ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ମହାମୁନି କଣ୍ଡୁଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରି, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଦେଖି, ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ଏହି ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଚନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ, ଯାହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି କଣ୍ଡୁ ମୁନି କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।” ଏହି ବ୍ରହ୍ମନ୍ଚନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, କଣ୍ଡୁ ମୁନି ଯେଉଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ, ସବୁଠାରୁ ଉପର, ସମସ୍ତ ସୀମାରେ ଅତିତ, ଅପାର ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପରମ ଆତ୍ମା, ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ଉଚ୍ଚତମ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ, ଏବଂ ଯାହା ଉପରେ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେ ଅବସ୍ଥିତ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକଟିତ କାରଣ, କିନ୍ତୁ ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା, ଅନେକ ରୂପରେ ଏହି ଜଗତରେ ପ୍ରକଟିତ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କାରଣ ଓ ପରମ ଫଳ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମ, ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କର ଅସାର, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କର ନିୟନ୍ତା, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଅଜନ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ; ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେବେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ ନୁହଁନ୍ତି। ଏହିପରି ଅବିନାଶୀ, ଅଜନ୍ମା, ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରି, କଣ୍ଡୁ ମୁନି ନିଜ ମନର ଦୁଷ୍ଟ ଭାବ, କାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏପରି ଉଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଚନ୍ତ୍ରର ପାଠ ଶୁଣି, ଏବଂ କଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ପରମ ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତିରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେବାକୁ ଆସିଲେ। ପ୍ରଭୁ ଜଣେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଭାବରେ, ତୀବ୍ର ତୁର୍ୟଧ୍ୱନି ସଦୃଶ ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ, ଗରୁଡ଼ାରେ ଆସି, ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ବାସୀଙ୍କୁ ଅନୁଭୂତି କରାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ସେଇଁ ଉଚ୍ଚତମ ଇଚ୍ଛା କୁହ। ମୁଁ ଦୟାଳୁ, ତୁମକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ଏହି ଅବସରରେ ତୁମ ଇଚ୍ଛିତ ଵର ଚାହିଁ।" ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ମଧୁର ବାଣୀ ଶୁଣି, କଣ୍ଡୁ ମୁନି ଅଚାନକ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ ଓ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ପ୍ରଭୁ ନିଳ ଅପରାଜିତା ଫୁଲ ସଦୃଶ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସମାନ ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ, ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ବାହୁରେ କଙ୍କଣ, ଚାରିଟି ହାତ, ଅତି ଚରୁ ଅଙ୍ଗ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ବନମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ମଣିମାଳା ଓ ଦେବସ୍ନାନ୍ଧାନ୍ତି ଚନ୍ଦନ ଆଲେପିତ, ଦେବମାଳା ରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ଦେଖି, କଣ୍ଡୁ ମୁନି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଅଚଳ ହୋଇଗଲେ, ତାଙ୍କର ଲୋମ ଖଡ଼ିଉଠିଲା, ସେ ଶିର ନମାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସଫଳ, ଆଜି ମୋ ତପସ୍ୟା ଫଳିଲା।” ଏପରେ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ପ୍ରାରମ୍ଭ କଲେ— “ହେ ନାରାୟଣ, ହେ ହରି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନଧାରୀ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ବୀଜ, ବିଶ୍ୱର ଆଶ୍ରୟ, ବିଶ୍ୱର ସାକ୍ଷୀ—ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ତୁମେ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଜୟୀ, ସମସ୍ତର ଉତ୍ସ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, କମଳନୟନ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଲୋକନାଥ, ମୁଁ ତୁମେ ନମସ୍କାର କରେ। ତୁମେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଶ୍ରୀର୍ ନାଥ, ପଦ୍ମପତି, ନିତ୍ୟ, ପୃଥିବୀର ଗର୍ଭ, ଦୃଢ଼, ନିୟନ୍ତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ନାଥ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ତୁମେ ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ଶୂନ୍ୟ, ଅମୃତ, ଅଜୟ, ସର୍ବଜୟୀ, ଅପରାଜିତ, ଅଖଣ୍ଡ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ତୁମେ ବର୍ଷା ଓ ଧର୍ମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦୁର୍ଗମ, ଦୃଢ଼, ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦ ନାଶକ, ଜଳରେ ଶୟାନ ହରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ତୁମେ ଭୂତମାନଙ୍କ ନାଥ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଭୂତମାନଙ୍କ ନିୟନ୍ତା, ପଞ୍ଚଭୂତ ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷୁଭିତ, ଭୂତମାନଙ୍କ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ, ଆତ୍ମା, ଗର୍ଭ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞର ଆଧାର, ଅଭୟଦାନ କର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞର ଗର୍ଭ, ସୁବର୍ଣ୍ଣଅଙ୍ଗ, ପ୍ରିଶ୍ନିନନ୍ଦନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ତୁମେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, କ୍ଷେତ୍ରର ଧାରକ, ଅନ୍ତଃସ୍ଥ, ନାଶକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱାମୀ, ଆତ୍ମା, ଅତୀତ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଗୁଣମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଧାମ, ଶରଣ, ଦାତା, ଭୋକ୍ତା, ଆନନ୍ଦକ, ତ୍ୟାଗୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ହରି, ଚକ୍ରଧାରୀ, ଜୟୀ, ଜନାର୍ଦନ, ପଞ୍ଚଭୂତ, ବଷଟ୍କାର, ଭବିଷ୍ୟତ, ଭବ୍ୟନାଥ। ତୁମେ ଭୂତସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଭବ, ଭୂତଧାରକ, ଭୂତପ୍ରଭବ, ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ଅଜନ୍ମା, ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କହନ୍ତି। ତୁମେ ଅନନ୍ତ, କର୍ମଜ୍ଞ, ପ୍ରକୃତି, ବୃଷାକପି, ରୁଦ୍ର, ଦୁର୍ଜୟ, ଅଚ୍ୟୁତ, ପ୍ରଭୁ। ତୁମେ ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଜୟୀ, ଶମ୍ଭୁ, ବୃଷଭରୂପୀ, ଶଙ୍କର, ଉଶନା, ସତ୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ଜନସମୂହ। ତୁମେ ବିଶ୍ୱବିଜୟୀ, ଶରଣ, ରକ୍ଷକ, ଅକ୍ଷୟ, ଶମ୍ଭୁ, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ପରମ ପଦ। ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଓଁକାର, ପ୍ରାଣ, ଅନ୍ଧକାର ନାଶକ, ବର୍ଷାଦାନ କର୍ତ୍ତା, ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ। ତୁମେ ଋକ୍, ଯଜୁର୍, ସାମବେଦ, ଆତ୍ମା, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଜଳ, ପୃଥିବୀ। ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଭୋଗ୍ତା, ଦାତା, ହବି, ଯଜ୍ଞ, ପ୍ରଭୁ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଲୋକନାଥ। ତୁମେ ସର୍ବଦର୍ଶୀ, ମହାଶୋଭା, ସର୍ବଜୟୀ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଦିନ, ରାତି, ବର୍ଷ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ତୁମକୁ ବର୍ଷ ବୋଲନ୍ତି। ତୁମେ କାଳ, ତାହାର ଭାଗ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, କ୍ଷଣ, ପରମାଣୁ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ପୁରୁଷ, ନାରୀ, ନପୁଂସକ। ତୁମେ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ସ, ଚକ୍ଷୁ, ଦୃଢ଼, ଶୁଦ୍ଧ କୀର୍ତ୍ତି, ନିତ୍ୟ, ଅଜୟ, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ପରମ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦଦାନ କର୍ତ୍ତା, ବେଦଙ୍କ ଅଙ୍ଗ, ଅକ୍ଷୟ, ବେଦଜ୍ଞ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ଶାନ୍ତ। ତୁମେ ସାଗର, ଧାରକ, ଧନ, ଚିକିତ୍ସକ, ନିୟମିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ। ତୁମେ ନେତା, ମୁଖ୍ୟ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରଥମଜନ୍ମା, ଆଧାର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଂଯମୀ, ଅପତିତ।