ ଏବଂ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେ ମଧ୍ୟ ଚାହିଁଥିବା ସିଦ୍ଧି ପାଇଯାଏ; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଣ କହିବା?” ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ, ଭକ୍ତପ୍ରିୟ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ ଚରିତ୍ରବନ୍ତ, ସେଠିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ପରେ, କନ୍ଦୁ ମୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜ ମନକୁ ସଂଯମ କରି, ନିରମମ ଓ ନିରହଂକାର ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶାନ୍ତ, ନିର୍ଗୁଣ, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ପରମ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଯାହା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି। ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଗାଥା କିମ୍ବା ଏହି କନ୍ଦୁ ମୁନିଙ୍କ ଚରିତ୍ର କେହି ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ର, କର୍ମଭୂମି ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କଥାହେଉଛି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପରମ ପୁରୁଷ, ଶ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଭକ୍ତିରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରି ସ୍ୱର୍ଗର ଶୁଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରି, ଶେଷରେ ଦୋଷମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅବିନାଶୀ ହରିଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଶୁଣି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: “ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆପଣ ଭାରତ ଭୂମିର ମହିମା ଓ ଶ୍ରୀପୁରୁଷ କ୍ଷେତ୍ରର ଗୁଣକୁ ବିସ୍ତୃତ କରି କହିଛନ୍ତି। ଏହା ଶୁଣି ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଛୁ। ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଆମ ହୃଦୟରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଥିଲା, ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବାକୁ ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି। ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ—ବଳରାମ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଭଦ୍ରାଙ୍କ ଜନ୍ମ କେମିତି ହେଲା? କିଏଁ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓ କିଏଁ ନନ୍ଦ ଘରେ ବାସ କଲେ? ଏହି ମାନବ ଲୋକ ଅସାର, ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅସ୍ଥିର, ଜଳବୁଦ୍ବୁଦ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଓ ଚମତ୍କାର। ଏମିତି ଦୁଃଖମୟ ଗର୍ଭରେ, ଯେଉଁଠି ମଳମୂତ୍ର ରହିଥାଏ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଦୁଃଖର କାରଣ, ଏଠି ରହିବାରେ କିପରି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ? ଆପଣ ଆମକୁ ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟର କାର୍ଯ୍ୟ, ଚରିତ୍ର ଓ ଚମତ୍କାର କଥା ଏବଂ ସେମାନେ କିପରି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏହି ସବୁ ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ। ଏହି ଅବିନାଶୀ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀର ମୂଳ, ଦେବମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମାନବ ଲୋକକୁ କେଉଁଠି ପ୍ରବେଶ କଲେ? ସେ କେମିତି ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ହୋଇ ଗୋପାଳକ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବର ରକ୍ଷକ ହେଲେ? ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଗୋପାଳକ ଭାବେ ଅବତରଣ କଲେ, ଯିଏ ପଞ୍ଚମହାଭୂତ ଧାରଣ କରିଥାଏ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା? ସେ ତିନିପଦେ ଜଗତ ଜୟ କରିଥିବା, ସେଇ ପ୍ରଭୁ କିପରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଜନନୀ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ ହେଲେ? ସେ ଯିଏ ଲୋକର ପଥ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ତିନି ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦେଇଥିଲେ, ସମୟ ଶେଷରେ ଜଗତକୁ ଜଳରୂପ ଧାରଣ କରି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆତ୍ମାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଏକ ସମୁଦ୍ର କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ବରାହ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ।" ଏପରି ମୁନିମାନେ ଉତ୍କଣ୍ଠା ଓ ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ଏବଂ ଅବତାର ଗାଥା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।