ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ସାହିତ କଣ୍ଡୁ ଋଷିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ଶତବର୍ଷ ଧରି ରହିଥିଲା ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀ, ଦୁହେଁ ଏକାଠି ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ଯୁବତୀ କହିଲେ, “ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ—ମୁଁ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବି।” କଣ୍ଡୁ ଋଷି ପୁନଃ କହିଲେ, “ଏଉଁ ଅପେକ୍ଷା କର, ଅଧିକ ସମୟ ରୁହ।” ଏହିଭଳି ଏକ ଶତବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଗଲାପରେ, ମଙ୍ଗଳମୟ ମୁହଁ ସହିତ ସେ ଯୁବତୀ ହସି ହସି ଦେବଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ, “ଏଉଁ ରୁହ, ନୟନାନନ୍ଦିନୀ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ତୁମେ ବିଦାୟ ହେବା।” ତାଙ୍କ ଶାପର ଭୟରୁ, ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭ ବିଶିଷ୍ଟା ଯୁବତୀ ଏକ ଦୁଇ ଶତବର୍ଷ ପାଖାପାଖି ଏହି ଋଷିଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ। ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଯୁବତୀ କହିଲେ, “ଏଉଁ ରୁହ,” ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଏହି ଋଷିଙ୍କ ଶାପର ଭୟରୁ, ମୃଦୁ ଓ ଭୟଭିତ ଯୁବତୀ ଆସ୍ଥା ଭଙ୍ଗର ବେଦନା ଜାଣି, ଋଷିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ନାହିଁ। ଋଷି ତାଙ୍କ ସହ ଦିନ ଓ ରାତି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ସଦା ନୂତନ ଥିଲା, ମନ ରାଗରେ ଲିନ ଥିଲା। ଏକ ଦିନ, ଋଷି ଅତି ଆବଶ୍ୟକତାରେ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ବାହାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି?” ଋଷି ଉତ୍ତର କଲେ, “ଦିନ ଉଲଟିଗଲା, ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କରିବି, ନହେଲେ ମୋର କ୍ରିୟା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯିବ।” ସେ ଯୁବତୀ ହସି କହିଲେ, “ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, ଆଜି ଦିନ ଉଲଟିଗଲା କି? ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, କାହାକୁ କୁହାଯିବ?” “ପ୍ରଭାତରେ ଆପଣ ଏହି ସୁନ୍ଦର ନଦୀତୀରକୁ ଆସିଥିଲେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲି, ଆପଣ ମୋର ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଏବେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆସିଗଲା, ଦିନ ଉଲଟିଗଲା; ଏହି ମଜା କାହିଁକି? ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ।” “ପ୍ରଭାତରେ ଆପଣ ଆସିଥିଲେ, ଏହି ସତ୍ୟ, ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଦିନରେ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶତାବ୍ଦୀ ଉପରେ ଗଲା।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଋଷି କମ୍ପିଗଲେ, ଯୁବତୀକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଭୟଭିତା, ଆପଣ ମୋ ସହିତ କେତେ ସମୟ ରହିଛନ୍ତି?” ସେ କହିଲେ, “ସତେ ଶତ ନବ ବର୍ଷ, ଛଅ ମାସ ଓ ତିନି ଦିନ ହୋଇଯିଛି।” “ଏହି ସତ୍ୟ କି? ନା କି ମଜା?” ଋଷି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏଠାରେ ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ଗଲା।” “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମିଥ୍ୟା କହିପାରିବିନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ଆପଣ ଆଜି ନିଜେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ଧର୍ମାନୁସାରେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଋଷି, ଦ୍ୱିଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜକୁ ଦୋଷ ଦେଇ କହିଲେ, “ହା, ମୋର ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହେଲା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ସମ୍ପଦ ହରାଇଗଲା, ବିବେକ ଚୋରାଯାଇଛି, ଏହି ମହିଳା ମୋ ପାଇଁ ମୋହ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।” “ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହା ଛଅ ତରଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ, ସଂଯମ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି; ମୁଁ ଏହିପରି ପଥ ନିର୍ମାଣ କରିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମହା ଅଭିଲାଷାକୁ ଜୟ କରିଛି—ଲଜ୍ଜା ହେଉ।” “ସମସ୍ତ ବ୍ରତ, ବେଦ ଓ କାରଣ—ଆଜି ଏହି ନରକପଥ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଲାଷା ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେଲା।” “ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ କରିବିନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ସହ ସପ୍ତପଦ ମିତ୍ରତା କରିଛି, ଏହି ନୀତି ଉତ୍କର୍ଷ ଲୋକମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।” “କିମ୍ବା, ତୁମର କଣ ଦୋଷ? ମୁଁ କି କରିପାରିବି? ସମସ୍ତ ଦୋଷ ମୋର, କାରଣ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିନଥିଲି।” “ଯେପରି, ଶକ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମୋର ମଦ ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହେଲା, ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମହା ମୋହ ସହିତ ମୁଁ ନିନ୍ଦିତ ହେଇଗଲି।” ଏପରି ଋଷି ଯୁବତୀକୁ କହୁଥିବା ବେଳେ, ସେ କମ୍ପିଗଲେ, ଘମରେ ଭିଜି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ। ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, “ଯାଉ, ଯାଉ!” ଏହିପରି ନିନ୍ଦା ପାଇଁ, ସେ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଆକାଶ ମାନେ ଚାଲିଗଲେ, ଗଛର ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘମ ପୁଛିଲେ। ଯୁବତୀ ଗଛରୁ ଗଛକୁ ଯାଇ, ଲାଲ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘମ ପୁଛୁଥିଲେ। ଏପରି, ଋଷି ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଏକ ଅଣୁବୀଜ ରଖିଲେ, ଏହା ଘମ ଆକାରରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ବାହାରିଗଲା। ଗଛମାନେ ଏହି ଅଣୁବୀଜକୁ ଧରିଲେ, ପବନ ଏହାକୁ ଏକ କଲା; ସୋମ ଓ ଗାଁଠି ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୋଇ, ଏହା ଦ୍ରୁତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଗଛମାନେ ଅଣୁବୀଜରୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା, ମାରିଷା ନାମେ; ସେ ପ୍ରାଚେତସଙ୍କ ଅଂଗନା ହେଲେ ଓ ଦକ୍ଷଙ୍କ ମାତା ହେଲେ। କଣ୍ଡୁ ଋଷି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷ ହେଲାପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଧାମକୁ ଗଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ସୁପ୍ରେମ କ୍ଷେତ୍ର, ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା, ପୃଥିବୀରେ ଦୁର୍ଲଭ, ସମୁଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ ତୀରରେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା। ଏହା ରେତା ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ, କେତକୀ କୁଞ୍ଜ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଛି, ଅନେକ ପକ୍ଷୀର ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ମଙ୍ଗଳମୟ। ସମସ୍ତଠାରେ ସହଜ ଯାତ୍ରା, ଚାରି ଋତୁର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦେଇଥିବା, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଶୁଭ ଗୁଣର ଉତ୍ସ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ପୂର୍ବରୁ ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସେବା କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ, କଣ୍ଡୁ ରହି ଦେଖିଲେ ହରି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତି, ଆଶ୍ରମବାସୀ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ। ସେ ଶୁଭ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଋଷି ନିଜକୁ ସଫଳ ଭାବିଲେ। ସେଠାରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ହରିଙ୍କ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଉତ୍କର୍ଷ ବ୍ରହ୍ମ ଚନ୍ଟ କରୁଥିଲେ, ହାତ ଉଠାଇ ଦଣ୍ଡେ ଦଣ୍ଡେ ଥିଲେ, ସେ ମହାଯୋଗୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି।