ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ମହାମୁନି କଣ୍ଡୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ— “ହେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାଭିଅଳ ଦେବ, ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଚନ୍ଦ୍ରମା, ପ୍ରଜାପତି, ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ ଏମିତି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପର ଧାରକ। ଆପଣ ଯମ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା। ଆପଣ ସଂକର୍ଷଣ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନିତ୍ୟ, ବସୁଦେବ, ଅପାର ଆତ୍ମା ଏବଂ ଗୁଣମୁକ୍ତ। ଆପଣ ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଏବଂ ମାଧବ। ଆପଣ ହଜାର ମୁଣ୍ଡିଆ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ପାଦ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶ୍ରୀମୂର୍ତ୍ତି, ସଂସାରର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ରୂପ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ। ଆପଣ ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ମାତ୍ର ଆକାରରେ ଆବିର୍ଭୂତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ କିଛି ଭୂତକାଳରେ ଥିଲା, ତାହା ସବୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପମା ଦିଆଯାଇଛି, ହେ ପରମ ପୁରୁଷ, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର। ଯେଉଁ କିଛି ଆଗାମୀକାଳରେ ହେବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଆପଣ; ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ସତ୍ୟ, ଅମୃତତ୍ବର ଧାରକ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଆପଣ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଅପରିମିତ; ଆପଣ ପରମ ପୁରୁଷ, ଦଶ ରୂପରେ ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଆପଣ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଏବଂ ନଅ ଭାଗ ଅମୃତ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ବିରାଜ କରନ୍ତି, ନଅ ଭାଗ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟଲୋକରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ଏବଂ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଲୋକରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଦୁଇ ଭାଗ ପୃଥିବୀରେ ଏବଂ ଚାରି ଭାଗ ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଆପଣଠାରୁ ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ବିଶ୍ୱରେ ବର୍ଷାର କାରଣ। ଆପଣଠାରୁ ବିରାଟ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱର ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତେଜ, କୀର୍ତ୍ତି ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଠାରୁ ଅଧିକ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆହାର ଘୃତ, ଚାଷ ଓ ବନସ୍ପତି, ଗୋ, ହରିଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଏବଂ ଧ୍ୟାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହୋଇ ଆପଣ ବନସ୍ପତି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଆପଣ ସପ୍ତମୁଖୀ କାଳ ରୂପେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସବୁ କିଛି ଆପଣଙ୍କରେ ବିଲୀନ। ଆପଣ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ମାଧବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିବା ପରମ ଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ। ହେ କମଳନୟନ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ହେ ନାରାୟଣ, ହେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ହେ ପରମ ପୁରୁଷ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ନାଥ, କମଳ ନିବାସୀ, ଗୁଣମୟ, ଧନର ଭଣ୍ଡାର—ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ହେ ବସୁଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ନିତ୍ୟ, ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯୋଗରେ ବିରାଜ କରନ୍ତି, ଗୋପମାନଙ୍କର ନାଥ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ନାୟକ, ମାରୁତମାନଙ୍କର ନାଥ—ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ଜଗତ୍ର ନାଥ, ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ନାୟକ, ସ୍ୱର୍ଗର ନାଥ, ପୃଥିବୀର ନାଥ—ମୋର ନମସ୍କାର। ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନିହନ୍ତା, କମଳନୟନ, ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ, ମୋର ନମସ୍କାର। ବଡ଼ ମାଛ ରୂପେ ବେଦକୁ ପିଠରେ ବୋହିଥିବା ଅଚ୍ୟୁତ, ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗକୁ କ୍ଷୁବ୍ଧ କରି କମଳଜନ୍ମାକୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିବା—ମୋର ନମସ୍କାର। ଅଶ୍ୱମୁଖ, ବଡ଼ ଗଳା, ମହାପୁରୁଷ ରୂପୀ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନିହନ୍ତା, ଅଶ୍ୱମୁଖ ଭଗବାନ—ମୋର ନମସ୍କାର। ବଡ଼ କୂର୍ମ ରୂପି, ଦୃଢ଼ କୂର୍ମ ଦେହୀ, ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଥିବା, ପାହାଡ଼ ଧାରଣ କରିଥିବା ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ବଡ଼ ବରାହ ଭାବରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଥିବା, ଆଦି ବରାହ ରୂପୀ, ସମସ୍ତ ରୂପର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା—ମୋର ନମସ୍କାର। ଅନନ୍ତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ମୁଖ୍ୟ, ଉତ୍ତମ, ପରମାଣୁ ରୂପୀ, ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ମୋର ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଯାହାର ଆଶ୍ରୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନ, ଦୁଧ ଶାଗରେ ମହାନାଗ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ସୁନା ଓ ମଣିମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା—ତାଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ଶୁଣି ମାଧବ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଶୀଘ୍ର କହ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋଠାରୁ କ’ଣ ଚାହୁଁଛ?" ତେବେ କଣ୍ଡୁ କହିଲେ—“ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ଏହି ସଂସାର ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଭୟଙ୍କର, ଅସ୍ଥିର, ଦୁଃଖମୟ ଏବଂ କଦଳୀପତ୍ର ଭଳି ଅସ୍ଥାୟୀ। ଏହାର କୌଣସି ଭିତି, ଆଧାର ନାହିଁ, ଜଳବୁଦ୍ବୁଦ ଭଳି ଅସ୍ଥିର, ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ଘେରାଏଁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର। ଆପଣଙ୍କର ମାୟାରେ ମୁଁ ବହୁଦିନ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ମନ ଲଗାଇ ରହିଛି, ଏବଂ ମୁଁ ମୋକ୍ଷର ସୀମାକୁ ପହଁଞ୍ଚିପାରୁନି। ଆଜି ମୁଁ ସଂସାର ଭୟରେ ଆତୁର ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଶରଣ ଆସିଛି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋତେ ଏହି ଭବସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ସେହି ପରମ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯାହା ନିତ୍ୟ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଦୁର୍ଲଭ।" ତେବେ ଭଗବାନ କହିଲେ—“ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ, ସଦା ମୋତେ ପୂଜା କର। ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ନାରୀ, ଶୂଦ୍ର ଏବଂ ଅତି ନିମ୍ନ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ମୋର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି; ତେବେ ତୁମେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମେ କିମ୍ବା ଅଧିକ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ। ମୋର ଭକ୍ତି ଯଥାଯଥି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିବା ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ଚାହିଦା ମୁତାବକ ସିଦ୍ଧି ପାଏ; ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି ନ ପାଇବେ?" ଏଭଳି କହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଯାହାଙ୍କ ପଥ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ପରେ, କଣ୍ଡୁ ମୁନି ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ସମସ୍ତ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନିଶ୍ଚଳ ହେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମମତା ଓ ଅହଂକାର ରହିତ ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ସେହି ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୁର୍ଲଭ, ନିର୍ଗୁଣ, ଶାନ୍ତ, କେବଳ ସତ୍ତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପରମ ମୋକ୍ଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ମାନନ୍ତି।