ମାଙ୍ଗୋ, ବନମାଙ୍ଗୋ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଡିଅ, ଟିଣ୍ଡୁକା, ବିଲ୍ବ, ଜୀବା, ଦାନାଭରିତ ଫଳ ଓ ଦାନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନାର ଫଳଗୁଡିକ—ଏସବୁ ଫଳ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ପଡିଲା। ଅପେକ୍ଷାକୃତ ରସାଳ ଫଳ, କଟୁ ଫଳ, ନୀପ, ସୁନ୍ଦର ସିରିଷ, ପରାବତ, କୋଲା, ଅରିମେଦ, ଏବଂ ତିକ୍ତ ଭେଟସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ଓ ଗଛଗୁଡିକୁ ସେ ଦେଖିଲା। ଭଲାଟକ, ଆମଳକ, ଶତପର୍ଣ୍ଣ, କିଂଶୁକ, ଇଙ୍ଗୁଦ, କରବୀର, ହରୀତକି, ବିଭୀତକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ପଡିଲା। ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ଏହି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ, ଅଶୋକ, ପୁମ୍ନାଗ, କେତକୀ, ବକୁଳ ଗଛ ଦେଖିଲା। ପାରିଜାତ, କୋଭିଦାର, ମନ୍ଦାର, ଇନ୍ଦୀବର, ପାଟଳ, ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲା। ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ନିକୁଳ, ଲୋମକ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଗଛ ଦେଖିଲା। ଚକୋର ପକ୍ଷୀ, ପଦ୍ମ, ମଧୁରାଜ, ପରିଚା, କୋକିଳ, କଳବିଙ୍ଗ, ହରିତ ପକ୍ଷୀ, ଜୀବଜୀବକ ଦେଖିଲା। ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନ, ଚାଟକ ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ, ମନୋହର ଓ ମଧୁର ସ୍ୱର ଦେଉଥିବା, ଶ୍ରବଣ ପ୍ରୀତିକର, ଏଠାରେ ରହୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସୁନ୍ଦର ଝିଲି ଥିଲା, ପ୍ରସ୍ତୁତ ଜଳ, କୁମୁଦ, ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ ଜଳବାସି ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ। ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଦିଗରେ କାହଳାର ଓ ପଦ୍ମ ଫୁଲ, କଦମ୍ବ ଗଛ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଓ ଜଳପକ୍ଷୀ ଦେଖିଲେ। କରଣ୍ଡବ ବତକ, କାଠା, ହଂସ, କଚ୍ଛପ ଓ ମଦଗୁ ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଜୀବୀ ଦେଖିଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ତଳେ ତଳେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମନୋହର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଭରା ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି, ସେ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାୟୁ, କାମ ଓ ବସନ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ଆପଣମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଆଲଗା ଭାବରେ ସହଯୋଗ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି।” ଏପରେ ଦେବଗଣ କହିଲେ—“ଏହିପରି ହେବ।” ସେ କହିଲେ—“ଆଜି ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଏହି ଋଷି ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠିକୁ ଯିବି।” ସେ କହିଲେ—“ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଦେହ କ୍ଷୀଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମିତ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ କାମବାଣର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଚେତନାର ରଥି ଭାବେ କରିବି।” ସେ କହିଲେ—“ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ଜନାର୍ଦନ, କିମ୍ବା ନୀଳଲୋହିତ ହେଉଛନ୍ତି, ତଥାପି ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କାମବାଣରେ ଆହତ କରିବି।” ଏପରେ, ସେ ତାଙ୍କଠାରେ ଗଲେ, ଋଷିଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଆଶ୍ରମ ମୃଗମୁକ୍ତ ଥିଲା। ସେ ନଦୀକୂଳରେ ରହି, ପୁରୁଷ କୋକିଳ ଭଳି ମଧୁର ଭାବରେ କିଛି ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅପ୍ସରା ଗାନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏପରେ ଅଚାନକ ବସନ୍ତ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଲେ, ବେଳାବେଳା ସ୍ୱର ମଧୁର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିଦେଲେ। ମାଲୟ ପର୍ବତର ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ହାଲୁକା ହାଲୁକା ବହିଲା, ଉପରେ ଓ ତଳେ ଫୁଲ ପଡିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଫୁଲବାଣ ଧାରଣ କରି, କାମ ତାଙ୍କଠାରେ ଆସି, ଋଷିଙ୍କ ମନକୁ ବିକଳ କରିଦେଲେ। ଗୀତର ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଋଷି ଆଶ୍ଚର୍ୟଚିତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ସୁନ୍ଦର ଭୂରୁ ଥିବା ସ୍ତ୍ରୀଠାରେ ଗଲେ, କାମବାଣରେ ପୀଡିତ। ସେ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଭରା ଚକ୍ଷୁ, ଉପର ଚାଦର ଖସିଗଲା, ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ହୋଇ, ଦେହରେ ରোমାଞ୍ଚ, ସେ କହିଲେ—“ତୁମେ କିଏ? କିଏଁର ହେଉଛ? ମନୋହର ନିତମ୍ଭ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ହସରେ ମନୋହର? ତୁମେ ମୋର ମନକୁ ଚୋରି କରୁଛ। ସତ୍ୟ କହ, ସୁନ୍ଦର କଟି ଥିବା ମହିଳା।” ସେ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମର ଦାସୀ, ଫୁଲ ପାଇଁ ଏଠିକୁ ଆସିଛି। ଶୀଘ୍ର ଆଜ୍ଞା ଦିଅ—ତୁମେ ଯାହା କହିବ।" ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଋଷି ନିଜ ନିୟମ ଛାଡି, ବିକଳ ହୋଇ, ଯୁବତୀଙ୍କୁ ହାତେ ଧରି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଲେ। ଏପରେ କାମ, ବାୟୁ, ବସନ୍ତ—ସମସ୍ତେ ନିଜ କାମ ସାଧି, ଆସିଥିବା ପଥରେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେମାନେ ହରିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ସୂଚନା ଦେଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ର ଓ ଦେବଗଣ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦ ହେଲେ। କଣ୍ଡୁ, ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଭଗବାନ କାମ ଭଳି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଦେବମୟ ଭୂଷଣ, ଶୋଭା ଓ ଯୁବତାର ରୂପରେ, ଶୋଳେ ବର୍ଷର ଯୁବକ ଭଳି ଦେଖାଗଲେ। ଦେବୀୟ ଅଲଙ୍କାର, ରୂପ, ଶୋଭା, ଦିବ୍ୟ ଚାପରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଏହା ହୋଇଗଲା। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ଅପ୍ସରା ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଭରା ହେଲେ—“ଅହ, ଏତେ ଶକ୍ତି ତପସ୍ୟାର!” ଏବଂ ଖୁସି ହେଲେ। ସ୍ନାନ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ଜପ, ହୋମ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଦେବପୂଜା, ଉପବାସ, ନିୟମ, ଧ୍ୟାନ—ଏସବୁ ଛାଡି, ତାଙ୍କ ସହ ଦିନ ଓ ରାତି ଉପଭୋଗ କରିଲେ, ମନ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ତପସ୍ୟା କ୍ଷୟ ହେଉଛି ବୋଲି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ। ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତି, ଦିନ, ପକ୍ଷ, ମାସ, ଋତୁ, ବର୍ଷ ଯାଉଛି—ସେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ, ମନ ଭୋଗରେ ବ୍ୟସ୍ତ। ଅପ୍ସରା, କାମକଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଚତୁର୍ ଭାବରେ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ, ଯୁବତୀ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, କଣ୍ଡୁ ଗୃହସ୍ଥ ରୀତିରେ ଅଧିକ ଏକଶ ଶତ ବର୍ଷ ମନ୍ଦାର ମାଳାରେ ଅପ୍ସରା ସହ ବାସ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଦୟାକରି ଅନୁମତି ଦିଅ।” ଏପରେ, ଋଷି ମନ ତାଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, କହିଲେ—“କିଛି ଦିନ ଅପେକ୍ଷା କର, ପ୍ରିୟ।