ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର, ମହାଶୂର ବୀର, ନରାନ୍ତକଙ୍କୁ ତଥା ଯମାନ୍ତକ, ମାଲାଧ୍ୟ, ମାଲିକାଧ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ପରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷାରେ ପରୀକ୍ଷା କରି, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦାନ କଲେ। ତା’ପରେ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ସହିତ ନେଇ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି ସହଜରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଲେ, ଯେଉଁ ସହର ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ପ୍ରତି ଅତି ଆସକ୍ତି ଓ ଭକ୍ତି ରଖି, ଭରତ ଓ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ। ଏହାପରେ ହରି, ତାଙ୍କ ପୁରାତନ ରୂପକୁ ପୂଜା କରି, ଦଶ ହଜାର ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏହିପରି ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତା’ପରେ ରାମ, ସେଇ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସାଗରର ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ, “ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କର, ଏହା ଜଳର ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଅଟୁଟ ରହୁ।” ଏହିପରି ଭାବେ, ଯେତେବେଳେ ଲୋକମହେଶ୍ୱର ଦେବତା ଦ୍ୱାପର ଯୁଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଭୂମିର ଅନୁରୋଧରେ ଓ ଧର୍ମ ଅବନତି ହେବାରୁ, ସେ ଭଗବାନ୍ ଧନ୍ୟ ଭାବେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ ସଂକର୍ଷଣ ସହିତ କଂସ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମକ ଉତ୍ତମ, ପବିତ୍ର ଓ ଦୁର୍ଲଭ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀମାନଙ୍କ ନାଥ, ନିଜେ ଏହାକୁ ଜଳରୁ ଉତ୍ତୋଳନ କଲେ। ସେଇ ସମୟରୁ, ଏହି ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଭଗବାନ୍ ଦେବତାମାନେ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଯେମାନେ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅନନ୍ତଙ୍କ ଶରଣାଗତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ କଥା, ମନ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଭକ୍ତି ସହିତ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଏକଥର ଦେଖି, ପୂଜା କରି, ନମସ୍କାର କଲେ, ରାଜସୂୟ କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଦଶଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ। ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଘଣ୍ଟିର ଝଙ୍କାର ଓ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ ଯୋଗ୍ୟ, ଏକ ପୁରୁଷ, ନିଜ ବଂଶର ୨୧ ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଦେବୀମାନେ ସେବା କରୁଥିବା, ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେଠାରେ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୋଭାମୟ ଦେହ ନେଇ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ ଭାବରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଲୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ, ସେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଚାରି ବେଦ ଜାଣିଥିବା, ବୈଷ୍ଣବ ଯୋଗ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁନି ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏଭଳି ଅସୀମ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ଗୁଣ ଶତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ଏହିପରି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରର ଅସୀମ ମହିମା କଥା ମୁଁ କହିଲି, ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣ, କମଳନୟନ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, କଂସ ଓ କେଶୀ ବିଧ୍ୱଂସୀ ବସୁଦେବ ନିବାସ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସଂକର୍ଷଣ ଓ ସୁଭଦ୍ରା ସହିତ ଦେଖନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଧନ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ସଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ରାତିରେ ଓ ପୁଣି ପ୍ରଭାତେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ହବି ଭଳି କୃଷ୍ଣରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ। ତେଣୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶୟନ ବେଳେ ଓ ଉଠିବା ବେଳେ କୃଷ୍ଣ, ସଂକର୍ଷଣ, ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସମୟ ସମୟରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପରମପୁରୁଷ, ରୌହିଣେୟ, ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବାମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାରି ମାସ ବର୍ଷା ଋତୁ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେଠାରେ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କ୍ରୋଧ ଦମନ କରି ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଏଠାରେ ଏକ ମାସରେ ମିଳେ। ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ, ଏବଂ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗର ଫଳ ଏଠାରେ ସଦା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଆନ୍ତି। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରି ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ, ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତି, ପ୍ରତିଦିନ ନିୟମିତ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତିଦିନ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଛିନ୍ତାମଣି ଗଛକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ବଟବୃକ୍ଷ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବାମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ପରମ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଅପେକ୍ଷା ଭିନ୍ନ, ଅନିଛାରେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି ଦୁର୍ଲଭ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ପିଲାପୋକା ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ନେଇ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ମାୟାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ତାହା ଦେଖ; ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ପୁରୁଷ ନାମରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଏଠାରେ ସେଠାଠାରୁ ଅଧିକ ମିଳେ। ଯିଏ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଏକଥର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦେଖେ, ସେ ହଜାର ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ।