ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପରେ, ଦେବତା ତିନି ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ। ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆସିଲା ପରେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନାୟକ ଦଶଗ୍ରୀବ ଅବତରିତ ହେଲେ। ଦଶଗ୍ରୀବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ; ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଅନ୍ନ ନ ଖାଇ, ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ ବ୍ରତ କରିଥିଲେ। ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଇଥିଲି। ଏହି ବର ପାଇଁ, ଦଶଗ୍ରୀବ ଦେବତା, ଦୈତ୍ୟ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ଯମର ଦୂତ ଏବଂ ଶାପର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ ହୋଇଗଲେ। ବର ପାଇଁ, ସେ ଯକ୍ଷମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦଳକୁ ବିଜୟ କରି, ଧନର ମାଳିକଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଦେବମାନେ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଦଶଗ୍ରୀବ ଦେବତାଙ୍କର ରାଜାକୁ ବିଜୟ କରି, ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କୁ 'ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ' ନାମ ଦିଆଗଲା। ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କର ପୁଅ ମେଘନାଦ ଅମରାବତୀ ଦଳବଳକୁ ଜୟ କରି, ଦେବରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରୀମୟ ଗୃହକୁ ପହଁଚିଲେ। ରାବଣ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ମା, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ଚଉଡ଼ା ଚକ୍ଷୁ, ଫୁଲର ମାଳା, ମୁକୁଟ ଓ କଙ୍ଗନ ରେ ଶୋଭିତ ଭଗବାନ ବସୁଦେବଙ୍କର ଭବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧରିଥିଲେ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥିଲେ। ରାବଣ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ରତ୍ନର ଡ଼େଙ୍କା ଛାଡ଼ି, ତାହାକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଲଙ୍କାକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ଲଙ୍କାର ଉତ୍ତମ ଓ ଧର୍ମିକ ରକ୍ଷକ, ରାବଣଙ୍କ ଅନୁଜ ଓ ପ୍ରଶାସକ, ନାରାୟଣର ଭକ୍ତ ଵିଭୀଷଣ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଦେବଲୋକରୁ ଆସିଥିବା ଏହି ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦେଖି ଵିଭୀଷଣଙ୍କ ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା, ଚମତ୍କାରରେ ଭରିଗଲେ। ସେ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, କହିଲେ—“ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ, ଆଜି ମୋ ତପସ୍ୟା ଫଳିଲା।” ଏପରେ, ଧର୍ମିକ ଵିଭୀଷଣ ପୁନି ପୁନି ପ୍ରଣାମ କରି, ଜୋଡ଼ା ହାତରେ ଭାଇ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ମୋତେ ଦିଅ; ଏହାକୁ ପୂଜା କରି, ଭଗବାନ, ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ର ଅସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରିବା।” ଭାଇଙ୍କ ଉପରେ ରାବଣ କହିଲେ, “ନୀର୍ବୀର, ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ନିଅ; ମୁଁ ଏହାରେ କଣ କରିବି?” “ମୁଁ ନିଜ ଜନ୍ମଜ ଦେବତାକୁ ପୂଜା କରି, ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିଛି; ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି।” ତାପରେ, ଵିଭୀଷଣ ପ୍ରବଳ ବୁଦ୍ଧିରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ୧୦୮ ବର୍ଷ ପୂଜା କଲେ। ସେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଅଣୁତ୍ୱ ଆଦି ଶକ୍ତି ଲାଭ କଲେ, ଲଙ୍କାର ରାଜ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛାମତା ଭୋଗ କଲେ। ଆହା, ଆମେ ଏହି ପରମ ଅମୃତ ଶୁଣି ଚମତ୍କାରରେ ଭରିଗଲୁ; ଅନନ୍ତ ବସୁଦେବଙ୍କ ଭୂମିରେ ଦୁର୍ଲଭ ଅବତାର ଘଟିଛି। ମହାପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ମହିମା ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ; ଆପଣ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଲୋକପାଳ, ଋଷି, ଏବଂ ପାପୀ ସିଦ୍ଧମାନେ ଉପରେ ଜୟ କଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ କରି, ତାଙ୍କର ନାରୀମାନେ ନେଇ, ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପୁନଃ ନିର୍ମାଣ କଲେ; ଶୀତା ପାଇଁ ପୁନି ମୋହିତ ହେଲେ। ସନ୍ଦେହରେ ରାବଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୃଗ ରୂପ ନେଲେ; ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ରାବଣ ବଧ ପାଇଁ, ବାଲିକୁ ବଧ କରି, ତ୍ୱରିତ ବିଚାରରେ ସୁଗ୍ରୀବ ରାଜା ହେଲେ, ଅଙ୍ଗଦ କୁମାର ହେଲେ। ହନୁମାନ, ନଳ, ନୀଳ, ଜାମ୍ବବାନ, ପନସା, ଗବୟ, ଗବକ୍ଷ, ପଥିନ ଏବଂ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଘେରି ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଶକ୍ତି ଯୋଗେ, ରାମ ମହା ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଏକ ବ୍ରିଜ୍ ନିର୍ମାଣ କରି, ତାଙ୍କର ଦଳ ସହ ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ପାର ହେଲେ। ରାମ ଅପୂର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ୟମହସ୍ତ, ପ୍ରହସ୍ତ, ନିକୁମ୍ଭ, କୁମ୍ଭ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ। ରାମ ବୀର ନରନ୍ତକ, ୟମନ୍ତକ, ମଲାଧ୍ୟ, ମଲିକାଧ୍ୟକୁ ବଧ କଲେ। ଏପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ରାବଣକୁ ବଧ କରି, ଶୀତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା କରାଇ, ଲଙ୍କାର ରାଜ୍ୟ ବିଭୀଷଣକୁ ଦେଇଦେଲେ। ବସୁଦେବଙ୍କୁ ସହ ନେଇ, ରାମ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଇ, ପୂର୍ବରୁ ଶାସିଥିବା ନଗରକୁ ପହଁଚିଲେ। ଭାଇ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ, ରାମ ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନକୁ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ଶାସକ କରି, ରାଜାମାନଙ୍କର ରାଜା ଭଳି ଅଭିଷେକ କଲେ। ତାପରେ, ହରି ନିଜ ପ୍ରାଚୀନ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରି, ଦଶ ହଜାର ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମିର ଉପଭୋଗ କରି, ରଘୁବଂଶୀ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ରାମ ସମୁଦ୍ର ଦେବତାକୁ ଦେଇ, କହିଲେ—“ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ରତ୍ନମୟ ଜଳରେ ରକ୍ଷା କରିବା।” ଯେତେବେଳେ ଦେବତା, ଯାଗତିକ ନାୟକ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଭୂମିର ଅନୁରୋଧ ଓ ଧର୍ମର ଅବନତି ଦେଖି, ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ ସଙ୍କର୍ଷଣ ସହ ଅବତରି, କଂସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେର ନାଶ କଲେ। ସେ ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉପକାର ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଅନ୍ୟ କାରଣରେ ଅପସାରିତ ହେଲା।