ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଆମେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲୁ—ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଅବତାର, ଅନନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭୂମିରେ ଉପସ୍ଥିତି, ଏହା ସତ୍ୟରେ ବଡ଼ ଅଦ୍ଭୁତ। ମୁଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ, ଏହି ଦେବତାଙ୍କର ମହିମା ଏବଂ ଗୌରବ ଏକଦମ ସଠିକ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଆପଣ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କୁହନ୍ତୁ। ତାପରେ, ସେଇ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଲୋକପାଳ, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପାପ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହରାଇ, ସେମାନଙ୍କର ଜନାନୀମାନେକୁ ନେଇ ନୂତନ ଲଙ୍କା ନଗରୀ ଗଠନ କଲେ, ପୁଣି ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୋହିତ ହେଲେ। ରାବଣ ସନ୍ଦେହବାନ୍ ହୋଇ ସୁଵର୍ଣ୍ଣ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ରାବଣ ବଧ ପାଇଁ, ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଚିନ୍ତାର ତୁଳନାରେ ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜା ଓ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ କରାଗଲା। ହନୁମାନ, ନଳ, ନୀଳ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ପନସ, ଏବଂ ଗଭୟ, ଗବକ୍ଷ, ପଥିନା—ଏହି ବଳଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ବନରାଜୀମାନେ ଓଁ ସହ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମ, କମଳନୟନୀ, ସଙ୍ଗ ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଶକ୍ତିକୁ ଏକତ୍ର କରି, ରାମ ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ବନେଇଲେ, ଏବଂ ସେ ଅପାର ସେନା ସହିତ ସମୁଦ୍ର ଅଟିଗଲେ। ସେଠାରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ—ଯମହସ୍ତ, ପ୍ରହସ୍ତ, ନିକୁମ୍ଭ, କୁମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ସହ ଅପୂର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ବୀର ରାମ, ମହାପ୍ରତାପୀ ନରାନ୍ତକ, ଯମନ୍ତକ, ମଳାଧ୍ୟ, ମଲିକାଧ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା ଦେଇ, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ। ତାପରେ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେ ନେଇ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ବସି ସହଜରେ ପୂର୍ବତନ ରାଜଧାନୀ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଭାଇମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରୁ, ରାମ ଭରତ ଓ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ଶାସକ କଲେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ପରି। ତାପରେ ହରି, ତାଙ୍କ ପୁରାତନ ରୂପକୁ ପୂଜା କରି, ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଅର୍ଥାତ ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପୃଥିବୀ ଉପଭୋଗ କଲେ। ରଘୁବଂଶୀ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ସମୁଦ୍ର ପରିସୀମା ଭିତରେ ଥିବା ପୃଥିବୀର ଉପଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ପରମ ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ଦେହର ମୂର୍ତ୍ତିଟିକୁ ରାମ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୁଦ୍ରଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ, “ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ରତ୍ନମଣି ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଜଳରେ ରକ୍ଷା କର।” ଯେତେବେଳେ ଏହି ଜଗତ୍ପତି ଦ୍ୱାପର ଯୁଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଧରାର ଅନୁରୋଧ ଓ ଧର୍ମର ଅବନତି ଦେଖି, ସେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ ସଙ୍କର୍ଷଣ ସହ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, କଂସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେର ବିନାଶ ପାଇଁ। ସେ ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ପାଇଁ, ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା ନାହିଁ। ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପବିତ୍ର, ଦୁର୍ଲଭ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସମୁଦ୍ର—ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଜଳରୁ ଉନ୍ମୋଚନ କଲେ। ସେତେବେଳୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେଇ ମୁକ୍ତିଦାୟକ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଏହି ଦେବତା ଥାନ୍ତି, ଦେବମାନେ ଆଶା କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅନନ୍ତଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଥାନ୍ତି, କଥା, ମନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସଦା ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଏକଥର ଭକ୍ତି ସହିତ ଦର୍ଶନ କରି, ପୂଜା କରି, ନମସ୍କାର କଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜସୂୟ କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରୁ ଦଶଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ। ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଘଣ୍ଟିର ଧ୍ୱନିର ଜାଲରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଯୋଗ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ— ସେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ତାଙ୍କର ଏକୋଇଶ ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଦେବୀମାନେ ସେବା କରି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେ, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୋଭାମୟ ଦେହରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ, ସେ ଏଠିକୁ ଫେରି, ଚାରି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜାତି, ବୈଷ୍ଣବ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଅନନ୍ତ ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ଣନ କଲି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ଗୁଣ ଏକ ଶତ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ କେହି କହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଭାବେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପରମ କ୍ଷେତ୍ରର ଅସୀମ ମହିମା କହିଲି, ଯାହା ଲୋକମାନେକୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛି, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ସେଠାରେ ରହନ୍ତି କୃଷ୍ଣ, କମଳନୟନୀ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ପିତାମ୍ବରଧାରୀ, କଂସ ଓ କେଶୀ ବିଧ୍ୱଂସୀ। ଯେମାନେ ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜିତ, ସଙ୍କର୍ଷଣ ଓ ସୁଭଦ୍ରା ସହିତ, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଧନ୍ୟ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେମାନେ ସଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣକାରୀ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ରାତିରେ ଓ ପୁନି ପ୍ରଭାତରେ, ସେମାନଙ୍କର ଏକାଏକି ଦେହ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଲୀନ ହୁଏ, ଯେପରି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ହୋମ ଅଗ୍ନିରେ ଲୀନ ହୁଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେମାନେ ମୁକ୍ତି ଚାହିଁନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ କମଳନୟନୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଶୟନ ଓ ଉତ୍ଥାନ ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ, ସଙ୍କର୍ଷଣ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ସମୟ ସମୟରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପରମ ପୁରୁଷ, ରୌହିଣେୟ (ବଳରାମ), ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଚାରି ମାସ ବର୍ଷାକାଳ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭୂମିରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ତୁଳନାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଯେମାନେ ସେଠାରେ ସଦା ରହନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେମାନେ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।