ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ମୁନି କଣ୍ଡୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଅନୁଭବ କରି, କହିଲେ— "ହେ ଦେବଦେବ, ଆପଣ ଧ୍ୟାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଧ୍ୟାନର ଅଭିଲାଷୀ ହୋଇ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ଆପଣ ସପ୍ତମୁଖୀ କାଳ ରୂପେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ। ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଏହି ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ଆପଣଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରି ଅବସ୍ଥିତ। ଆପଣ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ମାଧବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଦେବଦ୍ୱିପକ୍ଷୀଙ୍କ ନାଶକ; ମହାଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ।" "ହେ କମଳନୟନ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ନାରାୟଣ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏଶ୍ୱର, କମଳାଳୟର ନିବାସୀ, ଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ, ଧନର ଭଣ୍ଡାର, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର। ବାସୁଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜନାର୍ଦନ, ନିତ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯୋଗରେ ବିହାର କରନ୍ତି, ଗୋପମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଶ୍ରୀପତି, ମାରୁତମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏଶ୍ୱର, ଜଗତର ମୂଳ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ନାୟକ, ସ୍ୱର୍ଗର ଏଶ୍ୱର, ପୃଥିବୀର ଏଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନାଶକ, କମଳନୟନ, ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବେଦ ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାମତ୍ସ୍ୟ, ଅଚ୍ୟୁତ, ସାଗର ଉତ୍କଳନ କରିଥିବା, କମଳସମ୍ଭବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହୟଗ୍ରୀବ, ଦୀର୍ଘକଣ୍ଠ, ମହାପୁରୁଷ ରୂପୀ, ମଧୁ-କୈଟଭ ନାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ମହାକୂର୍ମ, ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଥିବା, ପର୍ବତଧାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମହାବରାହ, ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଥିବା, ଆଦିବରାହ, ସମସ୍ତ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅନନ୍ତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ପ୍ରଧାନ ଓ ଉତ୍ତମ, ଅଣୁ ଆକୃତି, ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଯାହାଙ୍କ ନିବାସ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, କ୍ଷୀରସାଗର ଉପରେ ଶେଷ ନାଗରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର ମଣିମାଳିକା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" ଏପରି ଶ୍ରୀମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ଭଗବାନ ମାଧବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, "ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋତେ ଯାହା ଚାହ, ଶୀଘ୍ର କହ।" ତାହାପରେ କଣ୍ଡୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ, "ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଏହି ସଂସାର ଦୁର୍ଗମ, ଭୟାନକ, ଅସ୍ଥିର, ଅନିତ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖମୟ। ଏହା କଦଳୀପତ୍ର ପରି ଅନିଶ୍ଚିତ, ମୂଳ ଓ ଆଧାର ହୀନ, ଜଳବୁଦ୍ବୁଦ୍ ପରି ଅସ୍ଥିର, ସମସ୍ତ ଅପଦ୍ରବ୍ୟରେ ଭରିଥିବା, ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଭୟାନକ। ଆପଣଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ମନ ନିଆଁ, ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିପାରୁନାହିଁ।" "ଏ ଦେବ, ଆଜି ସଂସାର ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋତେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ନିତ୍ୟ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ମୁଁ ଚାହୁଁଛି, ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ପୁନଃ ଫେରି ଆସିବା ହୁଏନା।" ତେବେ, ଭଗବାନ କହିଲେ, "ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋ ଭକ୍ତ, ସଦା ମୋ ପୂଜା କର। ମୋ କୃପାରେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଇବ। କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ନାରୀ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ତେବେ ତୁମେ ତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏକ କୁକୁର ମାଂସ ଭୋଜିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ମୋ ଭକ୍ତି କଲେ ଚାହିଁଥିବା ଗତିକୁ ପାଇଯାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତ କଥା ଏଠାରେ କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ଅଗୋଚର ମାର୍ଗର ଅଧିପତି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପରେ, ମୁନି କଣ୍ଡୁ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ଆତ୍ମସ୍ଥ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମମତା ଓ ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରି, ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେ ତାହାପରେ ନିର୍ଗୁଣ ଓ ଶାନ୍ତ, କେବଳ ସତ୍ତାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ମୁକ୍ତିକୁ ଲଭିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହି ପରମ ମୁକ୍ତିକୁ ଲାଭ କଲେ।" ଏହି କଣ୍ଡୁ ମୁନିଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କର୍ମଭୂମି, ମୁକ୍ତିର ପରମ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ପରମେଶ୍ୱର ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ବିବରଣୀ ମୁଁ କହିଛି। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗର ଶୁଦ୍ଧ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ଦୋଷ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ଅବିନାଶୀ ହରିଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନିବୃନ୍ଦ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ୟାସଦେବ, ଆପଣ ଭାରତଭୂମିର ମହିମା ଓ ଶ୍ରୀପୁରୁଷ କ୍ଷେତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅମୃତ ଭାବେ ଓଡ଼ାଇଛନ୍ତି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଶୁଣି, କେବଳ ଆମେ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଅଦ୍ଭୁତତା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।" "କିନ୍ତୁ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଆମ ହୃଦୟରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି; ଏହି ସନ୍ଦେହ ନିବାରଣ କରିବାକୁ ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି। ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ବଲଦେବ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଭଦ୍ରାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ। ବସୁଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ କାହିଁକି ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରେ ବାସ କଲେ?" "ଏହି ମାନବ ଜଗତ ଅସାର, ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର, ଜଳବୁଦ୍ବୁଦ୍ ପରି ଭୟାନକ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର। ତେବେ, ସେମାନେ କିପରି ଏମିତି ଅପବିତ୍ର ଓ ଦୁଃଖମୟ ଗର୍ଭରେ ରହିବାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମଳମୁତ୍ର ରହିଥାଏ, ଦୁଃଖ ଓ ବେଦନା ରହିଥାଏ, ଏବଂ ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ଅଧିକ ଭୟାନକ?" ଏହିପରି ମୁନିମାନେ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, ଏବଂ ଚର୍ଚ୍ଚାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏହି ପବିତ୍ର ଉପଖ୍ୟାନ ଅଗ୍ରଗତି ହେଲା।